1 Y mae'r un sy'n cadw ar wah�n yn ceisio cweryl, ac yn ymosod ar bob cynllun.
1He that separateth himself seeketh [his] pleasure, he is vehement against all sound wisdom.
2 Nid yw'r ynfyd yn ymhyfrydu mewn deall, dim ond mewn mynegi ei feddwl ei hun.
2A fool hath no delight in understanding, but only that his heart may reveal itself.
3 Yn dilyn drygioni fe ddaw dirmyg, a gwarth ar �l amarch.
3When the wicked cometh, there cometh also contempt, and with ignominy reproach.
4 Y mae geiriau yn ddyfroedd dyfnion, yn ffrwd yn byrlymu, yn ffynnon doethineb.
4The words of a man's mouth are deep waters, [and] the fountain of wisdom is a gushing brook.
5 Nid da yw dangos ffafr tuag at y drygionus, i amddifadu'r cyfiawn o farn.
5It is not good to accept the person of the wicked, to wrong the righteous in judgment.
6 Y mae genau'r ynfyd yn arwain at gynnen, a'i eiriau yn gofyn am gurfa.
6A fool's lips enter into contention, and his mouth calleth for stripes.
7 Genau'r ynfyd yw ei ddinistr, ac y mae ei eiriau yn fagl iddo'i hun.
7A fool's mouth is destruction to him, and his lips are a snare to his soul.
8 Y mae geiriau'r straegar fel danteithion sy'n mynd i lawr i'r cylla.
8The words of a talebearer are as dainty morsels, and they go down into the innermost parts of the belly.
9 Y mae'r diog yn ei waith yn frawd i'r un sy'n dwyn dinistr.
9He also who is indolent in his work is brother of the destroyer.
10 Y mae enw'r ARGLWYDD yn du373?r cadarn; rhed y cyfiawn ato ac y mae'n ddiogel.
10The name of Jehovah is a strong tower: the righteous runneth into it, and is safe.
11 Golud y cyfoethog yw ei ddinas gadarn, ac y mae fel mur cryf yn ei dyb ei hun.
11The rich man's wealth is his strong city, and as a high wall in his own imagination.
12 Cyn dyfod dinistr, y mae'r galon yn falch, ond daw gostyngeiddrwydd o flaen anrhydedd.
12Before destruction the heart of man is haughty; and before honour [goeth] humility.
13 Y mae'r un sy'n ateb cyn gwrando yn dangos ffolineb ac amarch.
13He that giveth answer before he heareth, it is folly and shame unto him.
14 Gall ysbryd rhywun ei gynnal yn ei afiechyd, ond os yw'r ysbryd yn isel, pwy a'i cwyd?
14The spirit of a man sustaineth his infirmity; but a broken spirit who can bear?
15 Y mae meddwl deallus yn ennill gwybodaeth, a chlust y doeth yn chwilio am ddeall.
15The heart of an intelligent [man] getteth knowledge, and the ear of the wise seeketh knowledge.
16 Y mae rhodd rhywun yn agor drysau iddo, ac yn ei arwain at y mawrion.
16A man's gift maketh room for him, and bringeth him before great men.
17 Y mae'r cyntaf i ddadlau ei achos yn ymddangos yn gyfiawn, nes y daw ei wrthwynebwr a'i groesholi.
17He that is first in his own cause [seemeth] just; but his neighbour cometh and searcheth him.
18 Rhydd y coelbren derfyn ar gwerylon, ac y mae'n dyfarnu rhwng y cedyrn.
18The lot causeth contentions to cease, and parteth between the mighty.
19 Y mae brawd a dramgwyddwyd fel caer gadarn, a chwerylon fel bollt castell.
19A brother offended is [harder to be won] than a strong city; and contentions are as the bars of a palace.
20 O ffrwyth ei enau y digonir cylla pob un, a chynnyrch ei wefusau sy'n ei ddiwallu.
20A man's belly is satisfied with the fruit of his mouth; with the increase of his lips is he satisfied.
21 Y mae'r tafod yn gallu rhoi marwolaeth neu fywyd, ac y mae'r rhai sy'n ei hoffi yn bwyta'i ffrwyth.
21Death and life are in the power of the tongue, and they that love it shall eat the fruit thereof.
22 Y sawl sy'n cael gwraig sy'n cael daioni ac yn ennill ffafr gan yr ARGLWYDD.
22Whoso hath found a wife hath found a good thing, and hath obtained favour from Jehovah.
23 Y mae'r tlawd yn siarad yn ymbilgar, ond y cyfoethog yn ateb yn arw.
23He that is poor speaketh with supplications, but the rich answereth roughly.
24 Honni eu bod yn gyfeillion a wna rhai; ond ceir hefyd gyfaill sy'n glynu'n well na brawd.
24A man of [many] friends will come to ruin but there is a friend [that] sticketh closer than a brother.