1Guero goiça ethorri cenean, conseillu eduqui ceçaten Sacrificadore principal eta populuco Anciano guciéc Iesusen contra, hura heriotara eman leçatençat.
1耶稣被押交彼拉多（可15:1；路23:1；约18:28）
2Eta estecaturic eraman ceçaten, eta liura cieçoten Pontio Pilate gobernadoreari.
2他们把他绑起来，押去交给总督彼拉多。
3Orduan Iudasec, hura traditu çuenac, çacussanean hura condemnatu cela vrriquituric, itzul cietzén hoguey eta hamar diruäc Sacrificadore principaley eta Ancianoey.
3犹大的结局（参徒1:18-19）那时，出卖耶稣的犹大见耶稣定了罪，就后悔了。他把那三十块银子还给祭司长和长老，说：
4Cioela, Bekatu eguin dut, odol innocentaren traditzeaz. Baina hec erran ceçaten, Cer dohacu guri? hic dacussála.
4“我有罪了！我出卖了无辜的人（“人”原文作“血”）！”他们说：“这是你的事，跟我们有什么关系？”
5Eta diruäc iraitziric templean, retira cedin, eta ioanic, vrka ceçan bere buruä.
5犹大把银子丢进圣所，然后离开，出去吊死了。
6Orduan Sacrificadore principalec diruäc harturic erran ceçaten, Ezta sori hauc thesaurean eçar ditecen, ecen odol precioa da.
6祭司长把银子拾起来，说：“这是血钱，不可放在殿库里。”
7Eta conseillu harturic, eros ceçaten heçaz topinaguile baten landá estrangeren ohortz leku.
7他们商议之后，就用那些钱买了“陶匠的田”，用来作外国人的坟地。
8Halacotz deithu içan da landa hura, odol-landa, egungo egunerano.
8所以那田称为“血田”，直到今日。
9Orduan compli cedin Hieremias prophetáz erran içan cena, cioela, Eta hartu vkan dituzté hoguey eta hamar diruäc, estimatu içan denaren precioa, cein estimatu içan baita Israeleco haourréz:
9这应验了耶利米先知所说的：“他们拿了三十块银子，就是以色列人给他估定的价钱，
10Eta eman dituzte hec tupinaguile baten landaren erosteco, Iaunac niri ordenatu cerautan beçala.
10用它买了‘陶匠的田’，正如主所指示我的。”
11Eta Iesus eraman cedin Gobernadorearen aitzinera, eta interroga ceçan Gobernadoreac, cioela, Hi aiz Iuduén Reguea? Iesusec erran cieçón, Hic dioc.
11彼拉多判耶稣钉十字架（可15:2-15；路23:2、3、18-25；约18:29-19:16）耶稣站在总督面前，总督问他：“你是犹太人的王吗？”耶稣回答：“这是你说的。”
12Eta accusatu içanic Sacrificadore principaléz eta Ancianoéz, deus etzeçan ihardets.
12祭司长和长老控告他的时候，他却不回答。
13Orduan diotsa Pilatec, Eztançuc cembat gauça hire contra testificatzen duten?
13彼拉多又问他：“他们作证指控你这么多的事，你没有听见吗？”
14Eta etzieçón ihardets hitz batetara-ere: hala non miresten baitzuen Gobernadoreac haguitz.
14耶稣一句话也不回答他，令总督非常惊奇。
15Bada bestán costumatu çuen Gobernadoreac populuari beréc nahi çutén presoner baten largatzera.
15每逢这节期，总督有一个惯例，就是给群众释放一个他们要求释放的囚犯。
16Eta orduan baçutén presoner notablebat, Barabbas deitzen cenic.
16那时，有个声名狼籍的囚犯，名叫耶数．巴拉巴。
17Bildu ciradenean bada hec, erran ciecén Pilatec, Cein nahi duçue larga dieçaçuedan? Barabbas, ala Iesus, deitzen dena Christ?
17群众聚集的时候，彼拉多问他们：“你们要我给你们释放谁？耶数．巴拉巴或是称为基督的耶稣呢？”
18Ecen baceaquian inuidiaz hura liuratu çutela.
