¹Son minn, hafir þú gengið í ábyrgð fyrir náunga þinn, hafir þú gengið til handsala fyrir annan mann,

¹My son, if you have become collateral for your neighbor, if you have struck your hands in pledge for a stranger;

²hafir þú ánetjað þig með orðum munns þíns, látið veiðast með orðum munns þíns,

²You are trapped by the words of your mouth. You are ensnared with the words of your mouth.

³þá gjör þetta, son minn, til að losa þig _ því að þú ert kominn á vald náunga þíns _ far þú, varpa þér niður og legg að náunga þínum.

³Do this now, my son, and deliver yourself, since you have come into the hand of your neighbor. Go, humble yourself. Press your plea with your neighbor.

⁴Lát þér eigi koma dúr á auga, né blund á brá.

⁴Give no sleep to your eyes, nor slumber to your eyelids.

⁵Losa þig eins og skógargeit úr höndum hans, eins og fugl úr höndum fuglarans.

⁵Free yourself, like a gazelle from the hand of the hunter, like a bird from the snare of the fowler.

⁶Far þú til maursins, letingi! skoða háttu hans og verð hygginn.

⁶Go to the ant, you sluggard. Consider her ways, and be wise;

⁷Þótt hann hafi engan höfðingja, engan yfirboðara eða valdsherra,

⁸þá aflar hann sér samt vista á sumrin og dregur saman fæðu sína um uppskerutímann.

⁸provides her bread in the summer, and gathers her food in the harvest.

⁹Hversu lengi ætlar þú, letingi, að hvílast? hvenær ætlar þú að rísa af svefni?

⁹How long will you sleep, sluggard? When will you arise out of your sleep?

¹⁰Sofa ögn enn, blunda ögn enn, leggja saman hendurnar ögn enn til að hvílast!

¹⁰A little sleep, a little slumber, a little folding of the hands to sleep:

¹¹Þá kemur fátæktin yfir þig eins og ræningi og skorturinn eins og vopnaður maður.

¹¹so your poverty will come as a robber, and your scarcity as an armed man.

¹²Varmenni, illmenni er sá, sem gengur um með fláttskap í munni,

¹²A worthless person, a man of iniquity, is he who walks with a perverse mouth;

¹³sem deplar augunum, gefur merki með fótunum, bendir með fingrunum,

¹³who winks with his eyes, who signals with his feet, who motions with his fingers;

¹⁴elur fláræði í hjarta sínu, upphugsar ávallt illt, kveikir illdeilur.

¹⁴in whose heart is perverseness, who devises evil continually, who always sows discord.

¹⁵Fyrir því mun ógæfa skyndilega yfir hann koma, snögglega mun hann sundurmolast og engin lækning fást.

¹⁵Therefore his calamity will come suddenly. He will be broken suddenly, and that without remedy.

¹⁶Sex hluti hatar Drottinn og sjö eru sálu hans andstyggð:

¹⁶There are six things which Yahweh hates; yes, seven which are an abomination to him:

¹⁷drembileg augu, lygin tunga og hendur sem úthella saklausu blóði,

¹⁷haughty eyes, a lying tongue, hands that shed innocent blood;

¹⁸hjarta sem bruggar glæpsamleg ráð, fætur sem fráir eru til illverka,

¹⁸a heart that devises wicked schemes, feet that are swift in running to mischief,

¹⁹ljúgvottur sem lygar mælir, og sá er kveikir illdeilur meðal bræðra.

¹⁹a false witness who utters lies, and he who sows discord among brothers.

²⁰Varðveit þú, son minn, boðorð föður þíns og hafna eigi viðvörun móður þinnar.

²⁰My son, keep your father’s commandment, and don’t forsake your mother’s teaching.

²¹Fest þau á hjarta þitt stöðuglega, bind þau um háls þinn.

²¹Bind them continually on your heart. Tie them around your neck.

²²Þegar þú ert á gangi, þá leiði þau þig, þegar þú hvílist, vaki þau yfir þér, og þegar þú vaknar, þá ræði þau við þig.

²²When you walk, it will lead you. When you sleep, it will watch over you. When you awake, it will talk with you.

²³Því að boðorð er lampi og viðvörun ljós og agandi áminningar leið til lífsins,

²³For the commandment is a lamp, and the law is light. Reproofs of instruction are the way of life,

²⁴með því að þær varðveita þig fyrir vondri konu, fyrir hálli tungu hinnar lauslátu.

²⁴to keep you from the immoral woman, from the flattery of the wayward wife’s tongue.

²⁵Girnst eigi fríðleik hennar í hjarta þínu og lát hana eigi töfra þig með augnahárum sínum.

²⁵Don’t lust after her beauty in your heart, neither let her captivate you with her eyelids.

²⁶Því að skækja fæst fyrir einn brauðhleif, og hórkona sækist eftir dýru lífi.

²⁶For a prostitute reduces you to a piece of bread. The adulteress hunts for your precious life.

²⁷Getur nokkur borið svo eld í barmi sínum, að föt hans sviðni ekki?

²⁷Can a man scoop fire into his lap, and his clothes not be burned?

²⁸Eða getur nokkur gengið á glóðum án þess að brenna sig á fótunum?

²⁸Or can one walk on hot coals, and his feet not be scorched?

²⁹Svo fer þeim, sem hefir mök við konu náunga síns, enginn sá kemst klakklaust af, sem hana snertir.

²⁹So is he who goes in to his neighbor’s wife. Whoever touches her will not be unpunished.

³⁰Fyrirlíta menn eigi þjófinn, þó að hann steli til þess að seðja hungur sitt?

³⁰Men don’t despise a thief, if he steals to satisfy himself when he is hungry:

³¹Og náist hann, verður hann að borga sjöfalt, verður að láta allar eigur húss síns.

³¹but if he is found, he shall restore seven times. He shall give all the wealth of his house.

³²En sá sem drýgir hór með giftri konu, er vitstola, sá einn gjörir slíkt, er tortíma vill sjálfum sér.

³²He who commits adultery with a woman is void of understanding. He who does it destroys his own soul.

³³Högg og smán mun hann hljóta, og skömm hans mun aldrei afmáð verða.

³³He will get wounds and dishonor. His reproach will not be wiped away.

³⁴Því að afbrýði er karlmanns-reiði, og hann hlífir ekki á hefndarinnar degi.Hann lítur ekki við neinum bótum og friðast eigi, þótt þú ryðjir í hann gjöfum.

³⁴For jealousy arouses the fury of the husband. He won’t spare in the day of vengeance.

³⁵Hann lítur ekki við neinum bótum og friðast eigi, þótt þú ryðjir í hann gjöfum.

³⁵He won’t regard any ransom, neither will he rest content, though you give many gifts.