¹ بر اشخاص شریر حسادت نورز و آرزوی دوستی با آنها را نداشته باش،

¹Ne sekvu malbonajn homojn, Kaj ne deziru esti kun ili;

² زیرا تمام فکر آنها این است که به مردم ظلم کنند، و هرگاه که دهان باز می‌کنند، دربارهٔ شرارت گفت‌وگو می‌کنند.

²CXar ilia koro pensas pri perfortajxo, Kaj ilia busxo parolas malbonajxon.

³ خانه بر اساس حکمت و عقل آباد می‌گردد و

³Per sagxo konstruigxas domo, Kaj per prudento gxi fortikigxas;

⁴ با دانایی اتاقهای آن از اسباب نفیس و گران‌قیمت پُر می‌شوند.

⁴Kaj per sciado la cxambroj plenigxas Per cxia havo grandvalora kaj agrabla.

⁵ شخص دانا و فهمیده، از قدرت زیاد برخوردار است و همیشه به قدرت خود می‌افزاید.

⁵Homo sagxa havas forton, Kaj homo prudenta estas potenca.

⁶ پیروزی در جنگ بستگی به تدبیر خوب و مشورت زیاد دارد.

⁶Kun pripenso faru militon; Kaj venko venas per multe da konsilantoj.

⁷ شخص احمق نمی‌تواند به حکمت دست یابد. وقتی موضوع مهمی مورد بحث قرار می‌گیرد، او حرفی برای گفتن ندارد.

⁷Tro alta estas la sagxo por malsagxulo; CXe la pordego li ne malfermos sian busxon.

⁸ کسی‌که دایم نقشه‌های پلید در سر می‌پروراند، دردسرآفرین خوانده خواهد شد.

⁸Kiu intencas fari malbonon, Tiun oni nomas maliculo.

⁹ نقشه‌های آدم احمق، گناه‌آلودند و کسی‌که دیگران را مسخره می‌کند، مورد نفرت همهٔ مردم می‌باشد.

⁹Malico de malsagxulo estas peko; Kaj blasfemanto estas abomenajxo por homo.

¹⁰ اگر نتوانی سختی‌های زندگی را تحمّل کنی، شخص ضعیفی هستی.

¹⁰Se vi montrigxis malforta en tago de mizero, Via forto estas ja malgranda.

¹¹ از نجات دادن کسی‌که به ناحق محکوم شده است، کوتاهی نکن.

¹¹Savu tiujn, kiujn oni prenis por mortigi, Kaj ne fortirigxu de tiuj, kiuj estas kondamnitaj al morto.

¹² نگو که از ماجرا بی‌خبر بوده‌ای، زیرا خدایی که جان تو را در دست دارد و از دل تو آگاه است، می‌داند که تو از همه‌چیز باخبر بوده‌ای. او هرکسی را مطابق کارهایش جزا می‌دهد.

¹²Se vi diras:Ni tion ne sciis, La esploranto de koroj ja komprenas, Kaj la gardanto de via animo ja scias, Kaj Li redonas al homo laux liaj faroj.

¹³ فرزندم، همان‌طور که خوردن عسل دهان تو را شیرین می‌کند، کسب حکمت نیز برای جان تو شیرین خواهد بود. کسی‌که حکمت می‌آموزد، آیندهٔ خوبی در انتظارش می‌باشد و امیدهایش برباد نمی‌رود.

¹³Mangxu, mia filo, mielon, cxar gxi estas bona; Kaj la mieltavolo estas dolcxa por via gorgxo;

¹⁴ مانند بدکاران نباش که منتظر هستند تا خانهٔ مردم درستکار را غارت و ویران کنند،

¹⁴Tia estas por via animo la sciado de sagxo, se vi gxin trovis, Kaj ekzistas estonteco, kaj via espero ne pereos.

¹⁵ زیرا شخص درستکار حتّی اگر هفت بار هم بیفتد، باز برمی‌خیزد، ولی اشخاص بدکار، گرفتار بلا شده سرنگون می‌گردند.

¹⁵Ne insidu, ho malvirtulo, kontraux la domo de virtulo; Ne ataku lian ripozejon;

¹⁶ وقتی دشمنانت دچار مصیبت می‌شوند، خوشحال نشو و هنگامی‌که می‌افتند خوشی نکن،

¹⁶CXar sep fojojn virtulo falos, kaj tamen levigxos; Sed malvirtuloj implikigxas en la malfelicxo.