18他知道他们是因为嫉妒才把耶稣交了来。
19Eta hura alki iudicialean iarriric cegoela, igor cieçón bere emazteac, cioela, Eztuála hic deus iusto horrequin, ecen anhitz iragan diat egun ametsetaric horrengatic.
19彼拉多坐在审判台上的时候，他的夫人派人来说：“你不要干涉这个义人的事，因为昨夜我在梦中因他受了很多的苦。”
20Orduan Sacrificadore principaléc eta Ancianoéc burutan eman cieçoten populuari Barabbasen esca litecen, eta Iesus hil eraci leçaten.
20祭司长和长老怂恿群众，叫他们去要求释放巴拉巴，除掉耶稣。
21Eta ihardesten çuela Gobernadoreac erran ciecén, Biotaric cein nahi duçue larga dieçaçuedan? Eta hec erran cieçoten, Barabbas.
21总督问他们：“这两个人，你们要我给你们释放哪一个？”他们说：“巴拉巴！”
22Erran ciecén Pilatec, Cer eguinen dut beraz Iesusez Christ deitzen denaz? Diotsate guciéc, Crucifica bedi.
22彼拉多对他们说：“那么，我怎样处置那称为基督的耶稣呢？”他们齐声说：“把他钉十字架！”
23Eta Gobernadoreac dioste, Baina cer gaizqui eguin du? Orduan hec ohiu guehiago eguiten çutén, erraiten çutela, Crucifica bedi.
23彼拉多说：“他作了什么恶事呢？”众人更加大声喊叫：“把他钉十字架！”
24Eta ikussiric Pilatec ecen etzuela deus probetchatzen, baina tumultoa handitzenago cela, vr harturic ikuz citzan escuac populuaren aitzinean, cioela, Innocent naiz ni iusto hunen odoletic: çuec ikussaçue.
24彼拉多见无济于事，反会引起骚动，就拿水在群众面前洗手，说：“流这人的血，与我无关，你们自己负责吧。”
25Eta ihardesten çuela populu guciac erran ceçan, Horren odola dela gure gainean eta gure haourren gainean.
25群众回答：“流他的血的责任，归在我们和我们子孙的身上吧。”
26Orduan larga ciecén Barabbas: eta Iesus açotaturic liura ciecén crucifica ledinçát.
26于是彼拉多给他们释放了巴拉巴；他把耶稣鞭打了，就交给他们钉十字架。
27Orduan gobernadorearen gendarmeséc eramanic Iesus pretoriora, bil ceçaten haren aitzinera banda gucia.
27士兵戏弄耶稣（可15:16-20；约19:2-3）总督的士兵把耶稣带到总督府，召集全队士兵到他面前。
28Eta billuci çutenean eman cieçoten soinera escarlatazco mantobat.
28他们脱去他的衣服，给他披上朱红色的外袍，
29Eta elhorrizco coroabat plegaturic eçar ceçaten haren buru gainean, eta canaberabat haren escuinean: eta haren aitzinean belhauricatuz truffatzen ciraden harçaz erraiten çutela, Vngui hel daquiala, Iuduen Regueá.
29又用荆棘编成冠冕，戴在他的头上，把一根芦苇放在他的右手，跪在他面前讥笑他说：“犹太人的王万岁！”
30Eta thu eguinic haren contra, har ceçaten canabera hura, eta haren buruäri ceraunsaten.
30然后向他吐唾沫，又拿起芦苇打他的头。
31Guero harçaz truffatu ciradenean, eraunz cieçoten mantoa, eta vezti ceçaten bere abillamenduez: eta eraman ceçaten crucificatzera.
31戏弄完了，就脱下他的外袍，给他穿回衣服，带去钉十字架。
32Eta ilki ciradenean eriden ceçaten guiçon Cyreniano Simon deitzen cembat: haur bortcha ceçaten haren crutzearen eramaitera.
32耶稣被钉十字架（可15:22-32；路23:33-43；约19:17-24）他们出来的时候，遇见一个古利奈人，名叫西门，就强迫他背耶稣的十字架。
33Eta ethorri ciradenean Golgotha deitzen den lekura (cein erran nahi baita hambat nola bur-heçur lekua)
33到了一个地方，名叫各各他，就是“髑髅地”的意思，
34Eman cieçoten vinagre edatera behaçunarequin nahastecaturic: eta dastatu çuenean etzuen edan nahi vkan.
