1Anak ko, kong ikaw mahimong magpapasalig alang sa imong isigkatawo, Kong ikaw sa imong mga kamot makadagmal sa usa ka dumuloong;
1替人作保要謹慎我兒,如果你作朋友的保證人,替外人擊掌擔保;
2Ikaw nabitik tungod sa mga pulong sa imong baba, Ikaw nadakpan tungod sa mga pulong sa imong baba.
2如果你給自己口裡的話纏累,給你口裡的話綁住;
3Buhata kini karon, anak ko, ug gumawas ka sa imong kaugalingon, Sanglit ikaw nagapus sa kamot sa imong isigkatawo: Lakaw, magpaubos ka sa imong kaugalingon, ug magpakilooy sa imong isigkatawo;
3我兒,既然你落在你朋友的手中,就要這樣行,好解救你自己,你要自己降卑,去懇求你的朋友。
4Ayaw paghatagi ug katulog ang imong mga mata, Ni paghinanok ang imong mga tabon-tabon;
4不要讓你的眼睛睡覺,不要容你的眼瞼打盹;
5Gumawas ka sa imong kaugalingon ingon sa usa ka lagsaw gikan sa kamot sa mangangayam , Ug ingon sa usa ka langgam gikan sa kamot sa mangangayam sa langgam.
5要解救自己,像羚羊脫離獵人的手,像飛鳥脫離捕鳥人的手。
6Umadto ka sa olmigas, ikaw nga tapulan; Palandunga ang iyang mga dalan, ug pagmaalamon:
6不可懶惰懶惰人哪!你去看看螞蟻,察看牠們所行的,就可得著智慧。
7Nga bisan walay pangulo, Capatas, kun punoan,
7螞蟻沒有元帥,沒有官長,也沒有統治者,
8Nagaandam sa iyang kalan-on sa ting-init, Ug nagahipos sa iyang makaon sa ting-ani.
8尚且在夏天預備食物,在收割的時候積聚糧食。
9Unsa ang kadugayon nga ikaw matulog, Oh tapulan? Anus-a ka mobangon gikan sa imong pagkatulog?
9懶惰人哪,你要睡到幾時呢?你甚麼時候才睡醒呢?
10Usa ka diyutay nga pagkatulog, usa ka diyutay nga paghinanok, Usa ka diyutay nga pagkiyugpos sa mga kamot aron sa pagkatulog:
10再睡片時,打盹片時,抱著手躺臥片時,
11Busa ang imong pagkakabus modangat ingon sa usa ka tulisan, Ug ang imong kawalad-on ingon sa usa ka tawo nga may hinagiban.
11你的貧窮就必像強盜來到,你的缺乏就必像拿兵器的人來到。
12Usa ka tawo nga walay hinungdan, usa ka tawo sa kasal-anan, Mao siya nga nagalakat nga may usa ka masukihong baba;
12耶和華憎惡的事無賴漢、壞人到處使用欺詐的口;
13Nga nagapangidhat sa iyang mga mata, nga namulong uban sa iyang mga tiil, Nga nagabuhat ug mga ilhanan uban sa iyang mga tudlo;
13他以眼傳神,用腳示意,用指頭指點,
14Sa kang kinsang kasingkasing anaa ang pagkamasukihon, Nga nagalalang ug dautan sa kanunay, Nga nagapugas sa pagpakiglalis.
14心存乖謬,圖謀惡事,常常散布紛爭。
15Busa ang iyang kalisdanan modangat sa hinanali; Sa usa ka hinanali siya mabungkag, ug nga niana walay arang ikatabang.
15因此,災難必忽然臨到,他必突然毀滅,無法挽救。
16Adunay unom ka butang nga gidumtan ni Jehova; Oo, pito nga maoy dulumtanan niya:
16耶和華恨惡的事有六樣,連他心裡厭惡的,共有七樣,
17Mapahitas-ong mga mata, usa ka dila nga bakakon, Ug mga kamot nga nag-ula sa dugo nga inocente;
17就是高傲的眼、說謊的舌頭、流無辜人血的手、
18Usa ka kasingkasing nga nagalalang sa dautang mga tinguha, Mga tiil nga matulin nga modalagan ngadto sa binilyako,
18圖謀惡事的心、快跑行惡的腳、
19Usa ka bakakon nga saksi nga nagapamulong ug mga bakak, Ug kadto nga nagapugas sa pagkalalis sa mga kaigsoonan.
