1 Yr oedd y bobl yn cwyno am eu caledi yng nghlyw'r ARGLWYDD, a phan glywodd ef hwy, enynnodd ei lid, a llosgodd t�n yr ARGLWYDD yn eu plith gan ddifa un cwr o'r gwersyll.
1人民沿途埋怨，惹怒耶和華人民發怨言，惡聲達到耶和華的耳中；耶和華聽見了，就發烈怒；耶和華的火就在他們中間焚燒，燒毀了營地的邊界。
2 Galwodd y bobl ar Moses, a phan wedd�odd ef ar yr ARGLWYDD, fe ddiffoddodd y t�n.
2人民向摩西呼求，摩西懇求耶和華，火就熄了，
3 Galwodd enw'r lle hwnnw yn Tabera, am i d�n yr ARGLWYDD losgi yn eu plith.
3就稱那地方作他備拉，因為耶和華的火曾在他們中間焚燒。
4 Dechreuodd y lliaws cymysg oedd yn eu mysg chwantu bwyd, ac wylodd pobl Israel eto, a dweud, "Pwy a rydd inni gig i'w fwyta?
4他們中間的閒雜人起了貪慾，甚至連以色列人也哭著說：“誰給我們肉吃呢？
5 Yr ydym yn cofio'r pysgod yr oeddem yn eu bwyta yn rhad yn yr Aifft, a'r cucumerau, y melonau, y cennin, y wynwyn a'r garlleg;
5我們記得在埃及的時候，可以不花錢吃魚，還有黃瓜、西瓜、韭菜、蔥和蒜。
6 ond yn awr, darfu am ein harchwaeth, ac nid oes dim i'w weld ond manna."
6現在我們的心都枯乾了；除了這嗎哪以外，在我們眼前，甚麼都沒有。”
7 Yr oedd y manna fel had coriander, ac o'r un lliw � grawnwin.
7這嗎哪仿佛芫荽子，又好像珍珠。
8 �i'r bobl o amgylch i'w gasglu, ac wedi iddynt ei falu mewn melinau, ei guro mewn morter, a'i ferwi mewn crochanau, gwnaent deisennau ohono. Yr oedd ei flas fel petai wedi ei bobi ag olew.
8人民走來走去，把嗎哪拾起來，或用磨磨碎，或用臼搗碎，或用鍋煮，或做成餅，它的滋味好像油餅的滋味。
9 Pan ddisgynnai'r gwlith ar y gwersyll gyda'r nos byddai'r manna yn disgyn hefyd.
9夜間露水降在營上的時候，嗎哪也隨著降下來。
10 Clywodd Moses y teuluoedd i gyd yn wylo, pob un yn nrws ei babell; enynnodd llid yr ARGLWYDD yn fawr, a bu'n ddrwg gan Moses.
10摩西聽見人民都在各人的帳棚門口哀哭，耶和華就大發烈怒，摩西也不高興。
11 Yna dywedodd wrth yr ARGLWYDD, "Pam y gwnaethost dro gwael �'th was? Pam na chefais ffafr yn dy olwg, fel dy fod wedi gosod baich yr holl bobl hyn arnaf?
11摩西對耶和華說：“你為甚麼苦待你的僕人，為甚麼我沒有在你面前蒙恩呢？竟把管理這人民的重擔全放在我身上呢？
12 Ai myfi a feichiogodd ar yr holl bobl hyn? Ai myfi a'u cenhedlodd? Pam y dywedi wrthyf, 'Cluda hwy yn dy fynwes, fel y bydd tadmaeth yn cludo plentyn sugno, a dos � hwy i'r wlad y tyngais y byddwn yn ei rhoi i'w hynafiaid'?