34他们把苦胆调和的酒给他喝，他尝了却不肯喝。
35Eta crucificatu çutenean parti citzaten haren abillamenduac, çorthe egotziric: compli ledinçát Prophetáz erran cena, Partitu vkan dituzte ene abillamenduac, eta ene arroparen gainean çorthe egotzi vkan duté.
35士兵把他钉了十字架，就抽签分他的衣服，
36Eta iarriric ceudela beguiratzen çutén hurá han.
36然后坐在那里看守他。
37Eta eçar ceçaten haren buru garayan haren causá scribaturic, HAVR DA IESVS IVDVEN REGVEA.
37他们在耶稣的头以上，钉了一块牌子，写着他的罪状：“这是犹太人的王耶稣”。
38Orduan crucificatu içan dirade harequin bi gaichtaguin bata escuinetic eta bercea ezquerretic.
38当时，有两个强盗和他一同钉十字架，一个在右，一个在左。
39Eta iragaiten ciradenéc iniuriatzen çuten hura, bere buruäc higuitzen cituztela,
39过路的人嘲笑他，摇着头说：
40Eta cioitela, Hic templea deseguiten duanorrec, eta hirur egunez edificatzen, empara eçac eure buruä: baldin Iaincoaren Semea bahaiz, iauts adi crutzetic.
40“你这个想拆毁圣所，三日之内又把它建造起来的，救救自己吧！如果你是 神的儿子，从十字架上下来吧！”
41Halaber Sacrificadore principaléc-ere truffatzen ciradela Scribequin eta Ancianoequin, erraiten çutén.
41祭司长、经学家和长老也同样讥笑他，说：
42Berceac emparatu ditu, bere buruä ecin empara diro: baldin Israeleco Regue bada, iauts bedi orain crutzetic, eta sinhetsiren dugu hori.
42“他救了别人，却不能救自己。如果他是以色列的王，现在可以从十字架上下来，我们就信他。
43Fida da Iaincoa baithan, empara beça orain, baldin haren gogaraco bada: ecen erran du, Iaincoaren Semea naiz.
43他信靠 神；如果 神喜悦他，就让 神现在救他吧，因为他说自己是 神的儿子。”
44Hura bera, harequin crucificatu ciraden gaichtaguinec-ere reprotchatzen ceraucaten.
44和他一同钉十字架的强盗也都这样侮辱他。
45Baina sey orenetaric bedratzi orenetarano lur guciaren gainean ilhumbe eguin cedin.
45耶稣死时的情形（可15:33-41；路23:44-49；约19:28-30）从正午到下午三点钟，遍地都黑暗了。
46Eta bedratzi orenén inguruän oihuz iar cedin Iesus ocengui, cioela, Eli, Eli, lama sabachthani? erran nahi baita, Ene Iaincoa, Ene Iaincoa, ceren abandonnatu nauc?
46大约三点钟，耶稣大声呼叫：“以利，以利，拉马撒巴各大尼？”意思是“我的 神，我的 神，你为什么离弃我？”
47Eta han present ciradenetaric batzuc hori ençunic, cioiten, Elias deitzen du hunec.
47有几个站在那里的人，听见了就说：“这个人在呼叫以利亚呢。”
48Eta bertan laster eguinic hetaric batec, eta spongiabat harturic vinagrez betheric, eta eçarriric canabera baten inguruän, edatera eman cieçón.
48有一个人马上跑去拿海绵蘸满了酸酒，用芦苇递给他喝。
49Eta bercéc erraiten çuten, Vtzac, dacussagun, eya ethorriren denez Elias horren emparatzera.
49但其他的人说：“等一等，我们看看以利亚来不来救他。”
50Eta orduan Iesusec berriz ocengui oihu eguinic, spiritua renda ceçan.
50耶稣再大声呼叫，气就断了。
51Eta huná, templeco velá erdira cedin bi çathitara, garaitic behererano, eta lurra ikara cedin, eta harriac, erdira citecen.
