1¶ E taku tama, ki te mea ko tau hei whakakapi mo ta tou hoa, ki te mea kua papaki tou ringa mo te tangata ke,
1 Fy mab, os rhoddaist wystl i'th gymydog, neu fynd yn feichiau i ddieithryn,
2Kua oti koe te mahanga e nga kupu a tou mangai, kua mau koe i nga kupu a tou mangai.
2 a chael dy rwymo gan dy eiriau dy hun, a'th ddal gan eiriau dy enau,
3Meinga tenei inaianei, e taku tama, kia ora ai koe, he mea hoki kua taka koe ki roto ki te ringa o tou hoa; haere whakaiti i a koe, a ka tohe ki tou hoa.
3 yna gweithreda fel hyn, fy mab, ac achub dy hun: gan dy fod yn llaw dy gymydog, dos ar frys ac ymbil �'th gymydog;
4Kei tukua iho te moe ki ou kanohi; kei tunewha ou kamo.
4 paid � rhoi cwsg i'th lygaid na gorffwys i'th amrannau;
5Whakaora i a koe ano he anaterope i roto i te ringa o te kaiwhai, ano he manu i roto i te ringa o te kaihopu.
5 achub dy hun fel ewig o afael yr heliwr, neu aderyn o law yr adarwr.
6¶ Haere ki te popokorua, e te tangata mangere, matakitakina iho ona ara, kia nui ai ou whakaaro:
6 Ti ddiogyn, dos at y morgrugyn, a sylwa ar ei ffordd a bydd ddoeth.
7Kahore nei ona kaitohutohu, ona kaitirotiro, ona rangatira,
7 Er nad oes ganddo arweinydd na rheolwr na llywodraethwr,
8Heoi e mahi kai ana mana i te raumati, e kohikohi ana i te kai mana i te kotinga witi.
8 y mae'n darparu ei gynhaliaeth yn yr haf, yn casglu ei fwyd amser cynhaeaf.
9Kia pehea ake te roa o tau takoto, e te tangata mangere? A hea koe maranga ai i tau moe?
9 O ddiogyn, am ba hyd y byddi'n gorweddian? Pa bryd y codi o'th gwsg?
10Kia iti ake nei te wahi e parangia ai, kia iti ake nei te moe, kia iti ake te kotuinga o nga ringa i a koe e takoto na:
10 Ychydig gwsg, ychydig hepian, ychydig blethu dwylo i orffwys,
11Na ka rite ki te kaipahua te putanga mai o te muhore ki a koe, tou rawakore, ano he tangata he patu nei tana.
11 a daw tlodi arnat fel dieithryn creulon, ac angen fel gu373?r arfog.
12¶ Ko te tangata kahore ona painga, ko te tangata hara, e haereere ana me te mangai tu ke;
12 Un dieflig, un drwg, sy'n taenu geiriau dichellgar,
13E whakakini ana ona kanohi, e korero ana ona waewae, e tuhi ana ona maihao;
13 yn wincio �'i lygad, yn pwnio �'i droed, ac yn gwneud arwyddion �'i fysedd.
14Kei roto te whanoke i tona ngakau, e whakatakoto ana ia i te kino i nga wa katoa; e rui ana ia i te ngangare.
14 Ei fwriad yw gwyrdroi, cynllunio drwg yn wastad, a chreu cynnen.
15Mo reira ka huaki tata te aitua ki a ia; e kore e aha ka whatiia ia, te taea te rongoa.
15 Am hynny daw dinistr arno yn ddisymwth; fe'i dryllir yn sydyn heb fodd i'w arbed.
16E ono nga mea e kino ana ki a Ihowa; ae ra, e whitu nga mea e whakariharihangia ana e ia:
16 Chwe pheth sy'n gas gan yr ARGLWYDD, saith peth sy'n ffiaidd ganddo:
17Ko te kanohi whakakake, ko te arero teka, ko nga ringa whakaheke i te toto harakore;
17 llygaid balch, tafod ffals, dwylo'n tywallt gwaed dieuog,
18He ngakau e whakatakoto ana i nga whakaaro kikino, he waewae e hohoro ana te rere ki te hianga;
18 calon yn cynllunio oferedd, traed yn prysuro i wneud drwg,
19He kaiwhakaatu teka e korero teka ana, ko te tangata hoki e rui ana i te ngangare ki waenganui i nga tuakana, i nga teina.
