1Aus nimi on kallim kui suur rikkus, hea kuulsus on parem kui hõbe ja kuld.
1Kßaxal us nak tâabîk resil nak châbil xnaßleb junak chiru nak cuânk nabal lix biomal. Kßaxal us nak tâqßuehekß xlokßal chiru nak cuânk nabal lix oro ut lix plata.
2Rikas ja vaene kohtuvad, Issand on loonud need mõlemad.
2Li biom ut li nebaß juntakßêteb xban nak li Dios quiyîban reheb.
3Tark näeb hädaohtu ja poeb peitu, aga rumalad lähevad edasi ja saavad nuhelda.
3Eb li cuanqueb xnaßleb nequeßxqßue retal li mâusilal ut nequeßxcol ribeb chiru. Abanan eb li mâcßaßeb xnaßleb nequeßxcßul li raylal nachal saß xbêneb xban nak incßaß nequeßxnau xqßuebal retal.
4Alandlikkuse ja Issanda kartuse tasu on rikkus, au ja elu.
4Li ani naxcubsi rib ut naxxucua ru li Kâcuaß, aßan tixcßul chokß xkßajcâmunquil lix yußam, lix biomal ut lix lokßal.
5Okkad ja paelad on valeliku teel: kes jääb neist eemale, hoiab oma hinge.
5Junes raylal nequeßxcßul li incßaß useb xnaßleb. Abanan li nequeßxbânu cuênt riqßuin lix yußameb incßaß nequeßxcßul chi joßcan.
6Juhata poiss ta tee peale, siis ta ei lahku sellelt ka vanas eas!
6Nak toj coqßueb li cocßal, us xcßutbal chiruheb chanru li cuânc saß tîquilal ut nak ac xeßnînkan incßaß teßxcanab xbânunquil.
7Rikas valitseb vaeste üle ja laenaja on laenuandja ori.
7Eb li biom nequeßnumta saß xbêneb li nebaß. Ut li ani natoßonin riqßuin li cuan xtumin, chanchan chic xmôs nacana cuiß.
8Kes külvab ülekohut, lõikab viletsust ja tema viha vits saab otsa.
8Li ani naxbânu mâusilal, mâusilal ajcuiß tixcßul. Ut tâcuulak xkßehil nak incßaß chic târûk tixcßutbesi lix joskßil.
9Kes on helde, seda õnnistatakse, sest ta annab oma leivast kehvale.
9Li ani natokßoban u tâosobtesîk xban nak tixqßueheb xtzacaêmk li mâcßaß cuan reheb.
10Aja pilkaja ära, siis lakkab riid, lõpeb tüli ning teotus!
10Isihomakeb saß êyânk li nequeßhoboc. Chi joßcan mâcßaßak chic pletic ut hoboc saß êyânk.
11Kes armastab südamepuhtust ja kelle huuled on armsad, selle sõber on kuningas.
11Li ani nacuan saß tîquilal ut châbil naâtinac, li rey tixcßam rib saß amiguil riqßuin.
12Issanda silmad valvavad tunnetust, aga ta kummutab petise sõnad.
12Li Kâcuaß junelic na-iloc reheb li cuanqueb xnaßleb. Ut naxcßut nak moco yâl ta li nequeßxye li nequeßticßtißic.
13Laisk ütleb: 'Väljas on lõvi. Tapab mind viimaks keset turgu.'
13Li ani incßaß naraj trabajic naxsicß xyâlal chanru nak incßaß nacßanjelac. Naxye nak incßaß naru naxic chi trabajic xban nak cuan jun li cakcoj saß be naru nacamsîc xban.
14Võõraste naiste suu on sügav haud: keda Issand on hukka mõistnud, see langeb sinna.
14Li cßaßru naxye li ixk incßaß us xnaßleb, aßan chanchan jun li jul cham ut aran nequeßtßaneß li nequeßtzßektânâc xban li Kâcuaß.
15Meeletus on seotud poisi südamesse, aga karistusvits saadab selle temast kaugele.