51忽然，圣所里的幔子从上到下裂成两半；地面震动，石头崩裂；
52Eta monumentac irequi citecen, eta anhitz Saindu lo ceunçanén gorputzac iaiqui citecen.
52而且坟墓开了，许多睡了的圣徒的身体也复活了，
53Eta monumentetaric ilkiric haren resurrectione ondoan, sar citecen ciuitate saindura, eta aguer cequizquien anhitzi.
53从坟墓里出来；到了耶稣复活之后，他们进到圣城向许多人显现。
54Eta Centenera, eta harequin Iesusen beguirale ceudenac, lur ikaratzea eta eguin içan ciraden gauçác ikussiric, ici citecen haguitz, erraiten çutela, Eguiazqui Iaincoaren Semea cen haur.
54百夫长和跟他一起看守耶稣的士兵，看见了地震和所发生的事情，就十分惧怕，说：“这个人真是 神的儿子。”
55Han ciraden halaber anhitz emazte vrrundanic beha ceudela, cein iarreiqui içan baitzaizcan Iesusi Galileatic, hura cerbitzatzen çutela.
55有许多妇女在那里远远地观看；她们是从加利利开始跟随耶稣服事他的。
56Hetaric cen, Maria Magdalena, eta Maria Iacquesen eta Iosesen ama, eta Zebedeoren semen amá.
56她们中间有抹大拉的马利亚、雅各和约西的母亲马利亚，以及西庇太的儿子的母亲。
57Eta arrastu cenean, ethor cedin guiçon abratsbat Arimathiatic, Ioseph deitzen cenic, hura-ere Iesusen discipulu içan cen.
57耶稣葬在新坟墓里（可15:42-47；路23:50-56；约19:38-42）到了晚上，有一个亚利马太的富翁来到，他名叫约瑟，是耶稣的门徒。
58Haur ethor cedin Pilatgana, eta esca cequión Iesusen gorputzaren: orduan mana ceçan Pilatec renda ledin gorputza.
58这个人去见彼拉多，请求领取耶稣的身体，彼拉多就吩咐给他。
59Eta gorputza harturic Iosephec mihisse churi batetan barna eçar ceçan.
59约瑟领了耶稣的身体，用干净的细麻布裹好，
60Eta eçar ceçan bere monument berri arroca batetan ebaquia çuenean: eta harri handibat monument borthara itzuliric, ioan cedin.
60放在自己的新坟墓里，就是在磐石里凿出来的。他辊了一块大石头来挡住墓门，然后才离开。
61Eta Maria Magdalena eta Maria bercea ciraden han iarriac sepulchre aurkán.
61抹大拉的马利亚和另一个马利亚都在那里，对着坟墓坐着。
62Eta biharamunean, cein baita Sabbathoaren preparatione ondoan, bil citecen Sacrificadore principalac, eta Phariseuac Pilatgana.
62卫兵严密看守坟墓第二天，就是过了“预备日”的那一天，祭司长和法利赛人去见彼拉多，说：
63Erraiten çutela, Iauna, orhoitu gaituc nola abusari harc vici cela erran ceçan, Ondoco heren egunean resuscitaturen naiz.
63“大人，我们想起那个骗子，生前说过：‘三天之后，我要复活。’
64Mana eçac bada beguira dadin sepulchrea heren egunerano, haren discipuluéc gauäz ethorriric, hura ebats ezteçaten, eta populuari derroten, Resuscitatu da hiletaric: eta halaz baitate azquen errorea lehena baino gaichtoago.
64所以请你下令把坟墓严密看守，直到第三天，免得他的门徒来把他偷去，然后对民众说：‘他从死人中复活了。’这样，日后的骗局比起初的就更大了。”
65Eta erran ciecén Pilatec, Badituçue goardac: çoazte, segura çaitezte daquiçuen beçala.
65彼拉多对他们说：“你们带着卫兵，尽你们所能的去严密看守吧。”
66Hec bada ioanic segura ceçaten sepulchrea, harria ciguilaturic, goardequin.
66他们就去把墓前的石封好，又派卫兵把守，严密地守住坟墓。