1Beneide böse Menschen nicht und begehre nicht, es mit ihnen zu halten;
1Mos i ki zili njerëzit e këqij dhe mos dëshiro të rrish me ta,
2denn ihr Herz trachtet nach Schaden, und ihre Lippen reden Unheil!
2sepse zemra e tyre mendon për grabitje dhe buzët e tyre thonë se do të bëjnë të keqen.
3Durch Weisheit wird ein Haus gebaut, und durch Verstand wird es sich behaupten;
3Shtëpia ndërtohet me dituri dhe bëhet e qëndrueshme me maturi.
4auch werden durch Einsicht seine Kammern mit allerlei köstlichem und lieblichem Gut gefüllt.
4Me dijen mbushen dhomat me lloj-lloj të mirash të çmueshme dhe të pëlqyeshme.
5Ein weiser Mann ist stark, und ein verständiger Mensch stählt seine Kraft.
5Njeriu i urtë është plot forcë, dhe njeriu që ka dituri e rrit fuqinë e tij.
6Denn durch kluge Maßregeln gewinnst du die Schlacht und durch die Menge der Ratgeber den Sieg.
6Sepse me këshilla të urta do të mund të bësh luftën tënde, dhe në numrin e madh të këshilltarëve është fitorja.
7Die Weisheit ist dem Narren zu hoch; er tut seinen Mund nicht auf im Tor!
7Dituria është shumë e lartë për budallanë; ai nuk e hap kurrë gojën te porta e qytetit.
8Wer vorsätzlich Böses tut, den nenne man einen Bösewicht!
8Kush mendon të bëjë keq do të quhet mjeshtër intrigash.
9Dummheiten ersinnen ist Sünde, und ein Spötter ist ein abscheulicher Mensch!
9Synimi i pamend është mëkat dhe tallësi është një neveri për njerëzit.
10Zeigst du dich schwach am Tage der Not, so ist deine Kraft beschränkt!
10Po të mos kesh guxim ditën e fatkeqësisë, forca jote është shumë e pakët.
11Errette, die zum Tode geschleppt werden, und die zur Schlachtbank wanken, halte zurück!
11Çliro ata që i tërheqin drejt vdekjes dhe mbaji ata që po i çojnë në thertore.
12Wenn du sagen wolltest: «Siehe, wir haben das nicht gewußt!» wird nicht der, welcher die Herzen prüft, es merken, und der deine Seele beobachtet, es wahrnehmen und dem Menschen vergelten nach seinem Tun?
12Po të thuash: "Ja, ne nuk e dinim", ai që peshon zemrat a nuk e shikon? Ai që ruan shpirtin tënd nuk e di vallë? Ai do t'i japë secilit simbas veprave të tij.
13Iß Honig, mein Sohn, denn er ist gut, und Honigseim ist süß für deinen Gaumen!
13Biri im, ha mjaltin sepse është i mirë; një huall mjalti do të jetë i ëmbël për shijen tënde.
14So erkenne auch, daß die Weisheit gut ist für deine Seele; wenn du sie gefunden hast, so hast du eine Zukunft, und deine Hoffnung wird nicht vernichtet werden.
14Kështu do të jetë njohja e diturisë për shpirtin tënd. Në rast se e gjen, do të ketë një të ardhme dhe shpresa jote nuk do të shkatërrohet.
15Du Gottloser, laure nicht auf die Wohnung des Gerechten und störe seine Ruhe nicht!
15O i pabesë, mos ngre kurthe kundër banesës së njeriut të drejtë, mos shkatërro vendin ku ai pushon,
16Denn der Gerechte fällt siebenmal und steht wieder auf; aber die Gottlosen stürzen nieder im Unglück.
16sepse i drejti bie shtatë herë dhe ngrihet, kurse të pabesët përmbysen në fatkeqësi.
17Freue dich nicht über den Fall deines Feindes, und wenn er strauchelt, so frohlocke nicht!