19 gau dyst yn dweud celwydd, ac un sy'n codi cynnen rhwng perthnasau.
20¶ E taku tama, puritia te whakahau a tou papa, kaua hoki e whakarerea te ture a tou whaea:
20 Fy mab, cadw orchymyn dy dad; paid ag anwybyddu cyfarwyddyd dy fam;
21Kia mau tonu te takai ki tou ngakau, heia ki tou kaki.
21 clyma hwy'n wastad yn dy galon, rhwym hwy am dy wddf.
22Ko tou kaiarahi ano tera ina haere koe; mana koe e tiaki ina takoto koe; ka korero mai ano ki a koe; ina ara koe.
22 Fe'th arweiniant ple bynnag yr ei, a gwylio drosot pan orffwysi, ac ymddiddan � thi pan gyfodi.
23He rama hoki te whakahau; a he marama te ture; ko nga riringa hoki, e whakaako ana, he ara ki te ora;
23 Oherwydd y mae gorchymyn yn llusern, a chyfarwyddyd yn oleuni, a cherydd disgyblaeth yn arwain i fywyd,
24Hei tiaki i a koe kei he i te wahine kino, i te whakapati a te arero o te wahine ke.
24 ac yn dy gadw rhag gwraig cymydog a rhag gweniaith y ddynes estron.
25Kei hiahia koe ki tona ataahua i roto i tou ngakau; kei mau ano koe i ona kamo.
25 Paid � chwennych ei phrydferthwch, a phaid � gadael i'w chiledrychiad dy ddal;
26Ko te tukunga iho o te tangata he wahi taro, he mea mo te wahine kairau; ko ta te wahine purema e whai ana ko te wairua utu nui.
26 oherwydd gellir cael putain am bris torth, ond y mae gwraig rhywun arall yn chwilio am fywyd brasach.
27E taea ranei e te tangata te tango i te ahi ki roto ki tona uma, a e kore ona kakahu e wera?
27 A all dyn gofleidio t�n yn ei fynwes heb losgi ei ddillad?
28E taea ranei e tetahi te haere i runga i nga waro ratarata, a e kore ona waewae e hunua?
28 A all dyn gerdded ar farwor heb losgi ei draed?
29Ka pera ano te tangata e haere ana ki te wahine a tona hoa; e kore e kore ka whiua te tangata e pa ana ki a ia.
29 Felly y bydd yr un sy'n mynd at wraig ei gymydog; ni all unrhyw un gyffwrdd � hi heb gosb.
30E kore e whakahaweatia e te tangata te tahae, ki te tahaetia e ia he mea e makona ai tona wairua i a hiakai ia.
30 Oni ddirmygir lleidr pan fo'n dwyn i foddhau ei chwant, er ei fod yn newynog?
31Otiia ki te kitea ia, kia takiwhitu ana e whakautu ai; me homai e ia nga rawa katoa o tona whare.
31 Pan ddelir ef, rhaid iddo dalu'n �l seithwaith, a rhoi'r cyfan sydd ganddo.
32Ko te tangata e puremu ana ki te wahine, kahore ona mohio: ko te tangata e pera ana, kei te whakangaro ia i tona wairua.
32 Felly, y mae'r godinebwr yn un disynnwyr, ac yn ei ddifetha'i hun wrth wneud hynny;
33He kaiakiko, he whakama te wahi mona; e kore ano tona ingoa kino e horoia atu.
33 caiff niwed ac amarch, ac ni ddil�ir ei warth.
34He riri nui hoki na te tangata te hae; e kore ano e tohungia e ia i te ra rapu utu.
34 Oherwydd y mae eiddigedd yn cynddeiriogi gu373?r priod, ac nid yw'n arbed pan ddaw cyfle i ddial;
35E kore ia e manako ki tetahi utu; e kore hoki e tatu tona ngakau, ahakoa he nui au hakari e tapae ai.
35 ni fyn dderbyn iawndal, ac nis bodlonir, er cymaint a roddi.