12這人民豈是我懷的胎，豈是我生的嗎？你竟對我說：‘把他們抱在懷裡，像養育之父抱吃奶的孩子，直抱到你起誓應許給他們們列祖的地方去。’
13 O ble y caf fi gig i'w roi i'r holl bobl hyn? Y maent yn wylo ac yn dweud wrthyf, 'Rho inni gig i'w fwyta.'
13我從哪裡得肉給這人民吃呢？因為他們都向我哭著說：‘你給我們肉吃吧！’
14 Ni allaf gario'r holl bobl hyn fy hunan; y mae'r baich yn rhy drwm imi.
14我不能獨自擔當管理這人民的責任，因為實在太重了。
15 Os fel hyn yr wyt am wneud � mi, yna lladd fi yn awr, os wyf i gael ffafr yn dy olwg, rhag i mi weld fy nhrueni."
15你既然這樣待我，如果我在你面前蒙恩，求你把我殺了，免得我看見自己的苦楚。”
16 Dywedodd yr ARGLWYDD wrth Moses, "Casgla i mi ddeg a thrigain o henuriaid Israel, rhai y gwyddost eu bod yn henuriaid y bobl ac yn swyddogion drostynt, a chymer hwy i babell y cyfarfod, a gwna iddynt sefyll yno gyda thi.
16耶和華叫摩西選立七十長老耶和華對摩西說：“你要從以色列的長老中為我召聚七十個人，就是你認識的民間的長老和官長，領他們到會幕那裡，叫他們與你一同站在那裡。
17 Fe ddof finnau i lawr a llefaru wrthyt yno, a chymeraf beth o'r ysbryd sydd arnat ti a'i roi arnynt hwy; byddant hwy gyda thi i gario baich y bobl, rhag iti ei gario dy hunan.
17我要在那裡降臨，與你說話，也要把在你身上的靈，分給他們，他們就與你一同擔當管理人民的責任，免得你獨自擔當。
18 Dywed wrth y bobl, 'Ymgysegrwch erbyn yfory, a chewch fwyta cig; oherwydd yr ydych wedi wylo yng nghlyw'r ARGLWYDD, a dweud, "Pwy a rydd inni gig i'w fwyta? Yr oeddem yn dda ein byd yn yr Aifft." Felly fe rydd yr ARGLWYDD i chwi gig, a chewch fwyta.
18你要對人民說：‘你們應當自潔，預備明天可以吃肉，因為你們哭著向耶和華說：“誰給我們肉吃呢？”所以耶和華必給你們肉吃。
19 Byddwch yn ei fwyta nid am un diwrnod, na dau, na phump, na deg, nac ugain,
19你們不是吃一天兩天，不是吃五天十天，也不是吃二十天，
20 ond am fis cyfan, nes y bydd yn dod allan o'ch ffroenau, a chwithau'n ei gas�u; oherwydd yr ydych wedi gwrthod yr ARGLWYDD, sydd yn eich plith, trwy wylo yn ei glyw, a dweud, "Pam y daethom allan o'r Aifft?"'"
20而是吃一個整月，直到肉從你們的鼻孔裡噴出來，成為你們厭惡的東西；因為你們輕視了住在你們中間的耶和華，在他面前哭著說：“我們為甚麼出埃及呢？”’”
21 Ond dywedodd Moses, "Dyma fi yng nghanol chwe chan mil o wu375?r traed, ac eto dywedi, 'Rhof iddynt gig i'w fwyta am fis cyfan!'
21摩西說：“這與我同住的人，能行的男人就有六十萬，你還說：‘我要給他們肉吃，使他們可以吃一個整月。’
22 A leddir defaid a gwartheg er mwyn eu digoni? Neu a fydd holl bysgod y m�r, wedi eu casglu ynghyd, yn ddigon ar eu cyfer?"
22難道把羊群和牛群都給他們宰了，就夠他們吃嗎？或是把海裡所有的魚都給他們聚了來，就夠他們吃嗎？”
23 Atebodd yr ARGLWYDD ef, "A yw llaw yr ARGLWYDD yn rhy fyr? Cei weld yn y man a wireddir f'addewid iti ai peidio."
23耶和華對摩西說：“耶和華的手臂縮短了嗎？現在你要看看我的話應驗不應驗。”
24 Aeth Moses ymaith a mynegi i'r bobl eiriau'r ARGLWYDD; yna casglodd ddeg a thrigain o henuriaid y bobl a'u gosod o amgylch y babell.
