1אל תקנא באנשי רעה ואל תתאו להיות אתם׃
1 Paid � chenfigennu wrth bobl ddrwg, na dymuno bod yn eu cwmni;
2כי שד יהגה לבם ועמל שפתיהם תדברנה׃
2 oherwydd y maent hwy'n meddwl am drais, a'u genau'n s�n am drybini.
3בחכמה יבנה בית ובתבונה יתכונן׃
3 Fe adeiledir tu375? trwy ddoethineb, a'i sicrhau trwy wybodaeth.
4ובדעת חדרים ימלאו כל הון יקר ונעים׃
4 Trwy ddeall y llenwir ystafelloedd � phob eiddo gwerthfawr a dymunol.
5גבר חכם בעוז ואיש דעת מאמץ כח׃
5 Y mae'r doeth yn fwy grymus na'r cryf, a'r un deallus na'r un nerthol;
6כי בתחבלות תעשה לך מלחמה ותשועה ברב יועץ׃
6 oherwydd gelli drefnu dy frwydr � medrusrwydd, a chael buddugoliaeth � llawer o gynghorwyr.
7ראמות לאויל חכמות בשער לא יפתח פיהו׃
7 Y mae doethineb allan o gyrraedd y ffu373?l; nid yw'n agor ei geg yn y porth.
8מחשב להרע לו בעל מזמות יקראו׃
8 Bydd yr un sy'n cynllunio i wneud drwg yn cael ei alw yn ddichellgar.
9זמת אולת חטאת ותועבת לאדם לץ׃
9 Y mae dichell y ffu373?l yn bechod, ac y mae pobl yn ffieiddio'r gwatwarwr.
10התרפית ביום צרה צר כחכה׃
10 Os torri dy galon yn nydd cyfyngder, yna y mae dy nerth yn wan.
11הצל לקחים למות ומטים להרג אם תחשוך׃
11 Achub y rhai a ddygir i farwolaeth; rho gymorth i'r rhai a lusgir i'w lladd.
12כי תאמר הן לא ידענו זה הלא תכן לבות הוא יבין ונצר נפשך הוא ידע והשיב לאדם כפעלו׃
12 Os dywedi, "Ni wyddem ni am hyn", onid yw'r un sy'n pwyso'r galon yn deall? Y mae'r un sy'n dy wylio yn gwybod, ac yn talu i bob un yn �l ei waith.
13אכל בני דבש כי טוב ונפת מתוק על חכך׃
13 Fy mab, bwyta f�l, oherwydd y mae'n dda, ac y mae diliau m�l yn felys i'th enau.
14כן דעה חכמה לנפשך אם מצאת ויש אחרית ותקותך לא תכרת׃
14 Felly y mae deall a doethineb i'th fywyd; os cei hwy, yna y mae iti ddyfodol, ac ni thorrir ymaith dy obaith.
15אל תארב רשע לנוה צדיק אל תשדד רבצו׃
15 Paid � llechu fel drwgweithredwr wrth drigfan y cyfiawn, a phaid ag ymosod ar ei gartref.
16כי שבע יפול צדיק וקם ורשעים יכשלו ברעה׃
16 Er i'r cyfiawn syrthio seithwaith, eto fe gyfyd; ond fe feglir y drygionus gan adfyd.
17בנפל אויביך אל תשמח ובכשלו אל יגל לבך׃
17 Paid � llawenhau pan syrth dy elyn, nac ymfalch�o pan feglir ef,
18פן יראה יהוה ורע בעיניו והשיב מעליו אפו׃
18 rhag i'r ARGLWYDD weld, a bod yn anfodlon, a throi ei ddig oddi wrtho.
19אל תתחר במרעים אל תקנא ברשעים׃
19 Na fydd ddig wrth y rhai drygionus, na chenfigennu wrth y rhai sy'n gwneud drwg.
20כי לא תהיה אחרית לרע נר רשעים ידעך׃
20 Oherwydd nid oes dyfodol i neb drwg, a diffoddir goleuni'r drygionus.
21ירא את יהוה בני ומלך עם שונים אל תתערב׃
21 Fy mab, ofna'r ARGLWYDD a'r brenin; paid � bod yn anufudd iddynt,
22כי פתאם יקום אידם ופיד שניהם מי יודע׃
22 oherwydd fe ddaw dinistr sydyn oddi wrthynt, a phwy a u373?yr y distryw a achosant ill dau?
23גם אלה לחכמים הכר פנים במשפט בל טוב׃
23 Dyma hefyd eiriau'r doethion: Nid yw'n iawn dangos ffafr mewn barn.
24אמר לרשע צדיק אתה יקבהו עמים יזעמוהו לאמים׃
24 Pwy bynnag a ddywed wrth yr euog, "Yr wyt yn ddieuog", fe'i melltithir gan bobloedd a'i gollfarnu gan genhedloedd.
25ולמוכיחים ינעם ועליהם תבוא ברכת טוב׃
25 Ond caiff y rhai sy'n eu ceryddu foddhad, a daw gwir fendith arnynt.
26שפתים ישק משיב דברים נכחים׃
26 Y mae rhoi ateb gonest fel rhoi cusan ar wefusau.
27הכן בחוץ מלאכתך ועתדה בשדה לך אחר ובנית ביתך׃
27 Rho drefn ar dy waith y tu allan, a threfna'r hyn sydd yn dy gae, ac yna adeilada dy du375?.
28אל תהי עד חנם ברעך והפתית בשפתיך׃
28 Paid � thystio yn erbyn dy gymydog yn ddiachos, na thwyllo �'th eiriau.
29אל תאמר כאשר עשה לי כן אעשה לו אשיב לאיש כפעלו׃
29 Paid � dweud, "Gwnaf iddo fel y gwnaeth ef i mi; talaf iddo yn �l ei weithred."
30על שדה איש עצל עברתי ועל כרם אדם חסר לב׃
30 Euthum heibio i faes un diog, ac i winllan un disynnwyr,
31והנה עלה כלו קמשנים כסו פניו חרלים וגדר אבניו נהרסה׃
31 a sylwais eu bod yn llawn drain, a danadl drostynt i gyd, a'u mur o gerrig wedi ei chwalu.
32ואחזה אנכי אשית לבי ראיתי לקחתי מוסר׃
32 Edrychais arnynt ac ystyried; sylwais a dysgu gwers:
33מעט שנות מעט תנומות מעט חבק ידים לשכב׃
33 ychydig gwsg, ychydig hepian, ychydig blethu dwylo i orffwys,
34ובא מתהלך רישך ומחסריך כאיש מגן׃
34 a daw tlodi atat fel dieithryn creulon, ac angen fel gu373?r arfog.