1نیکنامی بهتر از ثروت هنگفت است و محبوبیت گرانبهاتر از طلا و نقره.
1A GOOD name is rather to be chosen than great riches, and loving favour rather than silver and gold.
2فقیر و ثروتمند یک وجه مشترک دارند: هر دوی آن ها را خداوند آفریده است.
2The rich and poor meet together: the LORD is the maker of them all.
3شخص زیرک خطر را می بیند و از آن دوری می کند، اما آدم جاهل بسوی آن می رود و خود را گرفتار می سازد.
3A prudent man foreseeth the evil, and hideth himself: but the simple pass on, and are punished.
4ثمرۀ تواضع و اطاعت از خداوند، ثروت و احترام و عمر طولانی است.
4By humility and the fear of the LORD are riches, and honour, and life.
5راه اشخاص بدکار از خارها و دامها پوشیده است. پس اگر جان خود را دوست داری از رفتن به آن راه خودداری کن.
5Thorns and snares are in the way of the froward: he that doth keep his soul shall be far from them.
6کودک را در راهی که باید برود، تربیه کن و او تا آخر عمر از آن منحرف نخواهد شد.
6Train up a child in the way he should go: and when he is old, he will not depart from it.
7فقیر، اسیر ثروتمند است و کسی که قرض می گیرد غلام قرض دهنده است.
7The rich ruleth over the poor, and the borrower is servant to the lender.
8هر که ظلم بکارد، آن را درو می کند و قدرتش درهم می شکند.
8He that soweth iniquity shall reap vanity: and the rod of his anger shall fail.
9شخص سخاوتمندی که غذای خود را با فقرا تقسیم می کند، برکت می یابد.
9He that hath a bountiful eye shall be blessed; for he giveth of his bread to the poor.
10شخص مسخره کننده را بیرون بینداز تا نزاع و مجادله و دشنام خاتمه یابد.
10Cast out the scorner, and contention shall go out; yea, strife and reproach shall cease.
11کسی که بخواهد قلبش پاک و کلامش دلنشین باشد، حتی پادشاه هم او را دوست خواهد داشت.
11He that loveth pureness of heart, for the grace of his lips the king shall be his friend.
12خداوند حافظ راستی است و سخنان دروغ را باطل می سازد.
12The eyes of the LORD preserve knowledge, and he overthroweth the words of the transgressor.
13آدم تنبل در خانه می ماند و می گوید: «اگر بیرون بروم شیر مرا خواهد خورد.»
13The slothful man saith, There is a lion without, I shall be slain in the streets.
14سخنان زن بدکار مانند یک دام خطرناک است و هر کسی که مورد غضب خداوند باشد در آن گرفتار می شود.
14The mouth of strange women is a deep pit: he that is abhorred of the LORD shall fall therein.
15حماقت در وجود کودک نهفته است، اما تنبیه آن را از او بیرون می کند.
15Foolishness is bound in the heart of a child; but the rod of correction shall drive it far from him.
16کسی که بخاطر نفع خود به فقرا ظلم کند و به ثروتمندان هدیه بدهد، عاقبت گرفتار فقر خواهد شد.
16He that oppresseth the poor to increase his riches, and he that giveth to the rich, shall surely come to want.
17به این سخنان مردان حکیم که به تو یاد می دهم، گوش بده و با تمام وجود از آن ها پیروی کن،
17Bow down thine ear, and hear the words of the wise, and apply thine heart unto my knowledge.
18زیرا حفظ کردن آن ها در دل و جاری کردن آن ها بر زبان، کار پسندیده ای است.
18For it is a pleasant thing if thou keep them within thee; they shall withal be fitted in thy lips.
19این سخنان را امروز به تو تعلیم می دهم تا بر خداوند اعتماد کنی.
19That thy trust may be in the LORD, I have made known to thee this day, even to thee.
20این سی کلام برگزیده را که پُر از پند و حکمت اند، برای تو نوشته ام
20Have not I written to thee excellent things in counsels and knowledge,
21تا حقیقت را همان طوری که هست به تو یاد بدهم و تو نیز آن را به کسانی که از تو سؤال می کنند، جواب بدهی.
21That I might make thee know the certainty of the words of truth; that thou mightest answer the words of truth to them that send unto thee?
22به شخص فقیری که حامی ندارد، ظلم نکن و حق بیچارگان را در محکمه پایمال نساز.
22Rob not the poor, because he is poor: neither oppress the afflicted in the gate:
23زیرا خداوند به داد آن ها می رسد و کسانی را که به آن ها ظلم کرده اند، بسزای اعمال شان می رساند.
23For the LORD will plead their cause, and spoil the soul of those that spoiled them.
24با اشخاص تُند خو که زود خشمگین می شوند معاشرت نکن،
24Make no friendship with an angry man; and with a furious man thou shalt not go:
25مبادا مثل آن ها شوی و زندگی خود را تباه کنی.
25Lest thou learn his ways, and get a snare to thy soul.
26ضامن کسی نشو و تعهد نکن که او قرض خود را ادا خواهد کرد،
26Be not thou one of them that strike hands, or of them that are sureties for debts.
27زیرا اگر مجبور به پرداخت قرض او شوی و نتوانی آن را بپردازی رختخوابت را از زیر پایت بیرون می کشد.
27If thou hast nothing to pay, why should he take away thy bed from under thee?
28سرحد مُلک خود را که اجدادت از قدیم تعیین کرده اند، به نفع خود تغییر نده.اگر کسی در کار خود ماهر باشد، بدان که او جزو اشخاص گمنام نخواهد بود، بلکه در دربار پادشاهان راه خواهد یافت.
28Remove not the ancient landmark, which thy fathers have set.
29اگر کسی در کار خود ماهر باشد، بدان که او جزو اشخاص گمنام نخواهد بود، بلکه در دربار پادشاهان راه خواهد یافت.
29Seest thou a man diligent in his business? he shall stand before kings; he shall not stand before mean men.