24於是摩西出來，把耶和華的話告訴人民，又從民間的長老中召聚了七十個人來，使他們站在會幕的周圍。
25 Daeth yr ARGLWYDD i lawr mewn cwmwl, a llefaru wrtho, a chymerodd yr ARGLWYDD beth o'r ysbryd oedd arno ef a'i roi ar yr henuriaid, y deg a thrigain ohonynt; pan orffwysai'r ysbryd arnynt, byddent yn proffwydo, ond ni wnaent ragor na hynny.
25耶和華在雲中降臨，對摩西說話，把摩西身上的靈，分給那七十個長老；靈停在他們身上的時候，他們就說預言，以後卻沒有再說。
26 Arhosodd dau o'r dynion yn y gwersyll; eu henwau oedd Eldad a Medad, a gorffwysodd yr ysbryd arnynt hwythau. Yr oeddent hwy ymhlith y rhai a gofrestrwyd, ond am nad oedd-ent wedi mynd allan i'r babell, proffwydasant yn y gwersyll.
26那時還有兩個人留在營裡；一個名叫伊利達，一個名叫米達；靈也停在他們身上。他們原是在被錄取的人中，卻沒有到會幕那裡去；他們就在營裡說預言。
27 Pan redodd llanc ifanc a mynegi i Moses fod Eldad a Medad yn proffwydo yn y gwersyll,
27有個少年人跑來，告訴摩西：“伊利達和米達在營中說預言。”
28 dywedodd Josua fab Nun, a fu'n gweini ar Moses o'i ieuenctid, "Moses, f'arglwydd, rhwystra hwy."
28摩西的侍從，嫩的兒子約書亞，就是摩西所揀選的，回答說：“我主，摩西，請你制止他們。”
29 Ond dywedodd Moses wrtho, "Ai o'm hachos i yr wyt yn eiddigeddus? O na byddai holl bobl yr ARGLWYDD yn broffwydi, ac y byddai ef yn rhoi ei ysbryd arnynt!"
29摩西對他說：“你為我的緣故嫉妒嗎？但願耶和華的人民都是先知，但願耶和華把他的靈降在他們身上。”
30 Yna dychwelodd Moses a henuriaid Israel i'r gwersyll.
30於是摩西和以色列的長老，都回營去了。
31 Anfonodd yr ARGLWYDD wynt a barodd i soflieir ddod o'r m�r a disgyn o amgylch y gwersyll; yr oeddent tua dau gufydd uwchlaw wyneb y tir, ac yn ymestyn dros bellter o daith diwrnod o bob tu i'r gwersyll.
31有風從耶和華那裡吹起，把鵪鶉由海面颳來，散落在營地；鵪鶉在營的四周，這邊約有一天的路程，那邊約有一天的路程，離地面約有一公尺。
32 Cododd y bobl, a chasglu'r soflieir trwy gydol y dydd hwnnw, trwy'r nos, a thrwy'r dydd drannoeth nes bod yr un a gasglodd leiaf wedi casglu deg homer; yna rhannwyd hwy ymhlith ei gilydd o amgylch y gwersyll.
32耶和華降下鵪鶉人民起來，那一天終日終夜，並次日一整天，都在捕捉鵪鶉，最少的也捕捉了約二千公升；他們都擺在營地的四周。
33 Pan oedd y cig rhwng eu dannedd yn barod i'w gnoi, enynnodd llid yr ARGLWYDD yn erbyn y bobl, a thrawodd hwy � phla mawr iawn.
33肉在他們牙齒之間，還沒有嚼爛，耶和華的怒氣就向人民發作，用極重的災禍擊打他們。
34 Felly galwyd y lle hwnnw yn Cibroth-hattaafa, oherwydd yno y claddwyd y bobl oedd � chwant arnynt.
34於是那地方名叫基博羅．哈他瓦，因為他們在那裡埋葬起了貪慾的人。
35 Yna aethant o Cibroth-hattaafa i Haseroth, ac aros yno.
35人民從基博羅．哈他瓦起行，到哈洗錄去，就住在哈洗錄。