¹Kaj ekrigardante, li vidis ricxulojn enjxetantajn siajn donacojn en la monkeston.

¹He looked up, and saw the rich people who were putting their gifts into the treasury.

²Kaj li vidis unu malricxan vidvinon enjxetantan tien du leptojn.

²He saw a certain poor widow casting in two small brass coins. literally, “two lepta.” 2 lepta was about 1% of a day’s wages for an agricultural laborer.

³Kaj li diris:Vere mi diras al vi:CXi tiu malricxa vidvino enjxetis pli multe ol cxiuj;

³He said, “Truly I tell you, this poor widow put in more than all of them,

⁴cxar cxiuj tiuj el sia abundo enjxetis en la donacaron; sed sxi el sia malmultego enjxetis la tutan vivrimedon, kiun sxi havis.

⁴ for all these put in gifts for God from their abundance, but she, out of her poverty, put in all that she had to live on.”

⁵Kaj kiam iuj parolis pri la templo, ke gxi estas ornamita per belaj sxtonoj kaj oferdonoj, li diris:

⁵As some were talking about the temple and how it was decorated with beautiful stones and gifts, he said,

⁶Rilate al tio, kion vi vidas, venos tagoj, en kiuj ne estos lasita cxi tie sxtono sur sxtono, kiu ne estos dejxetita.

⁶ “As for these things which you see, the days will come, in which there will not be left here one stone on another that will not be thrown down.”

⁷Kaj ili demandis lin, dirante:Majstro, kiam do tio estos? kaj kio estos la signo, kiam tio estos proksima?

⁷They asked him, “Teacher, so when will these things be? What is the sign that these things are about to happen?”

⁸Kaj li diris:Gardu vin, ke vi ne estu erarigitaj; cxar multaj venos en mia nomo, dirante:Mi estas; kaj:La tempo proksimigxis; ne sekvu ilin.

⁸He said, “Watch out that you don’t get led astray, for many will come in my name, saying, ‘I am he or, I AM ,’ and, ‘The time is at hand.’ Therefore don’t follow them.

⁹Kaj kiam vi auxdos pri militoj kaj tumultoj, ne terurigxu; cxar tio devas okazi unue, sed ne tuj estos la fino.

⁹ When you hear of wars and disturbances, don’t be terrified, for these things must happen first, but the end won’t come immediately.”

¹⁰Tiam li diris al ili:Levigxos nacio kontraux nacio, kaj regno kontraux regno;

¹⁰Then he said to them, “Nation will rise against nation, and kingdom against kingdom.

¹¹kaj estos grandaj tertremoj, kaj en diversaj lokoj malsatoj kaj pestoj; kaj estos terurajxoj kaj grandaj signoj el la cxielo.

¹¹ There will be great earthquakes, famines, and plagues in various places. There will be terrors and great signs from heaven.

¹²Sed antaux cxio tio oni metos sur vin siajn manojn kaj persekutos vin, transdonante vin al la sinagogoj kaj malliberejoj, kaj kondukante vin antaux regxojn kaj provincestrojn pro mia nomo.

¹² But before all these things, they will lay their hands on you and will persecute you, delivering you up to synagogues and prisons, bringing you before kings and governors for my name’s sake.

¹³Tio farigxos por vi atesto.

¹³ It will turn out as a testimony for you.

¹⁴Decidu tial en viaj koroj, ne prizorgi antauxe pri pleda respondo;

¹⁴ Settle it therefore in your hearts not to meditate beforehand how to answer,

¹⁵cxar mi donos al vi busxon kaj sagxon, kiun cxiuj viaj atakantoj ne povos rezisti nek kontrauxdiri.

¹⁵ for I will give you a mouth and wisdom which all your adversaries will not be able to withstand or to contradict.

¹⁶Sed vi estos transdonitaj ecx de gepatroj kaj fratoj kaj parencoj kaj amikoj; kaj iujn el vi oni mortigos.

¹⁶ You will be handed over even by parents, brothers, relatives, and friends. They will cause some of you to be put to death.

¹⁷Kaj vi estos malamataj de cxiuj pro mia nomo.

¹⁷ You will be hated by all men for my name’s sake.

¹⁸Kaj ecx unu haro de via kapo ne pereos.

¹⁸ And not a hair of your head will perish.

¹⁹Per via pacienco vi akiros viajn animojn.

¹⁹ “By your endurance you will win your lives.

²⁰Sed kiam vi vidos Jerusalemon cxirkauxitan de armeoj, tiam sciu, ke gxia ruinigxo alproksimigxis.

