¹ Y mae calon brenin yn llaw'r ARGLWYDD fel ffrwd o ddu373?r; fe'i try i ble bynnag y dymuna.

¹The king’s heart is in Yahweh’s hand like the watercourses. He turns it wherever he desires.

² Y mae ffyrdd pob un i gyd yn uniawn yn ei olwg ei hun, ond y mae'r ARGLWYDD yn cloriannu'r galon.

²Every way of a man is right in his own eyes, but Yahweh weighs the hearts.

³ Y mae gwneud cyfiawnder a barn yn fwy derbyniol gan yr ARGLWYDD nag aberth.

³To do righteousness and justice is more acceptable to Yahweh than sacrifice.

⁴ Llygaid balch a chalon ymffrostgar, dyma nodau'r drygionus, ac y maent yn bechod.

⁴A high look, and a proud heart, the lamp of the wicked, is sin.

⁵ Y mae cynlluniau'r diwyd yn sicr o arwain i ddigonedd, ond daw angen ar bob un sydd mewn brys.

⁵The plans of the diligent surely lead to profit; and everyone who is hasty surely rushes to poverty.

⁶ Y mae trysorau wedi eu hennill trwy gelwydd fel tarth yn diflannu neu fagl marwolaeth.

⁶Getting treasures by a lying tongue is a fleeting vapor for those who seek death.

⁷ Rhwydir y rhai drygionus gan eu trais, am iddynt wrthod gwneud yr hyn sydd uniawn.

⁷The violence of the wicked will drive them away, because they refuse to do what is right.

⁸ Troellog yw ffordd y troseddwr, ond uniawn yw gweithred y didwyll.

⁸The way of the guilty is devious, but the conduct of the innocent is upright.

⁹ Gwell yw byw mewn congl ar ben tu375? na rhannu cartref gyda gwraig gecrus.

⁹It is better to dwell in the corner of the housetop, than to share a house with a contentious woman.

¹⁰ Y mae'r drygionus yn awchu am wneud drwg; nid yw'n edrych yn drugarog ar ei gymydog.

¹⁰The soul of the wicked desires evil; his neighbor finds no mercy in his eyes.

¹¹ Pan gosbir gwatwarwr, daw'r gwirion yn ddoeth; ond pan ddysgir gwers i'r doeth, daw ef ei hun i ddeall.

¹¹When the mocker is punished, the simple gains wisdom. When the wise is instructed, he receives knowledge.

¹² Y mae'r Un Cyfiawn yn sylwi ar du375?'r drygionus; y mae'n bwrw'r rhai drwg i ddinistr.

¹²The Righteous One considers the house of the wicked, and brings the wicked to ruin.

¹³ Os bydd rhywun yn fyddar i gri'r tlawd, ni chaiff ei ateb pan fydd yntau'n galw.

¹³Whoever stops his ears at the cry of the poor, he will also cry out, but shall not be heard.

¹⁴ Y mae rhodd ddirgel yn lliniaru dig, a chil-dwrn dan glogyn yn tawelu llid mawr.

¹⁴A gift in secret pacifies anger; and a bribe in the cloak, strong wrath.

¹⁵ Caiff y cyfiawn lawenydd wrth wneud cyfiawnder, ond daw dinistr ar y rhai sy'n gwneud drwg.

¹⁵It is joy to the righteous to do justice; but it is a destruction to the workers of iniquity.

¹⁶ Bydd rhywun sy'n troi oddi ar ffordd deall yn gorffwys yng nghwmni'r meirw.

¹⁶The man who wanders out of the way of understanding shall rest in the assembly of the dead.

¹⁷ Mewn angen y bydd y sawl sy'n caru pleser, ac ni ddaw'r sawl sy'n hoffi gwin ac olew yn gyfoethog.

¹⁷He who loves pleasure shall be a poor man. He who loves wine and oil shall not be rich.

¹⁸ Y mae'r drygionus yn bridwerth dros y cyfiawn, a'r twyllwr dros y rhai uniawn.

¹⁸The wicked is a ransom for the righteous; the treacherous for the upright.

¹⁹ Gwell byw mewn anialwch na chyda gwraig gecrus a dicllon.

¹⁹It is better to dwell in a desert land, than with a contentious and fretful woman.

²⁰ Yn nhu375?'r doeth y mae trysor dymunol ac olew, ond y mae'r ff�l yn eu difa.

²⁰There is precious treasure and oil in the dwelling of the wise; but a foolish man swallows it up.

²¹ Y mae'r sawl sy'n dilyn cyfiawnder a theyrngarwch yn cael bywyd llwyddiannus ac anrhydedd.

²¹He who follows after righteousness and kindness finds life, righteousness, and honor.

²² Y mae'r doeth yn gallu mynd i ddinas gadarn a bwrw i lawr y gaer yr ymddiriedir ynddi.

²²A wise man scales the city of the mighty, and brings down the strength of its confidence.

²³ Y sawl sy'n gwylio ei enau a'i dafod, fe'i ceidw ei hun rhag gofidiau.

²³Whoever guards his mouth and his tongue keeps his soul from troubles.

²⁴ Y mae'r balch yn ffroenuchel; gwatwarwr yw ei enw, gweithreda yn gwbl drahaus.

²⁴The proud and haughty man, “scoffer” is his name; he works in the arrogance of pride.

²⁵ Y mae blys y diog yn ei ladd, am fod ei ddwylo'n gwrthod gweithio.

²⁵The desire of the sluggard kills him, for his hands refuse to labor.

²⁶ Trachwantu y mae'r annuwiol bob amser, ond y mae'r cyfiawn yn rhoi heb arbed.

²⁶There are those who covet greedily all day long; but the righteous give and don’t withhold.

²⁷ Ffiaidd yw aberth y drygionus, yn enwedig pan offrymir ef mewn dichell.

²⁷The sacrifice of the wicked is an abomination: how much more, when he brings it with a wicked mind!

²⁸ Difethir y tyst celwyddog, ond y mae'r tyst cywir yn cael llefaru.

²⁸A false witness will perish, and a man who listens speaks to eternity.

²⁹ Y mae'r drygionus yn caledu ei wyneb, ond yr uniawn yn trefnu ei ffyrdd.

²⁹A wicked man hardens his face; but as for the upright, he establishes his ways.

³⁰ Nid yw doethineb na deall na chyngor yn ddim o flaen yr ARGLWYDD.

³⁰There is no wisdom nor understanding nor counsel against Yahweh.

³¹ Er paratoi march ar gyfer dydd brwydr, eto eiddo'r ARGLWYDD yw'r fuddugoliaeth.

³¹The horse is prepared for the day of battle; but victory is with Yahweh.