15Eb li cocßal nequeßxbânu li incßaß us xban nak mâcßaßeb xnaßleb. Abanan cui teßqßuehekß chi tzßûm teßxtau xnaßleb.
16Kes rõhub viletsat, et rikkaks saada, ja kes annab rikkale, sellele tuleb vaesus.
16Tâcuulak xkßehil nak tânebaßokß li ani nabiomoß xban xrahobtesinquil li nebaß. Ut li ani naxqßue xtumin re li biom tâcanâk saß nebaßil.
17Pööra kõrv ja kuule tarkade sõnu ja pangu su süda tähele minu tundmist:
17Cheqßuehak retal li nequeßxye li cuanqueb xnaßleb. Ut cheqßuehak retal chi us li cßaßru nincßut chêru.
18sest see on armas, kui sa neid eneses säilitad, kui need kõik su huultel on valmis.
18Kßaxal us nak tâcanâk saß lê chßôl li cßaßru têtzol. Chi joßcan naru têye re jalan li cßaßru xetzol.
19Et Issand võiks olla su lootus, selleks ma õpetan täna sind, just sind.
19Nacuaj xqßuebal ênaßleb anakcuan re nak tênau ut re ajcuiß nak têcacuubresi êchßôl riqßuin li Kâcuaß.
20Kas ma ei ole sulle kirjutanud kolm korda nõuandeid ja teadmisi,
20Lâin xintzßîba lajêb xcaßcßâl chi naßleb re nak têtzol êrib ut têtau ênaßleb.
21et õpetada sulle tõde, tõe sõnu, et võiksid vastata oma läkitajale tõe sõnu?
21Aßin yôquin chixyebal êre re nak tênau xyâlal ut re ajcuiß nak tênau xsumenquil li cßaßru tâpatzßekß êre.
22Ära riisu viletsat, sellepärast et ta on vilets, ja ära rõhu vaest väravas,
22Li xbên naßleb, aßan aßin: Mêrelkßa li cßaßru reheb li nebaß yal xban nak nebaßeb. Chi moco têrahobtesiheb nak yôk chi rakecß âtin saß xbêneb yal xban nak incßaß naru teßxcol ribeb.
23sest Issand lahendab nende asja ja röövib nende röövijailt hinge.
23Li Kâcuaß, aßan tâcolok reheb li nebaß ut tixrahobtesiheb li nequeßrahobtesin reheb li nebaß.
24Ära pea sõprust vihastujaga ja ära käi läbi raevutseva mehega,
24Li xcab li naßleb, aßan aßin: Incßaß têcßam êrib saß amiguil riqßuineb laj plêt, chi moco têcßam êrib riqßuineb li chßinpoßeb.
25et sa ei harjuks tema viisidega ega valmistaks püüdepaela oma hingele.
25Mâre têtzol êre lix naßlebeb aßan ut incßaß chic usak lê naßleb.
26Ära ole nende seas, kes kätt löövad, kes hakkavad käendajaks võlgade eest!
26Li rox li naßleb, aßan aßin: Mêcßuluban saß êbên xtojbal xcßas jalan cristian.
27Kui sul ei ole, millega maksta, miks peaks võetama su voodi su alt?
27Cui lâex incßaß naru têtoj li cßas, naru nequeßxcßam lê cuarib re xtojbal li cßas.
28Ära nihuta igivana piirimärki, mille su esiisad on seadnud!
28Li xcâ li naßleb, aßan aßin: Mêjal xnaßaj li nubâl li ac qßuebil xbaneb lê xeßtônil yucuaß.Li roß li naßleb, aßan aßin: Li ani naxnau cßanjelac chi châbil, aßan tâcßanjelak riqßuineb li rey. Moco riqßuin ta yalak ani tâtrabajik.
29Kui näed meest, kes oma töös on tubli, siis on ta koht kuningate, mitte alama rahva teenistuses.
29Li roß li naßleb, aßan aßin: Li ani naxnau cßanjelac chi châbil, aßan tâcßanjelak riqßuineb li rey. Moco riqßuin ta yalak ani tâtrabajik.