¹Mia filo! se vi garantiis por via proksimulo Kaj donis vian manon por aliulo,

¹My son, if you have become collateral for your neighbor, if you have struck your hands in pledge for a stranger;

²Tiam vi enretigxis per la vortoj de via busxo, Kaptigxis per la vortoj de via busxo.

²You are trapped by the words of your mouth. You are ensnared with the words of your mouth.

³Tiam, mia filo, agu tiel kaj savigxu, CXar vi falis en la mano de via proksimulo: Iru, vigligxu, kaj petegu vian proksimulon;

³Do this now, my son, and deliver yourself, since you have come into the hand of your neighbor. Go, humble yourself. Press your plea with your neighbor.

⁴Ne lasu viajn okulojn dormi Kaj viajn palpebrojn dormeti;

⁴Give no sleep to your eyes, nor slumber to your eyelids.

⁵Savu vin, kiel gazelo, el la mano, Kaj kiel birdo el la mano de la birdokaptisto.

⁵Free yourself, like a gazelle from the hand of the hunter, like a bird from the snare of the fowler.

⁶Iru al la formiko, vi maldiligentulo; Rigardu gxian agadon, kaj sagxigxu.

⁶Go to the ant, you sluggard. Consider her ways, and be wise;

⁷Kvankam gxi ne havas estron, Nek kontrolanton, nek reganton,

⁸GXi pretigas en la somero sian panon, GXi kolektas dum la rikolto sian mangxon.

⁸provides her bread in the summer, and gathers her food in the harvest.

⁹GXis kiam, maldiligentulo, vi kusxos? Kiam vi levigxos de via dormo?

⁹How long will you sleep, sluggard? When will you arise out of your sleep?

¹⁰Iom da dormo, iom da dormeto, Iom da kunmeto de la manoj por kusxado;

¹⁰A little sleep, a little slumber, a little folding of the hands to sleep:

¹¹Kaj venos via malricxeco kiel rabisto, Kaj via senhaveco kiel viro armita.

¹¹so your poverty will come as a robber, and your scarcity as an armed man.

¹²Homo sentauxga, homo malbonfarema, Iras kun busxo malica,

¹²A worthless person, a man of iniquity, is he who walks with a perverse mouth;

¹³Donas signojn per la okuloj, aludas per siaj piedoj, Komprenigas per siaj fingroj;

¹³who winks with his eyes, who signals with his feet, who motions with his fingers;

¹⁴Perverseco estas en lia koro, li intencas malbonon; En cxiu tempo li semas malpacon.

¹⁴in whose heart is perverseness, who devises evil continually, who always sows discord.

¹⁵Tial subite venos lia pereo; Li estos rompita subite, kaj neniu lin sanigos.

¹⁵Therefore his calamity will come suddenly. He will be broken suddenly, and that without remedy.

¹⁶Jen estas ses aferoj, kiujn la Eternulo malamas, Kaj sep, kiujn Li abomenegas.

¹⁶There are six things which Yahweh hates; yes, seven which are an abomination to him:

¹⁷Arogantaj okuloj, mensogema lango, Kaj manoj, kiuj versxas senkulpan sangon,

¹⁷haughty eyes, a lying tongue, hands that shed innocent blood;

¹⁸Koro, kiu preparas malbonfarajn intencojn, Piedoj, kiuj rapidas kuri al malbono,

¹⁸a heart that devises wicked schemes, feet that are swift in running to mischief,

¹⁹Falsa atestanto, kiu elspiras mensogojn; Kaj tiu, kiu semas malpacon inter fratoj.

¹⁹a false witness who utters lies, and he who sows discord among brothers.

²⁰Konservu, mia filo, la ordonon de via patro, Kaj ne forjxetu la instruon de via patrino.

²⁰My son, keep your father’s commandment, and don’t forsake your mother’s teaching.

²¹Ligu ilin por cxiam al via koro, Volvu ilin sur vian kolon.

²¹Bind them continually on your heart. Tie them around your neck.

²²Kiam vi iros, ili gvidos vin; Kiam vi kusxigxos, ili vin gardos; Kaj kiam vi vekigxos, ili parolos kun vi.

²²When you walk, it will lead you. When you sleep, it will watch over you. When you awake, it will talk with you.

²³CXar moralordono estas lumingo, kaj instruo estas lumo, Kaj edifaj predikoj estas vojo de vivo,

²³For the commandment is a lamp, and the law is light. Reproofs of instruction are the way of life,

²⁴Por gardi vin kontraux malbona virino, Kontraux glata lango de fremdulino.

²⁴to keep you from the immoral woman, from the flattery of the wayward wife’s tongue.

²⁵Ne deziregu en via koro sxian belecon, Kaj ne kaptigxu per sxiaj palpebroj.

²⁵Don’t lust after her beauty in your heart, neither let her captivate you with her eyelids.

²⁶CXar la kosto de publikulino estas nur unu pano; Sed fremda edzino forkaptas la grandvaloran animon.

²⁶For a prostitute reduces you to a piece of bread. The adulteress hunts for your precious life.

²⁷CXu iu povas teni fajron en sia sino tiel, Ke liaj vestoj ne brulu?

²⁷Can a man scoop fire into his lap, and his clothes not be burned?

²⁸CXu iu povas marsxi sur ardantaj karboj, Ne bruligante siajn piedojn?

²⁸Or can one walk on hot coals, and his feet not be scorched?

²⁹Tiel ankaux estas kun tiu, kiu venas al la edzino de sia proksimulo; Neniu, kiu sxin ektusxas, restas sen puno.

²⁹So is he who goes in to his neighbor’s wife. Whoever touches her will not be unpunished.

³⁰Oni ne faras grandan honton al sxtelanto, Se li sxtelas por sin satigi, kiam li malsatas;

³⁰Men don’t despise a thief, if he steals to satisfy himself when he is hungry:

³¹Kaj kiam oni lin kaptas, li pagas sepoble; La tutan havon de sia domo li fordonas.

³¹but if he is found, he shall restore seven times. He shall give all the wealth of his house.

³²Sed kiu adultas kun virino, tiu estas sensagxa; Tiu, kiu faras tion, pereigas sian animon;

³²He who commits adultery with a woman is void of understanding. He who does it destroys his own soul.

³³Batojn kaj malhonoron li ricevas, Kaj lia honto ne elvisxigxas;

³³He will get wounds and dishonor. His reproach will not be wiped away.

³⁴CXar furiozas la jxaluzo de la edzo; Kaj li ne indulgas en la tempo de la vengxo.

³⁴For jealousy arouses the fury of the husband. He won’t spare in the day of vengeance.

³⁵Li rigardas nenian kompenson, Kaj li ne akceptas, se vi volas ecx multe donaci.

³⁵He won’t regard any ransom, neither will he rest content, though you give many gifts.