¹Eftir þetta fór Jesús um Galíleu. Hann vildi ekki fara um Júdeu, sökum þess að Gyðingar sátu um líf hans.

¹After these things, Jesus was walking in Galilee, for he wouldn’t walk in Judea, because the Jews sought to kill him.

²Nú fór að hátíð Gyðinga, laufskálahátíðin.

²Now the feast of the Jews, the Feast of Booths, was at hand.

³Þá sögðu bræður hans við hann: ,,Flyt þig héðan og farðu til Júdeu, til þess að lærisveinar þínir sjái líka verkin þín, sem þú gjörir.

³His brothers therefore said to him, “Depart from here, and go into Judea, that your disciples also may see your works which you do.

⁴Því enginn starfar í leynum, ef hann vill verða alkunnur. Fyrst þú vinnur slík verk, þá opinbera sjálfan þig heiminum.``

⁴For no one does anything in secret, and himself seeks to be known openly. If you do these things, reveal yourself to the world.”

⁵Því jafnvel bræður hans trúðu ekki á hann.

⁵For even his brothers didn’t believe in him.

⁶Jesús sagði við þá: ,,Minn tími er ekki enn kominn, en yður hentar allur tími.

⁶Jesus therefore said to them, “My time has not yet come, but your time is always ready.

⁷Heimurinn getur ekki hatað yður. Mig hatar hann, af því ég vitna um hann, að verk hans eru vond.

⁷ The world can’t hate you, but it hates me, because I testify about it, that its works are evil.

⁸Þér skuluð fara upp eftir á hátíðina. Ég fer ekki til þessarar hátíðar, því minn tími er ekki enn kominn.``

⁸ You go up to the feast. I am not yet going up to this feast, because my time is not yet fulfilled.”

⁹Þetta sagði hann þeim og var kyrr í Galíleu.

⁹Having said these things to them, he stayed in Galilee.

¹⁰Þegar bræður hans voru farnir upp eftir til hátíðarinnar, fór hann samt líka upp eftir, ekki svo menn vissu, heldur nánast á laun.

¹⁰But when his brothers had gone up to the feast, then he also went up, not publicly, but as it were in secret.

¹¹Gyðingar voru að leita að honum á hátíðinni og spurðu, hvar hann væri.

¹¹The Jews therefore sought him at the feast, and said, “Where is he?”

¹²Manna á meðal var margt um hann talað. Sumir sögðu: ,,Hann er góður,`` en aðrir sögðu: ,,Nei, hann leiðir fjöldann í villu.``

¹²There was much murmuring among the multitudes concerning him. Some said, “He is a good man.” Others said, “Not so, but he leads the multitude astray.”

¹³Þó talaði enginn opinskátt um hann af ótta við Gyðinga.

¹³Yet no one spoke openly of him for fear of the Jews.

¹⁴Er hátíðin var þegar hálfnuð, fór Jesús upp í helgidóminn og tók að kenna.

¹⁴But when it was now the midst of the feast, Jesus went up into the temple and taught.

¹⁵Gyðingar urðu forviða og sögðu: ,,Hvernig hefur þessi maður orðið lærður og hefur þó ekki fræðslu notið?``

¹⁵The Jews therefore marveled, saying, “How does this man know letters, having never been educated?”

¹⁶Jesús svaraði þeim: ,,Kenning mín er ekki mín, heldur hans, er sendi mig.

¹⁶Jesus therefore answered them, “My teaching is not mine, but his who sent me.

¹⁷Sá sem vill gjöra vilja hans, mun komast að raun um, hvort kenningin er frá Guði eða ég tala af sjálfum mér.

¹⁷ If anyone desires to do his will, he will know about the teaching, whether it is from God, or if I am speaking from myself.

¹⁸Sá sem talar af sjálfum sér, leitar eigin heiðurs, en sá sem leitar heiðurs þess, er sendi hann, er sannorður og í honum ekkert ranglæti.

¹⁸ He who speaks from himself seeks his own glory, but he who seeks the glory of him who sent him is true, and no unrighteousness is in him.

¹⁹Gaf Móse yður ekki lögmálið? Samt heldur enginn yðar lögmálið. Hví sitjið þér um líf mitt?``

¹⁹ Didn’t Moses give you the law, and yet none of you keeps the law? Why do you seek to kill me?”