²⁰ “But when you see Jerusalem surrounded by armies, then know that its desolation is at hand.

²¹Tiam, kiuj estas en Judujo, tiuj forkuru al la montoj; kaj kiuj estas en gxia mezo, tiuj elmigru; kaj kiuj estas sur la kamparo, tiuj ne eniru tien.

²¹ Then let those who are in Judea flee to the mountains. Let those who are in the midst of her depart. Let those who are in the country not enter therein.

²²CXar tiuj estas tagoj de punado, por ke plenumigxu cxio, kio estas skribita.

²² For these are days of vengeance, that all things which are written may be fulfilled.

²³Ve al la gravedulinoj kaj al la sucxigantinoj en tiuj tagoj! cxar estos granda manko sur la tero, kaj kolero kontraux cxi tiu popolo.

²³ Woe to those who are pregnant and to those who nurse infants in those days! For there will be great distress in the land, and wrath to this people.

²⁴Kaj ili falos per trancxrando de glavo, kaj forkaptigxos en cxiujn naciojn; kaj Jerusalem estos piedpremata de la nacianoj, gxis plenumigxos la tempoj de la nacianoj.

²⁴ They will fall by the edge of the sword, and will be led captive into all the nations. Jerusalem will be trampled down by the Gentiles, until the times of the Gentiles are fulfilled.

²⁵Kaj estos signoj en la suno kaj la luno kaj la steloj, kaj sur la tero mizero de nacioj, konsternitaj de la mugxado de la maro kaj la ondegoj;

²⁵ There will be signs in the sun, moon, and stars; and on the earth anxiety of nations, in perplexity for the roaring of the sea and the waves;

²⁶homoj malfortigxos de timo kaj de atendado de tio, kio venos sur la mondon; cxar la potencoj de la cxielo sxanceligxos.

²⁶ men fainting for fear, and for expectation of the things which are coming on the world: for the powers of the heavens will be shaken.

²⁷Kaj tiam oni vidos la Filon de homo, venantan en nubo kun potenco kaj granda gloro.

²⁷ Then they will see the Son of Man coming in a cloud with power and great glory.

²⁸Sed kiam tio komencos okazi, rigardu supren kaj levu viajn kapojn, cxar via elacxeto alproksimigxas.

²⁸ But when these things begin to happen, look up, and lift up your heads, because your redemption is near.”

²⁹Kaj li parolis al ili parabolon:Rigardu la figarbon kaj cxiujn arbojn;

²⁹He told them a parable. “See the fig tree, and all the trees.

³⁰kiam ili ekkreskigas foliojn, vi ekvidas, kaj el vi mem scias, ke la somero jam estas proksima.

³⁰ When they are already budding, you see it and know by your own selves that the summer is already near.

³¹Tiel same vi, kiam vi vidos, ke tio okazas, tiam sciu, ke la regno de Dio estas proksima.

³¹ Even so you also, when you see these things happening, know that the Kingdom of God is near.

³²Vere mi diras al vi:CXi tiu generacio ne forpasos, gxis cxio plenumigxos.

³² Most certainly I tell you, this generation will not pass away until all things are accomplished.

³³La cxielo kaj la tero forpasos, sed miaj vortoj ne forpasos.

³³ Heaven and earth will pass away, but my words will by no means pass away.

³⁴Sed gardu vin, por ke viaj koroj ne estu sxargxitaj de trosatigxo kaj ebrieco kaj zorgoj pri vivrimedoj, kaj por ke tiu tago ne venu al vi subite;

³⁴ “So be careful, or your hearts will be loaded down with carousing, drunkenness, and cares of this life, and that day will come on you suddenly.

³⁵cxar kiel kaptilo gxi venos sur cxiujn, kiuj logxas sur la suprajxo de la tero.

³⁵ For it will come like a snare on all those who dwell on the surface of all the earth.

³⁶Sed viglu en cxiu tempo, pregxante, ke prosperu al vi savigxi de cxio, kio okazos, kaj stari antaux la Filo de homo.

³⁶ Therefore be watchful all the time, praying that you may be counted worthy to escape all these things that will happen, and to stand before the Son of Man.”

³⁷Kaj dum la tagoj li instruis en la templo, kaj cxiunokte li eliris, kaj logxis sur la monto nomata Olivarba.

³⁷Every day Jesus was teaching in the temple, and every night he would go out and spend the night on the mountain that is called Olivet.

³⁸Kaj la tuta popolo venis al li frumatene en la templo, por auxskulti lin.

³⁸All the people came early in the morning to him in the temple to hear him.