1Ug si Jesus misulod ug milatas sa lungsod sa Jerico.
1And having entered, he was passing through Jericho,
2Ug ania karon, usa ka lalake nga ginganlan si Zaqueo, ug siya punoan sa mga maniningil sa buhis, ug siya dato.
2and lo, a man, by name called Zaccheus, and he was a chief tax-gatherer, and he was rich,
3Ug siya nagatinguha sa pagtan-aw kong kinsa si Jesus; apan wala siya makahimo tungod sa panon sa katawohan kay hamubo siya.
3and he was seeking to see Jesus, who he is, and was not able for the multitude, because in stature he was small,
4Ug midalagan siya nga nag-una, ug misaka sa usa ka kahoyng sicomoro aron sa pagtan-aw kaniya, kay moagi siya didto.
4and having run forward before, he went up on a sycamore, that he may see him, because through that [way] he was about to pass by.
5Ug sa nakaabut si Jesus niadtong dapita, mihangad ug miingon kaniya: Zaqueo, pagdali, kumanaug ka, kay karong adlawa kinahanglan ako moabut sa imong balay.
5And as Jesus came up to the place, having looked up, he saw him, and said unto him, `Zaccheus, having hastened, come down, for to-day in thy house it behoveth me to remain;`
6Ug nagdali siya, ug nanaug, ug midawat kaniya nga malipayon.
6and he having hastened did come down, and did receive him rejoicing;
7Ug sa pagkakita nila niini, silang tanan nanagbagutbot sa pag-ingon: Misulod siya sa pagpuyo uban sa usa ka tawo nga makasasala.
7and having seen [it], they were all murmuring, saying — `With a sinful man he went in to lodge!`
8Ug mitindog si Zaqueo ug miingon sa Ginoo: Ania karon, Ginoo, ang katunga sa akong kahimtang ihatag ko sa mga kabus; ug kong ako nakalimbong sa bisan unsa kang bisan kinsa, ginauli ko sa upat pa ka kapin.
8And Zaccheus having stood, said unto the Lord, `Lo, the half of my goods, sir, I give to the poor, and if of any one anything I did take by false accusation, I give back fourfold.`
9Ug si Jesus miingon kaniya: Karon miabut ang kaluwasan dinhi niining balaya tungod kay siya anak usab ni Abraham.
9And Jesus said unto him — `To-day salvation did come to this house, inasmuch as he also is a son of Abraham;
10Kay ang Anak sa tawo mianhi sa pagpangita ug sa pagluwas niadtong nawala.
10for the Son of Man came to seek and to save the lost.`
11Ug sa nanagpatalinghug sila niining mga butanga, midugang siya ug nagsulti ug usa ka sambingay, tungod kay didto na siya duol sa Jerusalem, ug tungod kay nagadahum sila nga igapadayag dihadiha ang gingharian sa Dios.
11And while they are hearing these things, having added he spake a simile, because of his being nigh to Jerusalem, and of their thinking that the reign of God is about presently to be made manifest.
12Busa miingon siya: Usa ka tawong dungganan miadto sa usa ka halayong yuta aron sa pagdawat alang sa iyang kaugalingon ug usa ka gingharian, ug sa pagpauli.
12He said therefore, `A certain man of birth went on to a far country, to take to himself a kingdom, and to return,
13Ug gitawag niya ang napulo sa iyang mga ulipon, ug gihatagan niya sa napulo ka mina, ug nag-ingon: Ipatigayon kini ninyo hangtud nga ako mahauli.
13and having called ten servants of his own, he gave to them ten pounds, and said unto them, Do business — till I come;
14Apan ang iyang mga katagilungsod nanagdumot kaniya, ug gipadad-an ug usa ka tugon sa ulahi niya sa pag-ingon: Dili kami buot nga kining tawohana maghari kanamo.
14and his citizens were hating him, and did send an embassy after him, saying, We do not wish this one to reign over us.
15Ug nahatabo nga sa nakapauli na siya, sa nakadawat na sa gingharian, iyang gipasugoan kadtong mga ulipon nga iyang gihatagan sa salapi, aron paatubangon kaniya sa paghatag kasayuran kong pilay ilang nakita sa ilang pagpatigayon.
15`And it came to pass, on his coming back, having taken the kingdom, that he commanded these servants to be called to him, to whom he gave the money, that he might know what any one had done in business.
