1 Pan eisteddi i fwyta gyda llywodraethwr, rho sylw manwl i'r hyn sydd o'th flaen,
1CUANDO te sentares á comer con algún señor, Considera bien lo que estuviere delante de ti;
2 a gosod gyllell at dy wddf os wyt yn un blysig.
2Y pon cuchillo á tu garganta, Si tienes gran apetito.
3 Paid � chwennych ei ddanteithion, oherwydd bwyd sy'n twyllo ydyw.
3No codicies sus manjares delicados, Porque es pan engañoso
4 Paid �'th flino dy hun i ennill cyfoeth; bydd yn ddigon synhwyrol i ymatal.
4No trabajes por ser rico; Pon coto á tu prudencia.
5 Os tynni dy lygaid oddi arno, y mae'n diflannu, oherwydd y mae'n magu adenydd, fel eryr yn hedfan i'r awyr.
5¿Has de poner tus ojos en las riquezas, siendo ningunas? Porque hacerse han alas, Como alas de águila, y volarán al cielo.
6 Paid � bwyta gyda neb cybyddlyd, na chwennych ei ddanteithion,
6No comas pan de hombre de mal ojo, Ni codicies sus manjares:
7 oherwydd bydd hynny fel blewyn yn ei lwnc; bydd yn dweud wrthyt, "Bwyta ac yf", ond ni fydd yn meddwl hynny.
7Porque cual es su pensamiento en su alma, tal es él. Come y bebe, te dirá; Mas su corazón no está contigo.
8 Byddi'n chwydu'r tameidiau a fwyteaist, ac yn gwastraffu dy ganmoliaeth.
8Vomitarás la parte que tú comiste, Y perderás tus suaves palabras.
9 Paid � llefaru yng nghlyw'r ffu373?l, oherwydd bydd yn dirmygu synnwyr dy eiriau.
9No hables á oídos del necio; Porque menospreciará la prudencia de tus razones.
10 Paid � symud yr hen derfynau, na chymryd meddiant o diroedd yr amddifaid;
10No traspases el término antiguo, Ni entres en la heredad de los huérfanos:
11 oherwydd y mae eu Gwaredwr yn gryf, a bydd yn amddiffyn eu hachos yn dy erbyn.
11Porque el defensor de ellos es el Fuerte, El cual juzgará la causa de ellos contra ti.
12 Gosod dy feddwl ar gyfarwyddyd, a'th glust ar eiriau deall.
12Aplica tu corazón á la enseñanza, Y tus oídos á las palabras de sabiduría.
13 Paid ag atal disgyblaeth oddi wrth blentyn; os byddi'n ei guro � gwialen, ni fydd yn marw.
13No rehuses la corrección del muchacho: Porque si lo hirieres con vara, no morirá.
14 Os byddi'n ei guro � gwialen, byddi'n achub ei fywyd o Sheol.
14Tú lo herirás con vara, Y librarás su alma del infierno.
15 Fy mab, os bydd dy galon yn ddoeth, bydd fy nghalon innau yn llawen.
15Hijo mío, si tu corazón fuere sabio, También á mí se me alegrará el corazón;
16 Byddaf yn llawenhau drwof i gyd pan fydd dy enau yn llefaru'n uniawn.
16Mis entrañas también se alegrarán, Cuando tus labios hablaren cosas rectas.
17 Paid � chenfigennu wrth bechaduriaid, ond wrth y rhai sy'n ofni'r ARGLWYDD bob amser;
17No tenga tu corazón envidia de los pecadores, Antes persevera en el temor de Jehová todo tiempo:
18 os felly, bydd dyfodol iti, ac ni thorrir ymaith dy obaith.
18Porque ciertamente hay fin, Y tu esperanza no será cortada.
19 Fy mab, gwrando a bydd ddoeth, a gosod dy feddwl ar y ffordd iawn.
19Oye tú, hijo mío, y sé sabio, Y endereza tu corazón al camino.
20 Paid � chyfathrachu �'r rhai sy'n yfed gwin, nac ychwaith �'r rhai glwth;
20No estés con los bebedores de vino, Ni con los comedores de carne:
21 oherwydd bydd y diotwr a'r glwth yn mynd yn dlawd, a bydd syrthni'n eu gwisgo mewn carpiau.
21Porque el bebedor y el comilón empobrecerán: Y el sueño hará vestir vestidos rotos.
22 Gwrando ar dy dad, a'th genhedlodd, a phaid � dirmygu dy fam pan fydd yn hen.
22Oye á tu padre, á aquel que te engendró; Y cuando tu madre envejeciere, no la menosprecies.
23 Pryn wirionedd, a phaid �'i werthu; pryn ddoethineb, cyfarwyddyd a deall.
23Compra la verdad, y no la vendas; La sabiduría, la enseñanza, y la inteligencia.
24 Bydd rhieni'r cyfiawn yn llawen iawn, a'r rhai a genhedlodd y doeth yn ymhyfrydu ynddo.
24Mucho se alegrará el padre del justo: Y el que engendró sabio se gozará con él.
25 Bydded i'th dad a'th fam gael llawenydd, ac i'r un a esgorodd arnat gael hyfrydwch.
25Alégrense tu padre y tu madre, Y gócese la que te engendró.
26 Fy mab, dal sylw arnaf, a bydded i'th lygaid ymhyfrydu yn fy ffyrdd.
26Dame, hijo mío, tu corazón, Y miren tus ojos por mis caminos.
27 Y mae'r butain fel pwll dwfn, a'r ddynes estron fel pydew cul;
27Porque sima profunda es la ramera, Y pozo angosto la extraña.
28 y mae'n llercian fel lleidr, ac yn amlhau'r godinebwyr ymysg dynion.
28También ella, como robador, acecha, Y multiplica entre los hombres los prevaricadores.
29 Pwy sy'n cael gwae? Pwy sy'n cael gofid? Pwy sy'n cael ymryson a chu373?yn? Pwy sy'n cael poen yn ddiachos, a chochni llygaid?
29¿Para quién será el ay? ¿para quién el ay? ¿para quién las rencillas? ¿Para quién las quejas? ¿para quién las heridas en balde? ¿Para quién lo amoratado de los ojos?
30 Y rhai sy'n oedi uwchben gwin, ac yn dod i brofi gwin wedi ei gymysgu.
30Para los que se detienen mucho en el vino, Para los que van buscando la mistura.
31 Paid ag edrych ar win pan yw'n goch, pan yw'n pefrio yn y cwpan, ac yn mynd i lawr yn esmwyth.
31No mires al vino cuando rojea, Cuando resplandece su color en el vaso: Entrase suavemente;
32 Yn y diwedd bydd yn brathu fel sarff, ac yn pigo fel gwiber.
32Mas al fin como serpiente morderá, Y como basilisco dará dolor:
33 Bydd dy lygaid yn gweld pethau rhyfedd, a'th feddwl yn mynegi pethau cymysg.
33Tus ojos mirarán las extrañas, Y tu corazón hablará perversidades.
34 Byddi fel un yn mynd i'w wely yng nghanol y m�r, fel un yn gorwedd ar ben yr hwylbren.
34Y serás como el que yace en medio de la mar, O como el que está en la punta de un mastelero.
35 Byddi'n dweud, "Y maent yn fy nharo, ond nid wyf yn teimlo briw; y maent yn fy nghernodio, ond ni wn hynny. Pa bryd y deffroaf, imi geisio cael diod eto?"
35Y dirás: Hiriéronme, mas no me dolió; Azotáronme, mas no lo sentí; Cuando despertare, aun lo tornaré á buscar.