17Kur armiku yt bie, mos u gëzo; kur është shtrirë për tokë, zemra jote të mos gëzohet,
18daß nicht der HERR es sehe und es ihm mißfalle und er seinen Zorn abwende von ihm.
18me qëllim që Zoti të mos shikojë dhe të mos i vijë keq, dhe të mos largojë prej tij zemërimin e vet.
19Erzürne dich nicht über die Bösen, sei nicht neidisch auf die Übeltäter!
19Mos u zemëro për shkak të atyre që bëjnë të keqen dhe mos i ki smirë të pabesët,
20Denn der Böse hat keine Zukunft, und die Leuchte der Gottlosen wird erlöschen.
20sepse nuk do të ketë të ardhme për të keqin; llamba e të pabesëve do të fiket.
21Fürchte den HERRN, mein Sohn, und den König, und laß dich nicht mit Neuerungssüchtigen ein!
21Biri im, ki frikë nga Zoti dhe nga mbreti; mos u bashko me ata që duan të ndryshojnë;
22Denn ihr Unglück wird plötzlich kommen und ihrer beider Verderben; wer kennt es?
22mjerimi i tyre do të vijë papritmas, dhe shkatërrimin e të dy palëve kush e njeh?
23Auch diese Sprüche kommen von den Weisen: die Person ansehen im Gericht, ist nicht gut.
23Edhe këto gjëra janë për të urtit. Nuk është mirë të kesh preferenca personale në gjykim.
24Wer zum Gottlosen spricht: «Du bist gerecht!» dem fluchen die Völker, und die Leute verwünschen ihn;
24Ai që i thotë të pabesit: "Ti je i drejtë", do të mallkohet nga popujt dhe kombet do ta nëmin.
25aber an denen, die recht richten, hat man Wohlgefallen, und über sie kommt der Segen des Guten.
25Por ata që e qortojnë të pabesin do të gjejnë kënaqësi dhe mbi ta do të zbresin bekimet më të mira.
26Eine rechte Antwort ist wie ein Kuß auf die Lippen.
26Ai që jep një përgjigje të drejtë jep një të puthur mbi buzët.
27Verrichte zuerst draußen dein Geschäft und besorge deine Feldarbeit, darnach baue dein Haus.
27Vër në vijë punët e tua të jashtme, vër në rregull arat e tua dhe pastaj ndërto shtëpinë tënde.
28Tritt nicht ohne Ursache als Zeuge auf wider deinen Nächsten! Was willst du irreführen mit deinen Lippen?
28Mos dëshmo pa arsye kundër të afërmit tënd dhe mos gënje me buzët e tua.
29Sage nicht: «Wie er mir getan, so will ich ihm tun; ich will dem Mann vergelten nach seinem Werk!»
29Mos thuaj: "Ashtu si ma bëri mua, kështu do t'ia bëj edhe unë; do t'ia kthej simbas sjelljes së tij".
30Ich ging vorüber an dem Acker des Faulen und an dem Weinberge des Unverständigen
30Kalova pranë arës së përtacit dhe pranë vreshtit të njeriut që s'ka mend;
31und siehe, er ging ganz in Disteln auf, und Nesseln überwucherten ihn, und seine Mauer war eingestürzt.
31dhe ja, kudo rriteshin ferrat, ferrishtet e zinin tokën dhe muri prej gurësh ishte shembur.
32Das sah ich und nahm es zu Herzen; ich betrachtete es und zog eine Lehre daraus:
32Duke parë këtë, u mendova me kujdes; nga sa pashë nxora një mësim:
33«Ein wenig schlafen, ein wenig schlummern, die Hände ein wenig ineinanderlegen, um zu ruhen»;
33të flesh pak, të dremitësh pak, të rrish pak me duar në ije për të pushuar;
34so kommt deine Armut wie ein Landstreicher dahergeschritten und dein Mangel wie ein gewappneter Mann!
34kështu varfëria jote do të vijë si një vjedhës dhe skamja jote si një njeri i armatosur.