²⁰Fólkið ansaði: ,,Þú ert haldinn illum anda. Hver situr um líf þitt?``

²⁰The multitude answered, “You have a demon! Who seeks to kill you?”

²¹Jesús svaraði þeim: ,,Eitt verk gjörði ég, og þér undrist það allir.

²¹Jesus answered them, “I did one work, and you all marvel because of it.

²²Móse gaf yður umskurnina _ hún er að vísu ekki frá Móse, heldur feðrunum _ og þér umskerið mann jafnvel á hvíldardegi.

²² Moses has given you circumcision (not that it is of Moses, but of the fathers), and on the Sabbath you circumcise a boy.

²³Fyrst maður er umskorinn á hvíldardegi, til þess að lögmál Móse verði ekki brotið, hví reiðist þér mér, að ég gjörði manninn allan heilan á hvíldardegi?

²³ If a boy receives circumcision on the Sabbath, that the law of Moses may not be broken, are you angry with me, because I made a man completely healthy on the Sabbath?

²⁴Dæmið ekki eftir útliti, dæmið réttlátan dóm.``

²⁴ Don’t judge according to appearance, but judge righteous judgment.”

²⁵Þá sögðu nokkrir Jerúsalembúar: ,,Er þetta ekki sá, sem þeir sitja um að lífláta?

²⁵Therefore some of them of Jerusalem said, “Isn’t this he whom they seek to kill?

²⁶Og nú er hann að tala á almannafæri, og þeir segja ekkert við hann. Skyldu nú höfðingjarnir hafa komist að raun um, að hann sé Kristur?

²⁶Behold, he speaks openly, and they say nothing to him. Can it be that the rulers indeed know that this is truly the Christ?

²⁷Nei, vér vitum, hvaðan þessi maður er. Þegar Kristur kemur, veit enginn, hvaðan hann er.``

²⁷However we know where this man comes from, but when the Christ comes, no one will know where he comes from.”

²⁸Jesús var að kenna í helgidóminum, og nú kallaði hann: ,,Bæði þekkið þér mig og vitið hvaðan ég er. Þó er ég ekki kominn af sjálfum mér. En sá er sannur, sem sendi mig, og hann þekkið þér ekki.

²⁸Jesus therefore cried out in the temple, teaching and saying, “You both know me, and know where I am from. I have not come of myself, but he who sent me is true, whom you don’t know.

²⁹Ég þekki hann, því ég er frá honum og hann sendi mig.``

²⁹ I know him, because I am from him, and he sent me.”

³⁰Nú ætluðu þeir að grípa hann, en enginn lagði hendur á hann, því stund hans var enn ekki komin.

³⁰They sought therefore to take him; but no one laid a hand on him, because his hour had not yet come.

³¹En af alþýðu manna tóku margir að trúa á hann og sögðu: ,,Mun Kristur gjöra fleiri tákn, þegar hann kemur, en þessi maður hefur gjört?``

³¹But of the multitude, many believed in him. They said, “When the Christ comes, he won’t do more signs than those which this man has done, will he?”

³²Farísear heyrðu, að fólk var að skrafa þetta um hann, og æðstu prestar og farísear sendu þjóna að taka hann höndum.

³²The Pharisees heard the multitude murmuring these things concerning him, and the chief priests and the Pharisees sent officers to arrest him.

³³Þá sagði Jesús: ,,Enn verð ég hjá yður skamma stund, og þá fer ég aftur til þess, sem sendi mig.

³³Then Jesus said, “I will be with you a little while longer, then I go to him who sent me.

³⁴Þér munuð leita mín og eigi finna. Þér getið ekki komist þangað sem ég er.``

³⁴ You will seek me, and won’t find me; and where I am, you can’t come.”

³⁵Þá sögðu Gyðingar sín á milli: ,,Hvert skyldi hann ætla að fara, svo að vér finnum hann ekki? Hann ætlar þó ekki að fara til Gyðinga, sem dreifðir eru meðal Grikkja og kenna Grikkjum?

³⁵The Jews therefore said among themselves, “Where will this man go that we won’t find him? Will he go to the Dispersion among the Greeks, and teach the Greeks?

