1وقتی با شخصی مهمی غذا می خوری، بخاطر داشته باش که با چه کسی نشسته ای.
1When thou sittest to eat with a ruler, consider diligently what is before thee:
2اگر شخص پُرخوری هستی، کارد را بر گلوی خود بگذار
2And put a knife to thy throat, if thou be a man given to appetite.
3و حریص غذاهای لذیذ او نباش، زیرا ممکن است ترا فریب بدهد.
3Be not desirous of his dainties: for they are deceitful meat.
4عاقل باش و برای کسب ثروت، خود را خسته نکن،
4Labour not to be rich: cease from thine own wisdom.
5زیرا ثروت پایدار نیست و مانند عقاب می پرد و ناپدید می شود.
5Wilt thou set thine eyes upon that which is not? for riches certainly make themselves wings; they fly away as an eagle toward heaven.
6از خوان شخص خسیس غذا نخور و برای طعام های لذیذ او حریص نباش،
6Eat thou not the bread of him that hath an evil eye, neither desire thou his dainty meats:
7زیرا او حساب هرچه را که بخوری در فکر خود نگاه می دارد. او تعارف می کند و می گوید: «بخور و بنوش»، اما این را از صمیم دل نمی گوید.
7For as he thinketh in his heart, so is he: Eat and drink, saith he to thee; but his heart is not with thee.
8لقمه ای را که خورده ای استفراغ خواهی کرد و تشکرات تو برباد خواهند رفت.
8The morsel which thou hast eaten shalt thou vomit up, and lose thy sweet words.
9آدم احمق را نصیحت نکن، زیرا او سخنان حکیمانۀ ترا بی اهمیت می شمارد.
9Speak not in the ears of a fool: for he will despise the wisdom of thy words.
10سرحد مُلک خود را که از قدیم تعیین شده تغییر نده و زمین یتیمان را بزور نگیر،
10Remove not the old landmark; and enter not into the fields of the fatherless:
11زیرا خداوند «حامی» آن ها باقدرت است و به داد آن ها می رسد.
11For their redeemer is mighty; he shall plead their cause with thee.
12وقتی معلم ترا تعلیم می دهد، از صمیم دل به سخنان آموزندۀ آنها گوش بده.
12Apply thine heart unto instruction, and thine ears to the words of knowledge.
13از تأدیب کردن فرزند خویش کوتاهی نکن، زیرا تنبیه او را نمی کشد،
13Withhold not correction from the child: for if thou beatest him with the rod, he shall not die.
14بلکه جان او را از هلاکت نجات می دهد.
14Thou shalt beat him with the rod, and shalt deliver his soul from hell.
15فرزندم، اگر حکمت بیآموزی، دل من شاد می شود،
15My son, if thine heart be wise, my heart shall rejoice, even mine.
16و هنگامی که سخن راست بگوئی تمام وجودم به وجد می آید.
16Yea, my reins shall rejoice, when thy lips speak right things.
17به بدکاران حسادت نورز، بلکه آرزوی تو اطاعت از خداوند باشد،
17Let not thine heart envy sinners: but be thou in the fear of the LORD all the day long.
18زیرا در اینصورت آیندۀ خوبی خواهی داشت و امید تو برباد نخواهد رفت.
18For surely there is an end; and thine expectation shall not be cut off.
19فرزندم، عاقل باش و به سخنانم گوش بده. در راه راست قدم بردار
19Hear thou, my son, and be wise, and guide thine heart in the way.
20و با مردم شرابخور و شکم پرست معاشرت نکن،
20Be not among winebibbers; among riotous eaters of flesh:
21زیرا کسانی که کارشان فقط خوردن و خوابیدن است، فقیر و محتاج می شوند.
21For the drunkard and the glutton shall come to poverty: and drowsiness shall clothe a man with rags.
22به نصیحت پدرت که ترا به وجود آورده است، گوش بده و مادرت را هنگامی که پیر می شود، خوار نشمار.
22Hearken unto thy father that begat thee, and despise not thy mother when she is old.
23در پی حقیقت باش و حکمت و ادب و دانش را کسب کن و به هیچ قیمتی آن ها را از دست نده.
23Buy the truth, and sell it not; also wisdom, and instruction, and understanding.
24فرزند راستکار و دانا باش تا باعث خوشی و خوشنودی پدر و مادرت شوی.
24The father of the righteous shall greatly rejoice: and he that begetteth a wise child shall have joy of him.
25فرزندم، سخنان مرا بشنو و زندگی مرا سرمشق خود قرار ده.
25Thy father and thy mother shall be glad, and she that bare thee shall rejoice.
26بدان که زن بدکاره دام خطرناکی است.
26My son, give me thine heart, and let thine eyes observe my ways.
27او مانند راهزن در کمین قربانی های خود می نشیند و به تعداد مردم خیانتکار می افزاید.
27For a whore is a deep ditch; and a strange woman is a narrow pit.
28مصیبت و بدبختی نصیب چه کسی می شود؟ آن کیست که همیشه جنگ و دعوا برپا می کند، بی جهت زخمی می شود و چشمانش تار می گردند؟
28She also lieth in wait as for a prey, and increaseth the transgressors among men.
29کسی که دایم شراب می خورد و بدنبال میگساری می رود.
29Who hath woe? who hath sorrow? who hath contentions? who hath babbling? who hath wounds without cause? who hath redness of eyes?
30پس فریفتۀ شراب گلگون نشو که در پیاله به تو چشمک می زند و بعد آهسته از گلویت پائین می رود،
30They that tarry long at the wine; they that go to seek mixed wine.
31در آخر، مثل مار کشنده ترا نیش می زند و مانند کفچه مار ترا می گزد.
31Look not thou upon the wine when it is red, when it giveth his colour in the cup, when it moveth itself aright.
32چشمانت چیزهای عجیب و غریب می بینند و گرفتار وهم و خیال می گردی.
32At the last it biteth like a serpent, and stingeth like an adder.
33مانند کسی می شوی که در بحر خوابیده و با امواج آن دست و پنجه نرم می کند.می گوئی: «مرا زدند، اما دردی را احساس نمی کنم. چه وقت به هوش می آیم تا یک پیالۀ دیگر بنوشم؟»
33Thine eyes shall behold strange women, and thine heart shall utter perverse things.
34می گوئی: «مرا زدند، اما دردی را احساس نمی کنم. چه وقت به هوش می آیم تا یک پیالۀ دیگر بنوشم؟»
34Yea, thou shalt be as he that lieth down in the midst of the sea, or as he that lieth upon the top of a mast.
35They have stricken me, shalt thou say, and I was not sick; they have beaten me, and I felt it not: when shall I awake? I will seek it yet again.