¹A [good] name is rather to be chosen than great riches; loving favour rather than silver and gold.

¹ نیکنامی از ثروت هنگفت بهتر است و محبوبیت از طلا و نقره.

²The rich and poor meet together; Jehovah is the maker of them all.

² فقیر و ثروتمند یک وجه مشترک دارند: هردوی آنها را خداوند آفریده است.

³A prudent [man] seeth the evil, and hideth himself; but the simple pass on, and are punished.

³ شخص باهوش خطر را می‌بیند و از آن دوری می‌کند، امّا آدم نادان به سوی آن می‌رود و خود را گرفتار می‌سازد.

⁴The reward of humility [and] the fear of Jehovah is riches, and honour, and life.

⁴ نتیجهٔ فروتنی و اطاعت از خداوند، ثروت و احترام و عمر طولانی است.

⁵Thorns [and] snares are in the way of the perverse: he that keepeth his soul holdeth himself far from them.

⁵ راه شریران پر از خارها و دامهاست. اگر جان خود را دوست داری از رفتن به آن راه خودداری کن.

⁶Train up the child according to the tenor of his way, and when he is old he will not depart from it.

⁶ کودک را در راهی که باید برود، تربیت نما و او تا آخر عمر از آن منحرف نخواهد شد.

⁷The rich ruleth over the poor; and the borrower is servant to the lender.

⁷ فقیر، اسیر ثروتمند است و کسی‌که قرض می‌گیرد، غلام قرض‌دهنده.

⁸He that soweth unrighteousness shall reap iniquity, and the rod of his wrath shall have an end.

⁸ هر که ظلم بکارد، همان را درو خواهد کرد و قدرتش درهم خواهد شکست.

⁹He that hath a bountiful eye shall be blessed, for he giveth of his bread to the poor.

⁹ شخص سخاوتمند برکت خواهد یافت، چون خوراک خود را با فقرا تقسیم می‌کند.

¹⁰Cast out the scorner, and contention will depart, and strife and ignominy shall cease.

¹⁰ شخص مسخره‌کننده را بیرون انداز تا دشمنی و کشمکش و فحاشی خاتمه یابد.

¹¹He that loveth pureness of heart, upon whose lips is grace, the king is his friend.

¹¹ کسی‌که قلب پاک و کلام دلنشین را دوست داشته باشد، حتّی پادشاه هم او را دوست خواهد داشت.

¹²The eyes of Jehovah preserve knowledge; but he overthroweth the words of the unfaithful.

¹² خداوند حافظ راستی است و سخنان دروغ را باطل می‌سازد.

¹³The sluggard saith, There is a lion without, I shall be killed in the streets!

¹³ آدم تنبل در خانه می‌ماند و می‌گوید: «اگر بیرون بروم، شیر مرا خواهد خورد.»

¹⁴The mouth of strange women is a deep ditch: he with whom Jehovah is displeased shall fall therein.

¹⁴ سخنان زن بدکار مانند یک دام، خطرناک است و هرکسی که مورد غضب خداوند باشد، در آن گرفتار می‌شود.

¹⁵Folly is bound in the heart of a child; the rod of correction shall drive it far from him.

¹⁵ حماقت در وجود کودک نهفته است، امّا تنبیه آن را از او بیرون می‌کند.

¹⁶He that oppresseth the poor, it is to enrich him; he that giveth to the rich, [bringeth] only to want.

¹⁶ کسی‌که به‌خاطر نفع خود به فقرا ظلم کند و به ثروتمندان هدیه بدهد، سرانجام گرفتار فقر خواهد شد.

¹⁷Incline thine ear, and hear the words of the wise, and apply thy heart unto my knowledge.

¹⁷ به سخنان مردان حکیم که به تو یاد می‌دهم، گوش بده و آنها را یاد بگیر،

¹⁸For it is a pleasant thing if thou keep them within thee: they shall be together fitted on thy lips.

¹⁸ زیرا یادآوری و بیان آنها تو را شادمان می‌سازد.

¹⁹That thy confidence may be in Jehovah, I have made [them] known to thee this day, even to thee.

¹⁹ این سخنان را امروز به تو تعلیم می‌دهم تا اعتماد تو بر خداوند باشد.

²⁰Have not I written to thee excellent things, in counsels and knowledge,

²⁰ من این سی مَثَل را که پر از حکمت و نصیحت است، برای تو نوشته‌ام

²¹that I might make thee know the certainty of the words of truth; that thou mightest carry back words of truth to them that send thee?

²¹ تا حقیقت را همان‌طور که هست به تو یاد بدهم و تو نیز آن را به کسانی‌که از تو می‌پرسند، تعلیم دهی.

²²Rob not the poor, because he is poor, neither oppress the afflicted in the gate;

²² به شخص فقیری که پشتیبانی ندارد، ظلم نکن و حق بیچارگان را در دادگاه پایمال نساز.

²³for Jehovah will plead their cause, and despoil the soul of those that despoil them.

²³ زیرا خداوند به داد آنها می‌رسد و کسانی را که به آنها ظلم کرده‌اند، به سزای کارهایشان می‌رساند.

²⁴Make no friendship with an angry man, and go not with a furious man;

²⁴ با اشخاص تندخو که زود خشمگین می‌شوند معاشرت نکن،

²⁵lest thou learn his paths, and get a snare to thy soul.

²⁵ مبادا تو نیز مانند آنها شوی و زندگی خود را تباه کنی.

²⁶Be not of them that strike hands, of them that are sureties for debts:

²⁶ ضامن کسی نشو و تعهّد نکن که او قرض خود را ادا خواهد کرد،

²⁷if thou hast nothing to pay, why should he take away thy bed from under thee?

²⁷ زیرا اگر مجبور به پرداخت قرض او شوی و نتوانی آن را بپردازی، رختخوابت را از زیرت بیرون می‌کشند.

²⁸Remove not the ancient landmark which thy fathers have set.

²⁸ حدود زمین خود را که اجدادت از قدیم تعیین کرده‌اند، به نفع خود تغییر نده. آیا شخصی را که در کار خود مهارت دارد، می‌بینی؟ او نزد مردمِ عادی باقی نخواهد ماند، بلکه در حضور پادشاهان خدمت خواهد کرد.

²⁹Hast thou seen a man diligent in his work? He shall stand before kings; he shall not stand before the mean.

²⁹ آیا شخصی را که در کار خود مهارت دارد، می‌بینی؟ او نزد مردمِ عادی باقی نخواهد ماند، بلکه در حضور پادشاهان خدمت خواهد کرد.