16Ug ang nahauna miabut sa atubangan niya ug miingon: Ginoo, ang imong mina hingdugangan ug napulo pa ka mina.
16`And the first came near, saying, Sir, thy pound did gain ten pounds;
17Ug siya miingon kaniya: Maayo, maayong ulipon; tungod kay ikaw nagmatinumanon sa diyutay gayud, magbaton ka ug pagbulot-an sa ibabaw sa napulo ka lungsod.
17and he said to him, Well done, good servant, because in a very little thou didst become faithful, be having authority over ten cities.
18Ug ang ikaduha miabut nga nagaingon: Ginoo, ang imong mina hingdugangan ug lima ka mina.
18`And the second came, saying, Sir, thy pound made five pounds;
19Ug siya miingon usab kaniya: Ikaw usab may pagbulot-an sa lima ka lungsod.
19and he said also to this one, And thou, become thou over five cities.
20Ug ang usa miabut usab nga nagaingon: Ginoo, ania karon ang imong mina nga giputos ko sa usa ka panyo,
20`And another came, saying, Sir, lo, thy pound, that I had lying away in a napkin;
21Kay nahadlok ako kanimo, kay ikaw maoy tawo nga magahi; nagakuha ikaw sa wala mo ibutang, ug ginaani mo ang wala mo ipugas.
21for I was afraid of thee, because thou art an austere man; thou takest up what thou didst not lay down, and reapest what thou didst not sow.
22Ug siya miingon kaniya: Gikan sa imong kaugalingong baba pagahukman ko ikaw, dautan nga ulipon. Hingbaloan mo nga ako usa ka tawo nga magahi, nga nagakuha sa wala ko ibutang, ug nagaani sa wala ko ipugas;
22`And he saith to him, Out of thy mouth I will judge thee, evil servant: thou knewest that I am an austere man, taking up what I did not lay down, and reaping what I did not sow!
23Busa, nganong wala mo ihatag sa banco ang akong salapi, ug ako sa akong pag-abut makapaningil unta uban ang tubo?
23and wherefore didst thou not give my money to the bank, and I, having come, with interest might have received it?
24Ug siya miingon sa mga nanagtindog sa haduol: Kuhaa ninyo kaniya ang mina, ug ihatag kaniya nga adunay napulo ka mina.
24`And to those standing by he said, Take from him the pound, and give to him having the ten pounds —
25Ug sila nanag-ingon kaniya: Ginoo, adunay napulo siya ka mina.
25(and they said to him, Sir, he hath ten pounds) —
26Kay nagaingon ako kaninyo nga ang tanan nga adunay iya, pagahatagan; apan ang walay iya, bisan pa ang iya pagakuhaon gikan kaniya.
26for I say to you, that to every one having shall be given, and from him not having, also what he hath shall be taken from him,
27Apan kining akong mga kaaway nga dili mobuot nga ako magahari kanila, dad-a sila dinhi, ug patya sila sa akong atubangan.
27but those my enemies, who did not wish me to reign over them, bring hither and slay before me.`
28Ug sa nakapamulong si Jesus sa ingon, milakat siya pag-una nga nagatungas sa Jerusalem.
28And having said these things, he went on before, going up to Jerusalem.
29Ug nahatabo nga sa nagakahaduol siya sa Betfage ug sa Betania, sa bukid nga ginganlan bukid sa mga Olivo, gisugo niya ang duha sa mga tinon-an,
29And it came to pass, as he came nigh to Bethphage and Bethany, unto the mount called of the Olives, he sent two of his disciples,
30Nga nagaingon: Umadto kamo sa lungsod nga anaa sa inyong atubangan, diin, sa inyong pagsulod, hikit-an ninyo ang usa ka nati sa asna nga gihigut nga wala pa gayud makabay-i ug tawo, hubara ug dad-a dinhi siya.
30having said, Go away to the village over-against, in which, entering into, ye shall find a colt bound, on which no one of men did ever sit, having loosed it, bring [it];
31Ug kong adunay mangutana kaninyo: Nganong inyong gibadbaran siya? magasulti kamo kaniya sa ingon niini: ang Ginoo adunay kinahanglan kaniya.
31and if any one doth question you, Wherefore do ye loose [it]? thus ye shall say to him — The Lord hath need of it.`
32Ug nangadto ang mga gisugo, ug hingkaplagan nila ingon sa iyang gisulti kanila.
