1Lepszy jest kęs suchego chleba a w pokoju, niżeli pełen dom nabitego bydła ze swarem.
1خوردن نان خشک در آرامش بهتر است از خوردن غذای شاهانه در خانه ای که در آن جنگ و دعوا باشد.
2Sługa roztropny będzie panował nad synem, który jest ku haóbie; a między braćmi będzie dzielił dziedzictwo.
2غلام دانا بر پسر شرور آقای خود تسلط خواهد یافت و در ارثی که به او می رسد، شریک خواهد شد.
3Tygiel srebra a piec złota doświadcza; ale Pan serc dośwadcza.
3طلا و نقره را آتش می آزماید و دل انسان را خدا.
4Zły pilnuje warg złośliwych, a kłamca słucha języka przewrotnego.
4آدم بدکار از همنشینی با مردم بد لذت می برد و مرد دروغگو از همنشینی با اشخاص دروغگو.
5Kto się naśmiewa z ubogiego, uwłacza stworzycielowi jego; a kto się raduje z upadku czyjego, nie ujdzie pomsty.
5مسخره کردن مردم فقیر به منزلۀ مسخره کردن خدائی است که آن ها را آفریده است. کسانی که از غم و بدبختی دیگران خوشحال می شوند، بی سزا نخواهند ماند.
6Korona starców są synowie synów ich, a ozdoba synów są ojcowie ich.
6تاج افتخارِ اشخاصِ پیر، نواسه های شان می باشند و تاج افتخار فرزندان، والدین شان.
7Nie przystoi mowa poważna głupiemu, dopieroż księciu usta kłamliwe.
7شخص نجیب هرگز دروغ نمی گوید و آدم احمق هرگز حرف با منطق بر زبان نمی آورد.
8Jako kamieó drogi, tak bywa dar wdzięczny temu, który go bierze; do czegokolwiek zmierzy, zdarzy mu się.
8بعضی مردم به این فکر هستند که رشوه معجزه می کند و آن ها را در هر کاری موفق می سازد.
9Kto pokrywa przestępstwo, szuka łaski; ale kto wznawia rzeczy, rozłącza przyjaciół.
9کسی که تقصیر دیگران را می پوشاند، محبت ایجاد می کند، اما شخصی که آنرا آشکار می سازد، باعث جدائی دوستان می گردد.
10Więcej waży gromienie u roztropnego, niżeli sto plag u głupiego.
10تأثیرِ یک ملامت به شخص فهیم بیشتر است از صد ضربۀ تازیانه به آدم احمق.
11Uporny tylko złego szuka, dla tego poseł okrutny będzie naó zesłany.
11مردم بدکار فقط در فکر تمرد هستند، بنابراین، بشدت مجازات خواهند شد.
12Lepiej jest człowiekowi spotkać się z niedźwiedzicą osierociałą, niżeli z głupim w głupstwie jego.
12روبرو شدن با ماده خرسی که چوچه هایش را از او گرفته اند، بهتر است از روبرو شدن با شخص نادانی که گرفتار حماقت شده است.
13Kto oddaje złem za dobre, nie wynijdzie złe z domu jego.
13اگر خوبی را با بدی تلافی کنی، بلا از خانه ات دور نخواهد شد.
14Kto zaczyna zwadę, jest jako ten, co przekopuje wodę; przetoż niż się zwada rozsili, zaniechaj go.
14شروع کردن دعوا مانند ایجادِ رخنه در سد آب است، به جر و بحث خاتمه بده پیش از آنکه به دعوا منجر شود.
15Kto usprawiedliwia niezbożnego, a winnym czyni sprawiedliwego, oba jednako są obrzydliwością Panu.
15خداوند از کسانی که بیگناه را محکوم و گناهکار را تبرئه می کند، متنفر است.
16Cóż po dostatku w ręku głupiego, ponieważ do nabycia mądrości rozumu nie ma?
16صرف پول برای آموزش شخص احمق بیفایده است، زیرا او طالب حکمت نیست.
17Wszelkiego czasu miłuje przyjaciel, a w ucisku stawia się jako brat.
17دوست واقعی در هر موقعیتی محبت می کند و اقارب برای کمک در هنگام مشکلات، تولد یافته اند.
18Człowiek głupi daje rękę, czyniąc rękojemstwo przed twarzą przyjaciela swego.
18تنها شخص بی عقل است که ضامن شخص دیگری می شود.
19Kto miłuje zwadę, miłuje grzech; a kto wynosi usta swe, szuka upadku.
19شخص ستیزه جو گناه را دوست دارد و آدم بلند پرواز خرابی ببار می آورد.
20Przewrotny w sercu nie znajduje dobrego; a kto jest przewrotnego języka, wpadnie we złe.
20شخص بد اندیش کامیاب نخواهد شد و آدم فریبکار در دام بلا گرفتار خواهد گردید.
21Kto spłodził głupiego, na smutek swój spłodził go, ani się rozweseli ojciec niemądrego.
21فرزند احمق مایۀ غم و غصۀ والدین خود می باشد.
22Serce wesołe oczerstwia jako lekarstwo; ale duch sfrasowany wysusza kości.
22خوشی دل مانند دوا شفا بخش است، اما روح پژمرده انسان را بیمار می کند.
23Niezbożny potajemnie dar bierze, aby podwrócił ścieszki sądu.
23آدم بدکار پنهانی رشوه می گیرد و مانع اجرای عدالت می شود.
24Na twarzy roztropnego znać mądrość; ale oczy głupiego aż na kraju ziemi.
24هدف مردم عاقل تحصیل حکمت است، اما شخص جاهل در زندگی هیچ هدفی ندارد.
25Syn głupi żałością jest ojcu swemu, a gorzkością rodzicielce swojej.
25فرزند احمق مایۀ غم و اندوه پدر و تلخکامی مادر است.
26Zaiste nie dobra, winować sprawiedliwego, albo żeby przełożeni kogo dla cnoty bić mieli.
26مجازات کردن اشخاص بیگناه و جزا دادن مردم نجیب بخاطر صداقت شان کار درستی نیست.
27Kto zawściąga mowy swe, jest umiejętnym; drogiego ducha jest mąż rozumny.
27شخص دانا کم حرف می زند و آدم عاقل آرام و صبور است.حتی شخص احمق هم اگر خاموش باشد و حرف نزند، او را دانا و فهمیده می شمارند.
28Gdy głupi milczy, za mądrego poczytany bywa; a który zatula wargi swoje, za rozumnego.
28حتی شخص احمق هم اگر خاموش باشد و حرف نزند، او را دانا و فهمیده می شمارند.