1גם אלה משלי שלמה אשר העתיקו אנשי חזקיה מלך יהודה׃
1 Dyma hefyd ddiarhebion Solomon, a gofnodwyd gan wu375?r Heseceia brenin Jwda:
2כבד אלהים הסתר דבר וכבד מלכים חקר דבר׃
2 Gogoniant Duw yw cadw pethau'n guddiedig, a gogoniant brenhinoedd yw eu chwilio allan.
3שמים לרום וארץ לעמק ולב מלכים אין חקר׃
3 Fel y mae'r nefoedd yn uchel a'r ddaear yn ddwfn, felly ni ellir chwilio calonnau brenhinoedd.
4הגו סיגים מכסף ויצא לצרף כלי׃
4 Symud yr amhuredd o'r arian, a daw'n llestr yn llaw'r gof.
5הגו רשע לפני מלך ויכון בצדק כסאו׃
5 Symud y drygionus o u373?ydd y brenin, a sefydlir ei orsedd mewn cyfiawnder.
6אל תתהדר לפני מלך ובמקום גדלים אל תעמד׃
6 Paid ag ymddyrchafu yng ngu373?ydd y brenin, na sefyll yn lle'r mawrion,
7כי טוב אמר לך עלה הנה מהשפילך לפני נדיב אשר ראו עיניך׃
7 oherwydd gwell yw cael dweud wrthyt am symud i fyny, na'th symud i lawr i wneud lle i bendefig.
8אל תצא לרב מהר פן מה תעשה באחריתה בהכלים אתך רעך׃
8 Paid � brysio i wneud achos o'r hyn a welaist, rhag, wedi iti orffen gwneud hynny, i'th gymydog ddwyn gwarth arnat.
9ריבך ריב את רעך וסוד אחר אל תגל׃
9 Dadlau dy achos �'th gymydog, ond paid � dadlennu cyfrinach rhywun arall,
10פן יחסדך שמע ודבתך לא תשוב׃
10 rhag iddo dy sarhau pan glyw, a thithau'n methu galw dy annoethineb yn �l.
11תפוחי זהב במשכיות כסף דבר דבר על אפניו׃
11 Fel afalau aur ar addurniadau o arian, felly y mae gair a leferir yn ei bryd.
12נזם זהב וחלי כתם מוכיח חכם על אזן שמעת׃
12 Fel modrwy aur neu addurn o aur gwerthfawr, felly y mae cerydd y doeth i glust sy'n gwrando.
13כצנת שלג ביום קציר ציר נאמן לשלחיו ונפש אדניו ישיב׃
13 Fel oerni eira yn amser cynhaeaf, felly y mae negesydd ffyddlon i'r rhai sy'n ei anfon; y mae'n adfywio ysbryd ei feistri.
14נשיאים ורוח וגשם אין איש מתהלל במתת שקר׃
14 Fel cymylau a gwynt, na roddant law, felly y mae'r un sy'n brolio rhodd heb ei rhoi.
15בארך אפים יפתה קצין ולשון רכה תשבר גרם׃
15 Ag amynedd gellir darbwyllo llywodraethwr, a gall tafod tyner dorri asgwrn.
16דבש מצאת אכל דיך פן תשבענו והקאתו׃
16 Os cei f�l, bwyta'r hyn y mae ei angen arnat, rhag iti gymryd gormod, a'i daflu i fyny.
17הקר רגלך מבית רעך פן ישבעך ושנאך׃
17 Paid � mynd yn rhy aml i du375? dy gymydog, rhag iddo gael digon arnat, a'th gas�u.
18מפיץ וחרב וחץ שנון איש ענה ברעהו עד שקר׃
18 Fel pastwn, neu gleddyf, neu saeth loyw, felly y mae tyst yn dweud celwydd yn erbyn ei gymydog.
19שן רעה ורגל מועדת מבטח בוגד ביום צרה׃
19 Fel dant drwg, neu droed yn llithro, felly y mae ymddiried mewn twyllwr yn amser adfyd.
20מעדה בגד ביום קרה חמץ על נתר ושר בשרים על לב רע׃
20 Fel diosg gwisg ar ddiwrnod oer, neu roi finegr ar friw, felly y mae canu caneuon i galon drist.
21אם רעב שנאך האכלהו לחם ואם צמא השקהו מים׃
21 Os yw dy elyn yn newynu, rho iddo fara i'w fwyta, ac os yw'n sychedig, rho iddo ddu373?r i'w yfed;
22כי גחלים אתה חתה על ראשו ויהוה ישלם לך׃
22 byddi felly'n pentyrru marwor ar ei ben, ac fe d�l yr ARGLWYDD iti.
23רוח צפון תחולל גשם ופנים נזעמים לשון סתר׃
23 Y mae gwynt y gogledd yn dod � glaw, a thafod enllibus yn dod � chilwg.
24טוב שבת על פנת גג מאשת מדונים ובית חבר׃
24 Y mae'n well byw mewn congl ar ben tu375? na rhannu cartref gyda gwraig gecrus.
25מים קרים על נפש עיפה ושמועה טובה מארץ מרחק׃
25 Fel du373?r oer i lwnc sychedig, felly y mae newydd da o wlad bell.
26מעין נרפש ומקור משחת צדיק מט לפני רשע׃
26 Fel ffynnon wedi ei difwyno, neu bydew wedi ei lygru, felly y mae'r cyfiawn yn gwegian o flaen y drygionus.
27אכל דבש הרבות לא טוב וחקר כבדם כבוד׃
27 Nid yw'n dda bwyta gormod o f�l, a rhaid wrth ofal gyda chanmoliaeth.
28עיר פרוצה אין חומה איש אשר אין מעצר לרוחו׃
28 Fel dinas wedi ei bylchu a heb fur, felly y mae'r sawl sy'n methu rheoli ei dymer.