32And those sent, having gone away, found according as he said to them,
33Ug sa nagabadbad sila sa nati sa asna, ang mga tag-iya nanag-ingon kanila: Nganong gibadbaran ninyo ang nati sa asna?
33and while they are loosing the colt, its owners said unto them, `Why loose ye the colt?`
34Ug sila nanag-ingon: ang Ginoo adunay kinahanglan kaniya.
34and they said, `The Lord hath need of it;`
35Ug gidala nila kini kang Jesus; ug ilang gitaklap ang ilang mga kupo sa nati sa asna, ug niini gipakabayo nila si Jesus.
35and they brought it unto Jesus, and having cast their garments upon the colt, they did set Jesus upon it.
36Ug sa nagalakaw siya, nanagpamuklad sila sa ilang mga kupo sa dalan.
36And as he is going, they were spreading their garments in the way,
37Ug sa nagakahiduol siya sa lusaran sa bukid sa mga Olivo, ang tibook nga panon sa iyang mga tinon-an misugod sa paglipay ug pagdayeg sa Dios sa makusog nga tingog tungod sa tanang mga gamhanang buhat nga ilang hingkit-an.
37and as he is coming nigh now, at the descent of the mount of the Olives, the whole multitude of the disciples began rejoicing to praise God with a great voice for all the mighty works they had seen,
38Nga nagaingon: Bulahan ang hari nga nagaanhi sa ngalan sa Ginoo! Pakigdait sa langit, ug himaya sa kahitas-an!
38saying, `blessed [is] he who is coming, a king in the name of the Lord; peace in heaven, and glory in the highest.`
39Ug may uban sa mga Fariseo sa taliwala sa katawohan nanag-ingon kaniya: Magtutudlo, badlunga ang imong mga tinon-an.
39And certain of the Pharisees from the multitude said unto him, `Teacher, rebuke thy disciples;`
40Ug siya mitubag ug miingon kanila: Ako nagaingon kaninyo nga kong sila managhilum, ang mga bato managsinggit.
40and he answering said to them, `I say to you, that, if these shall be silent, the stones will cry out!`
41Ug sa nagkaduol na siya, nakita niya ang lungsod, ug mihilak siya tungod kaniya,
41And when he came nigh, having seen the city, he wept over it,
42Nga nagaingon: Oh, kong ikaw, ikaw gayud, nakaila pa lamang unta niining adlawa, sa mga butang nga iya sa pakigdait! Apan karon hingsalipdan na sila sa imong mga mata.
42saying — `If thou didst know, even thou, at least in this thy day, the things for thy peace; but now they were hid from thine eyes.
43Kay moabut kanimo ang mga adlaw nga ang imong mga kaaway magatukod ug paril sa libut nimo, ug paglikusan ka nila, ug pagapiiton ka sa tanang mga dapit.
43`Because days shall come upon thee, and thine enemies shall cast around thee a rampart, and compass thee round, and press thee on every side,
44Ug pagapukanon ka ngadto sa yuta, ug ang imong mga anak sa sulod nimo, ug walay bato nga mahipatong sa usa ka bato, nga igabilin kanimo; tungod kay wala mo pag-ilha ang panahon sa pagduaw kanimo.
44and lay thee low, and thy children within thee, and they shall not leave in thee a stone upon a stone, because thou didst not know the time of thy inspection.`
45Ug misulod siya sa templo, ug misugod sa pag-abog ngadto sa gawas sa mga nanagbaligya ug mga nanagpamalit didto,
45And having entered into the temple, he began to cast forth those selling in it, and those buying,
46Nga nag-ingon kanila: Nahisulat na, Ug ang akong balay, balay sa pag-ampo, apan gibuhat ninyo kini nga lungib sa mga tulisan.
46saying to them, `It hath been written, My house is a house of prayer — but ye made it a den of robbers.`
47Ug nagtudlo siya sa matag-adlaw sa templo. Apan ang mga pangulong sacerdote ug ang mga escriba, ug ang mga dagkung tawo sa lungsod naninguha sa paglaglag kaniya.
47And he was teaching daily in the temple, but the chief priests and the scribes were seeking to destroy him — also the chiefs of the people —
48Ug wala silay hingkaptagan nga arang pagabuhaton, kay ang tanang katawohan nanaghangad nga nagapatalinghug kaniya.
48and they were not finding what they shall do, for all the people were hanging on him, hearing him.