1Vínið er spottari, sterkur drykkur glaumsamur, og hver sá, er drukkinn reikar, er óvitur.
1Wine is a mocker, and beer is a brawler. Whoever is led astray by them is not wise.
2Konungsreiði er eins og ljónsöskur, sá sem egnir hann á móti sér, fyrirgjörir lífi sínu.
2The terror of a king is like the roaring of a lion. He who provokes him to anger forfeits his own life.
3Það er manni sómi að halda sér frá þrætu, en hver afglapinn ygglir sig.
3It is an honor for a man to keep aloof from strife; but every fool will be quarreling.
4Letinginn plægir ekki á haustin, fyrir því leitar hann um uppskerutímann og grípur í tómt.
4The sluggard will not plow by reason of the winter; therefore he shall beg in harvest, and have nothing.
5Ráðin í hjarta mannsins eru sem djúp vötn, og hygginn maður eys þar af.
5Counsel in the heart of man is like deep water; but a man of understanding will draw it out.
6Margir menn eru kallaðir kærleiksríkir, en tryggan vin, hver finnur hann?
6Many men claim to be men of unfailing love, but who can find a faithful man?
7Réttlátur maður gengur fram í ráðvendni sinni, sæl eru því börn hans eftir hann.
7A righteous man walks in integrity. Blessed are his children after him.
8Þegar konungur situr á dómstóli, þá skilur hann allt illt úr með augnaráði sínu.
8A king who sits on the throne of judgment scatters away all evil with his eyes.
9Hver getur sagt: ,,Ég hefi haldið hjarta mínu hreinu, ég er hreinn af synd?``
9Who can say, “I have made my heart pure. I am clean and without sin?”
10Tvenns konar vog og tvenns konar mál, það er hvort tveggja Drottni andstyggð.
10Differing weights and differing measures, both of them alike are an abomination to Yahweh.
11Sveinninn þekkist þegar á verkum sínum, hvort athafnir hans eru hreinar og einlægar.
11Even a child makes himself known by his doings, whether his work is pure, and whether it is right.
12Eyrað sem heyrir, og augað sem sér, hvort tveggja hefir Drottinn skapað.
12The hearing ear, and the seeing eye, Yahweh has made even both of them.
13Elskaðu ekki svefninn, svo að þú verðir ekki fátækur, opnaðu augun, þá muntu mettast af brauði.
13Don’t love sleep, lest you come to poverty. Open your eyes, and you shall be satisfied with bread.
14,,Slæmt! Slæmt!`` segir kaupandinn, en þegar hann gengur burt, hælist hann um.
14“It’s no good, it’s no good,” says the buyer; but when he is gone his way, then he boasts.
15Til er gull og gnægð af perlum, en hið dýrmætasta þing eru vitrar varir.
15There is gold and abundance of rubies; but the lips of knowledge are a rare jewel.
16Tak þú skikkjuna af þeim manni, sem hefir gengið í ábyrgð fyrir ókunnugan, tak veð af þeim manni, sem hefir gengið í ábyrgð fyrir útlendinga.
16Take the garment of one who puts up collateral for a stranger; and hold him in pledge for a wayward woman.
17Sætt er svikabrauðið, en eftir á fyllist munnurinn möl.
17Fraudulent food is sweet to a man, but afterwards his mouth is filled with gravel.
18Vel ráðin áform fá framgang, haf því holl ráð, er þú heyr stríð.
18Plans are established by advice; by wise guidance you wage war!
19Sá sem ljóstar upp leyndarmálum, gengur um sem rógberi, haf því engin mök við málugan mann.
19He who goes about as a tale-bearer reveals secrets; therefore don’t keep company with him who opens wide his lips.
20Sá sem formælir föður og móður, á hans lampa slokknar í niðamyrkri.
20Whoever curses his father or his mother, his lamp shall be put out in blackness of darkness.
21Arfur, sem í upphafi var skjótfenginn, blessast eigi að lokum.
21An inheritance quickly gained at the beginning, won’t be blessed in the end.
22Seg þú ekki: ,,Ég vil endurgjalda illt!`` Bíð þú Drottins, og hann mun hjálpa þér.
22Don’t say, “I will pay back evil.” Wait for Yahweh, and he will save you.
23Tvenns konar vog er Drottni andstyggð, og svikavog er ekki góð.
23Yahweh detests differing weights, and dishonest scales are not pleasing.
24Spor mannsins eru ákveðin af Drottni, en maðurinn _ hvernig fær hann skynjað veg sinn?
24A man’s steps are from Yahweh; how then can man understand his way?
25Það er manninum snara að hrópa í fljótfærni: ,,Helgað!`` og hyggja fyrst að, þegar heitin eru gjörð.
25It is a snare to a man to make a rash dedication, then later to consider his vows.
26Vitur konungur skilur úr hina óguðlegu og lætur síðan hjólið yfir þá ganga.
26A wise king winnows out the wicked, and drives the threshing wheel over them.
27Andi mannsins er lampi frá Drottni, sem rannsakar hvern afkima hjartans.
27The spirit of man is Yahweh’s lamp, searching all his innermost parts.
28Kærleiki og trúfesti varðveita konunginn, og hann styður hásæti sitt með kærleika.
28Love and faithfulness keep the king safe. His throne is sustained by love.
29Krafturinn er ágæti ungra manna, en hærurnar prýði öldunganna.Blóðugar skrámur hreinsa illmennið og högg, sem duglega svíða.
29The glory of young men is their strength. The splendor of old men is their gray hair.
30Blóðugar skrámur hreinsa illmennið og högg, sem duglega svíða.
30Wounding blows cleanse away evil, and beatings purge the innermost parts.