³⁶Hvað var hann að segja: ,Þér munuð leita mín og eigi finna, og þér getið ekki komist þangað sem ég er`?``

³⁶What is this word that he said, ‘You will seek me, and won’t find me; and where I am, you can’t come’? ”

³⁷Síðasta daginn, hátíðardaginn mikla, stóð Jesús þar og kallaði: ,,Ef nokkurn þyrstir, þá komi hann til mín og drekki.

³⁷Now on the last and greatest day of the feast, Jesus stood and cried out, “If anyone is thirsty, let him come to me and drink!

³⁸Sá sem trúir á mig, _ frá hjarta hans munu renna lækir lifandi vatns, eins og ritningin segir.``

³⁸ He who believes in me, as the Scripture has said, from within him will flow rivers of living water.”

³⁹Þarna átti hann við andann, er þeir skyldu hljóta, sem á hann trúa. Því enn var andinn ekki gefinn, þar eð Jesús var ekki enn dýrlegur orðinn.

³⁹But he said this about the Spirit, which those believing in him were to receive. For the Holy Spirit was not yet given, because Jesus wasn’t yet glorified.

⁴⁰Þá sögðu nokkrir úr mannfjöldanum, sem hlýddu á þessi orð: ,,Þessi er sannarlega spámaðurinn.``

⁴⁰Many of the multitude therefore, when they heard these words, said, “This is truly the prophet.”

⁴¹Aðrir mæltu: ,,Hann er Kristur.`` En sumir sögðu: ,,Mundi Kristur þá koma frá Galíleu?

⁴¹Others said, “This is the Christ.” But some said, “What, does the Christ come out of Galilee?

⁴²Hefur ekki ritningin sagt, að Kristur komi af kyni Davíðs og frá Betlehem, þorpinu þar sem Davíð var?``

⁴²Hasn’t the Scripture said that the Christ comes of the seed of David, 2 Samuel 7:12 and from Bethlehem, Micah 5:2 the village where David was?”

⁴³Þannig greindi menn á um hann.

⁴³So there arose a division in the multitude because of him.

⁴⁴Nokkrir þeirra vildu grípa hann, en þó lagði enginn hendur á hann.

⁴⁴Some of them would have arrested him, but no one laid hands on him.

⁴⁵Nú komu þjónarnir til æðstu prestanna og faríseanna, sem sögðu við þá: ,,Hvers vegna komuð þér ekki með hann?``

⁴⁵The officers therefore came to the chief priests and Pharisees, and they said to them, “Why didn’t you bring him?”

⁴⁶Þjónarnir svöruðu: ,,Aldrei hefur nokkur maður talað þannig.``

⁴⁶The officers answered, “No man ever spoke like this man!”

⁴⁷Þá sögðu farísearnir: ,,Létuð þér þá einnig leiðast afvega?

⁴⁷The Pharisees therefore answered them, “You aren’t also led astray, are you?

⁴⁸Ætli nokkur af höfðingjunum hafi farið að trúa á hann, eða þá af faríseum?

⁴⁸Have any of the rulers believed in him, or of the Pharisees?

⁴⁹Þessi almúgi, sem veit ekkert í lögmálinu, hann er bölvaður!``

⁴⁹But this multitude that doesn’t know the law is accursed.”

⁵⁰Nikódemus, sem kom til hans fyrrum og var einn af þeim, segir við þá:

⁵⁰Nicodemus (he who came to him by night, being one of them) said to them,

⁵¹,,Mundi lögmál vort dæma mann, nema hann sé yfirheyrður áður og að því komist, hvað hann hefur aðhafst?``

⁵¹“Does our law judge a man, unless it first hears from him personally and knows what he does?”

⁵²Þeir svöruðu honum: ,,Ert þú nú líka frá Galíleu? Gáðu að og sjáðu, að enginn spámaður kemur úr Galíleu.``[Nú fór hver heim til sín.

⁵²They answered him, “Are you also from Galilee? Search, and see that no prophet has arisen out of Galilee. See Isaiah 9:1 and Matthew 4:13-16. ”

⁵³[Nú fór hver heim til sín.

⁵³Everyone went to his own house,