¹⁷ زیرا خداوند، این کار تو را می‌بیند و نمی‌پسندد و آنگاه از مجازات آنها دست برمی‌دارد.

¹⁷Kiam falas via malamiko, ne gxoju, Kaj cxe lia malfelicxo via koro ne plezurigxu;

¹⁸ به‌خاطر مردم بدکار، تشویش نداشته باش و به آنها حسادت نورز،

¹⁸CXar eble la Eternulo vidos, kaj tio ne placxos al Li, Kaj Li returnos de li Sian koleron.

¹⁹ زیرا شخص بدکار، آینده‌ای ندارد و چراغش خاموش می‌شود.

¹⁹Ne koleru kontraux malbonfarantoj, Kaj ne enviu la malvirtulojn;

²⁰ فرزندم از خداوند و پادشاه بترس و با کسانی‌که علیه آنها شورش می‌‌کنند، همدست نشو.

²⁰CXar la malbonulo ne havos estontecon; La lumilo de malvirtuloj estingigxos.

²¹ زیرا نابودی آنها ناگهانی است و کسی نمی‌داند که خداوند و پادشاه چه بلایی بر سر آنها می‌آورند.

²¹Timu, mia filo, la Eternulon kaj la regxon; Kun ribeluloj ne komunikigxu.

²² مردان حکیم این سخنان را نیز گفته‌اند: قاضی نباید در داوری از کسی طرفداری کند.

²²CXar subite venos ilia pereo; Kaj kiu scias, kiam venos la puno de ambaux?

²³ هرکسی که به مجرم بگوید: «تو بی‌گناه هستی»، مورد لعنت و نفرت مردم قرار می‌گیرد.

²³Ankaux cxi tio estas vortoj de sagxuloj: Konsideri personojn cxe jugxado estas ne bone.

²⁴ امّا شخصی که گناهکار را محکوم کند، کامیابی و خوشی نصیبش می‌شود.

²⁴Kiu diras al malvirtulo:Vi estas virtulo, Tiun malbenos popoloj, tiun malamos gentoj.

²⁵ پاسخ صادقانه نشانهٔ دوستی حقیقی می‌باشد.

²⁵Sed kiuj faras riprocxojn, tiuj placxas, Kaj sur ilin venos bona beno.

²⁶ اول کسب و کار خود سر و سامان بده، آنگاه خانه و خانواده تشکیل بده.

²⁶Kiu respondas gxustajn vortojn, Tiu kisas per la lipoj.

²⁷ برضد همسایه‌ات شهادت دروغ مده و سخنان غلط درباره‌اش بر زبان نیاور.

²⁷Plenumu vian laboron ekstere, Pretigu cxion sur via kampo; Kaj poste arangxu vian domon.

²⁸ نگو: «همان بلایی را که بر سر من آورده، بر سر خودش می‌آورم.»

²⁸Ne atestu sen kauxzo kontraux via proksimulo; CXu vi trompus per via busxo?

²⁹ از کنار مزرعهٔ آدم تنبل و تاکستان شخص نادان گذشتم.

²⁹Ne diru:Kiel li agis kontraux mi, tiel mi agos kontraux li; Mi redonos al la homo laux lia faro.

³⁰ در همه‌جا خار روییده بود. علفهای هرزه زمین را پوشانده و دیوار مزرعه فروریخته بود.

³⁰Mi pasis tra kampo de homo maldiligenta Kaj tra vinbergxardeno de sensagxulo;

³¹ با دیدن این منظره به فکر فرورفتم و این درس را آموختم:

³¹Kaj jen cxie elkreskis urtiko, CXio estas kovrita de dornoj, Kaj la sxtona muro estas detruita.

³² کسی‌که دست بر روی دست می‌گذارد و پیوسته می‌خوابد، عاقبت تنگدستی همچون راهزن مسلّحی به سراغش می‌آید.

³²Kaj kiam mi vidis, mi prenis gxin en mian koron, Mi rigardis, kaj ricevis instruon:

³³ عاقبت تنگدستی همچون راهزن مسلّحی به سراغش می‌آید.

³³Iom da dormo, iom da dormeto, Iom da kunmeto de la manoj por kusxado;

³⁴Kaj venos via malricxeco kiel rabisto, Kaj via senhaveco kiel viro armita.