19說謊的假證人,和在弟兄中散布紛爭的人。
20Anak ko, bantayi ang sugo sa imong amahan, Ug ayaw pagbiyai ang balaod sa imong inahan:
20犯姦淫的必惹禍患我兒,要謹守你父親的誡命,不可離棄你母親的訓誨。
21Bugkuson mo sila kanunay sa imong kasingkasing; Ibaligtos sila sa imong liog.
21要把它們常常繫在你的心上,綁在你的頸項上。
22Sa diha nga ikaw magalakaw, kini magatultol kanimo; Sa diha nga ikaw matulog, kini magabantay kanimo; Ug sa diha nga ikaw mahigmata kini makigsulti kanimo.
22你行走的時候,它們必引導你;你睡覺的時候,它們必保護你;你醒來的時候,它們必和你交談。
23Kay ang sugo maoy usa ka lamparahan; ug ang balaod maoy suga; Ug ang pagbadlong sa pahamatngon maoy dalan sa kinabuhi:
23因為誡命是燈,訓誨是光,出於管教的責備是生命之道,
24Sa pagpalikay kanimo gikan sa dautang babaye, Gikan sa pag-uloulo sa dila sa dumuloong.
24能保護你遠離邪惡的女人,遠離妓女諂媚的舌頭。
25Ayaw kaibug sa iyang kaanyag diha sa imong kasingkasing; Ni pabihag ikaw kaniya uban sa mga tabontabon sa iyang mga mata.
25你心裡不要貪戀她的美色,也不要給她的媚眼勾引。
26Kay tungod sa usa ka babaye nga bigaon ang usa ka tawo mataral lamang ngadto sa usa ka tipak nga tinapay; Ug ang babayeng mananapaw mangita alang sa bililhon nga kinabuhi.
26因為妓女使人只剩一塊餅,通姦的婦人獵取人寶貴的生命。
27Makadala ba ang usa ka tawo ug kalayo sa iyang sabakan, Ug ang iyang mga sapot dili ba masunog?
27如果人把火藏在懷裡,他的衣服怎能不燒著呢?
28Kun makalakat ba ang usa ka tawo ibabaw sa mainit nga mga baga, Ug ang iyang mga tiil dili ba mapagtong?
28如果人在火炭上行走,他的腳怎能不灼傷呢?
29Busa siya nga moadto sa asawa sa iyang isigkatawo; Bisan kinsa nga makapanghilabut kaniya dili gayud makagawas sa silot.
29凡是和別人的妻子通姦的,也是這樣;凡是親近她的,都必不免受罰。
30Ang mga tawo dili magatamay sa usa ka kawatan, kong siya mangawat Aron sa pagtagbaw sa iyang kaugalingon sa diha nga siya pagagutom:
30盜賊因飢餓偷竊充飢,人不會鄙視他。
31Apan kong siya hidakpan, magauli siya sa pito ka pilo nga gidaghanon; Siya magahatag sa tanan niyang manggad sa iyang balay.
31但如果他被捉住,就要七倍償還,要把他家裡所有的財物都交出來。
32Siya nga makapanapaw sa usa ka babaye maoy tawong walay salabutan: Siya nagabuhat niini aron sa paglaglag sa iyang kaugalingong kalag.
32和婦人通姦的,實在無知;行這事的,是自我毀滅。
33Ang mga samad ug pagkawalay dungog mao ang iyang mamakuha; Ug ang iyang pagkawalay-ulaw dili na gayud mapapas
33他必遭受擊打,被凌辱,他的恥辱永不能塗抹。
34Kay ang pangabugho mao ang kapungot sa usa ka tawo; Ug siya dili mopasaylo sa adlaw sa pagpanimalus.
34因為嫉妒激起了丈夫的烈怒,使他在報仇的時候,必不留情。
35Siya dili motagad ug bisan unsang paglukat; Ni matagbaw siya bisan pa kong hatagan mo ug daghang mga gasa.
35任何賠償,他都不接受,縱使你餽送許多禮物,他也不肯罷休。