1Fyrirætlanir hjartans eru á mannsins valdi, en svar tungunnar kemur frá Drottni.
1The plans of the heart belong to man, but the answer of the tongue is from Yahweh.
2Manninum þykja allir sínir vegir hreinir, en Drottinn prófar hugarþelið.
2All the ways of a man are clean in his own eyes; but Yahweh weighs the motives.
3Fel þú Drottni verk þín, þá mun áformum þínum framgengt verða.
3Commit your deeds to Yahweh, and your plans shall succeed.
4Allt hefir Drottinn skapað til síns ákveðna marks, svo og guðleysingjann til óheilladagsins.
4Yahweh has made everything for its own end— yes, even the wicked for the day of evil.
5Sérhver hrokafullur maður er Drottni andstyggð, hér er höndin upp á það: hann sleppur ekki óhegndur!
5Everyone who is proud in heart is an abomination to Yahweh: they shall certainly not be unpunished.
6Með elsku og trúfesti er friðþægt fyrir misgjörð, og fyrir ótta Drottins forðast menn hið illa.
6By mercy and truth iniquity is atoned for. By the fear of Yahweh men depart from evil.
7Þegar Drottinn hefir þóknun á breytni einhvers manns, þá sættir hann og óvini hans við hann.
7When a man’s ways please Yahweh, he makes even his enemies to be at peace with him.
8Betra er lítið með réttu en miklar tekjur með röngu.
8Better is a little with righteousness, than great revenues with injustice.
9Hjarta mannsins upphugsar veg hans, en Drottinn stýrir gangi hans.
9A man’s heart plans his course, but Yahweh directs his steps.
10Goðsvar er á vörum konungsins, í dómi mun munni hans ekki skeika.
10Inspired judgments are on the lips of the king. He shall not betray his mouth.
11Rétt vog og reisla koma frá Drottni, lóðin á vogarskálunum eru hans verk.
11Honest balances and scales are Yahweh’s; all the weights in the bag are his work.
12Að fremja ranglæti er konungum andstyggð, því að hásætið staðfestist fyrir réttlæti.
12It is an abomination for kings to do wrong, for the throne is established by righteousness.
13Réttlátar varir eru yndi konunga, og þeir elska þann, er talar hreinskilni.
13Righteous lips are the delight of kings. They value one who speaks the truth.
14Konungsreiði er sem sendiboði dauðans, en vitur maður sefar hana.
14The king’s wrath is a messenger of death, but a wise man will pacify it.
15Í mildilegu augnaráði konungs er líf, og hylli hans er sem vorregns-ský.
15In the light of the king’s face is life. His favor is like a cloud of the spring rain.
16Hversu miklu betra er að afla sér visku en gulls og ákjósanlegra að afla sér hygginda en silfurs.
16How much better it is to get wisdom than gold! Yes, to get understanding is to be chosen rather than silver.
17Braut hreinskilinna er að forðast illt, að varðveita sálu sína er að gæta breytni sinnar.
17The highway of the upright is to depart from evil. He who keeps his way preserves his soul.
18Drambsemi er undanfari tortímingar, og oflæti veit á fall.
18Pride goes before destruction, and a haughty spirit before a fall.
19Betra er að vera lítillátur með auðmjúkum en að skipta herfangi með dramblátum.
19It is better to be of a lowly spirit with the poor, than to divide the plunder with the proud.
20Sá sem gefur gætur að orðinu, hreppir hamingju, og sæll er sá, sem treystir Drottni.
20He who heeds the Word finds prosperity. Whoever trusts in Yahweh is blessed.
21Sá sem er vitur í hjarta, verður hygginn kallaður, og sætleiki varanna eykur fræðslu.
21The wise in heart shall be called prudent. Pleasantness of the lips promotes instruction.
22Lífslind er hyggnin þeim, sem hana á, en ögun afglapanna er þeirra eigin flónska.
22Understanding is a fountain of life to one who has it, but the punishment of fools is their folly.
23Hjarta spekingsins gjörir munn hans hygginn og eykur fræðsluna á vörum hans.
23The heart of the wise instructs his mouth, and adds learning to his lips.
24Vingjarnleg orð eru hunangsseimur, sæt fyrir sálina, lækning fyrir beinin.
24Pleasant words are a honeycomb, sweet to the soul, and health to the bones.
25Margur vegurinn virðist greiðfær, en endar þó á helslóðum.
25There is a way which seems right to a man, but in the end it leads to death.
26Hungur erfiðismannsins erfiðar með honum, því að munnur hans rekur á eftir honum.
26The appetite of the laboring man labors for him; for his mouth urges him on.
27Varmennið grefur óheillagröf, og á vörum hans er sem brennandi eldur.
27A worthless man devises mischief. His speech is like a scorching fire.
28Vélráður maður kveikir illdeilur, og rógberinn veldur vinaskilnaði.
28A perverse man stirs up strife. A whisperer separates close friends.
29Ofbeldismaðurinn ginnir náunga sinn og leiðir hann á vondan veg.
29A man of violence entices his neighbor, and leads him in a way that is not good.
30Sá sem lokar augunum, upphugsar vélræði, sá sem kreistir saman varirnar, er albúinn til ills.
30One who winks his eyes to plot perversities, one who compresses his lips, is bent on evil.
31Gráar hærur eru heiðurskóróna, á vegi réttlætis öðlast menn hana.
31Gray hair is a crown of glory. It is attained by a life of righteousness.
32Sá sem seinn er til reiði, er betri en kappi, og sá sem stjórnar geði sínu, er meiri en sá sem vinnur borgir.Í skikkjufellingum eru teningarnir hristir, en Drottinn ræður, hvað upp kemur.
32One who is slow to anger is better than the mighty; one who rules his spirit, than he who takes a city.
33Í skikkjufellingum eru teningarnir hristir, en Drottinn ræður, hvað upp kemur.
33The lot is cast into the lap, but its every decision is from Yahweh.