1Viska kvennanna reisir húsið, en fíflskan rífur það niður með höndum sínum.
1Every wise woman builds her house, but the foolish one tears it down with her own hands.
2Sá sem framgengur í hreinskilni sinni, óttast Drottin, en sá sem fer krókaleiðir, fyrirlítur hann.
2He who walks in his uprightness fears Yahweh, but he who is perverse in his ways despises him.
3Í munni afglapans er vöndur á hroka hans, en varir hinna vitru varðveita þá.
3The fool’s talk brings a rod to his back, but the lips of the wise protect them.
4Þar sem engin naut eru, þar er jatan tóm, en fyrir kraft uxans fæst mikill ágóði.
4Where no oxen are, the crib is clean, but much increase is by the strength of the ox.
5Sannorður vottur lýgur ekki, en falsvottur fer með lygar.
5A truthful witness will not lie, but a false witness pours out lies.
6Spottarinn leitar visku, en finnur ekki, en hyggnum manni er þekkingin auðfengin.
6A scoffer seeks wisdom, and doesn’t find it, but knowledge comes easily to a discerning person.
7Gakk þú burt frá heimskum manni, og þú hefir ekki kynnst þekkingar-vörum.
7Stay away from a foolish man, for you won’t find knowledge on his lips.
8Viska hins kæna er í því fólgin, að hann skilur veg sinn, en fíflska heimskingjanna er svik.
8The wisdom of the prudent is to think about his way, but the folly of fools is deceit.
9Afglaparnir gjöra gys að sektarfórnum, en meðal hreinskilinna er velþóknun.
9Fools mock at making atonement for sins, but among the upright there is good will.
10Hjartað eitt þekkir kvöl sína, og jafnvel í gleði þess getur enginn annar blandað sér.
10The heart knows its own bitterness and joy; he will not share these with a stranger.
11Hús óguðlegra mun eyðileggjast, en tjald hreinskilinna mun blómgast.
11The house of the wicked will be overthrown, but the tent of the upright will flourish.
12Margur vegurinn virðist greiðfær, en endar þó á helslóðum.
12There is a way which seems right to a man, but in the end it leads to death.
13Jafnvel þótt hlegið sé, kennir hjartað til, og endir gleðinnar er tregi.
13Even in laughter the heart may be sorrowful, and mirth may end in heaviness.
14Rangsnúið hjarta mettast af vegum sínum svo og góður maður af verkum sínum.
14The unfaithful will be repaid for his own ways; likewise a good man will be rewarded for his ways.
15Einfaldur maður trúir öllu, en kænn maður athugar fótmál sín.
15A simple man believes everything, but the prudent man carefully considers his ways.
16Vitur maður óttast hið illa og forðast það, en heimskinginn er framhleypinn og ugglaus.
16A wise man fears, and shuns evil, but the fool is hotheaded and reckless.
17Uppstökkur maður fremur fíflsku, en hrekkvís maður verður hataður.
17He who is quick to become angry will commit folly, and a crafty man is hated.
18Einfeldningarnir erfa fíflsku, en vitrir menn krýnast þekkingu.
18The simple inherit folly, but the prudent are crowned with knowledge.
19Hinir vondu verða að lúta hinum góðu, og hinir óguðlegu að standa við dyr réttlátra.
19The evil bow down before the good, and the wicked at the gates of the righteous.
20Fátæklingurinn verður hvimleiður jafnvel vini sínum, en ríkismanninn elska margir.
20The poor person is shunned even by his own neighbor, but the rich person has many friends.
21Sá sem fyrirlítur vin sinn, drýgir synd, en sæll er sá, sem miskunnar sig yfir hina voluðu.
21He who despises his neighbor sins, but blessed is he who has pity on the poor.
22Vissulega villast þeir, er ástunda illt, en ást og trúfesti ávinna þeir sér, er gott stunda.
22Don’t they go astray who plot evil? But love and faithfulness belong to those who plan good.
23Af öllu striti fæst ágóði, en munnfleiprið eitt leiðir aðeins til skorts.
23In all hard work there is profit, but the talk of the lips leads only to poverty.
24Vitrum mönnum er auður þeirra kóróna, en fíflska heimskingjanna er og verður fíflska.
24The crown of the wise is their riches, but the folly of fools crowns them with folly.
25Sannorður vottur frelsar líf, en sá sem fer með lygar, er svikari.
25A truthful witness saves souls, but a false witness is deceitful.
26Í ótta Drottins er öruggt traust, og synir slíks manns munu athvarf eiga.
26In the fear of Yahweh is a secure fortress, and he will be a refuge for his children.
27Ótti Drottins er lífslind til þess að forðast snörur dauðans.
27The fear of Yahweh is a fountain of life, turning people from the snares of death.
28Fólksmergðin er prýði konungsins, en mannaskorturinn steypir höfðingjanum.
28In the multitude of people is the king’s glory, but in the lack of people is the destruction of the prince.
29Sá sem er seinn til reiði, er ríkur að skynsemd, en hinn bráðlyndi sýnir mikla fíflsku.
29He who is slow to anger has great understanding, but he who has a quick temper displays folly.
30Rósamt hjarta er líf líkamans, en ástríða er eitur í beinum.
30The life of the body is a heart at peace, but envy rots the bones.
31Sá sem kúgar snauðan mann, óvirðir þann er skóp hann, en sá heiðrar hann, er miskunnar sig yfir fátækan.
31He who oppresses the poor shows contempt for his Maker, but he who is kind to the needy honors him.
32Hinn óguðlegi fellur á illsku sinni, en hinum réttláta er ráðvendnin athvarf.
32The wicked is brought down in his calamity, but in death, the righteous has a refuge.
33Í hjarta hyggins manns heldur viskan kyrru fyrir, en á meðal heimskingja gerir hún vart við sig.
33Wisdom rests in the heart of one who has understanding, and is even made known in the inward part of fools.
34Réttlætið hefur upp lýðinn, en syndin er þjóðanna skömm.Vitur þjónn hlýtur hylli konungsins, en sá hefir reiði hans, sem skammarlega breytir.
34Righteousness exalts a nation, but sin is a disgrace to any people.
35Vitur þjónn hlýtur hylli konungsins, en sá hefir reiði hans, sem skammarlega breytir.
35The king’s favor is toward a servant who deals wisely, but his wrath is toward one who causes shame.