1Lepszy jest kęs suchego chleba a w pokoju, niżeli pełen dom nabitego bydła ze swarem.
1Lepší kúsok suchého chleba s pokojom ako plný dom nabitých hoviad so svárom.
2Sługa roztropny będzie panował nad synem, który jest ku haóbie; a między braćmi będzie dzielił dziedzictwo.
2Rozumný sluha bude panovať nad synom, ktorý pôsobí hanbu, a medzi bratmi bude deliť dedičstvo.
3Tygiel srebra a piec złota doświadcza; ale Pan serc dośwadcza.
3Kotlík striebru a pec zlatu; ale ten, kto zkúša srdcia, je Hospodin.
4Zły pilnuje warg złośliwych, a kłamca słucha języka przewrotnego.
4Zlý človek pozoruje ušima na rty neprávosti, a lhár počúva na jazyk, plný zkazy.
5Kto się naśmiewa z ubogiego, uwłacza stworzycielowi jego; a kto się raduje z upadku czyjego, nie ujdzie pomsty.
5Ten, kto sa posmieva chudobnému, rúha sa tomu, ktorý ho učinil; ten, kto sa raduje nešťastiu, nebude bez trestu.
6Korona starców są synowie synów ich, a ozdoba synów są ojcowie ich.
6Korunou starcov sú synovia synov, a ozdobou synov sú ich otcovia.
7Nie przystoi mowa poważna głupiemu, dopieroż księciu usta kłamliwe.
7Nesluší bláznovi vznešená reč a pravdaže ani kniežaťu lživá reč.
8Jako kamieó drogi, tak bywa dar wdzięczny temu, który go bierze; do czegokolwiek zmierzy, zdarzy mu się.
8Ako drahokam býva úplatný dar v očiach toho, kto ho berie; k čomukoľvek sa obráti, darí sa mu.
9Kto pokrywa przestępstwo, szuka łaski; ale kto wznawia rzeczy, rozłącza przyjaciół.
9Ten, kto prikrýva prestúpenie, hľadá lásku; ale ten, kto obnovuje vec, rozlučuje priateľov.
10Więcej waży gromienie u roztropnego, niżeli sto plag u głupiego.
10Viacej pôsobí na rozumného jedno pokarhanie, ako čo by niekto blázna sto ráz nabil.
11Uporny tylko złego szuka, dla tego poseł okrutny będzie naó zesłany.
11Zlý človek hľadá iba spúru; ale ukrutný posol býva poslaný na neho.
12Lepiej jest człowiekowi spotkać się z niedźwiedzicą osierociałą, niżeli z głupim w głupstwie jego.
12Nech nadíde osirelá medvedica na človeka, ale nie blázon vo svojom bláznovstve.
13Kto oddaje złem za dobre, nie wynijdzie złe z domu jego.
13Kto odpláca zlým za dobré, z domu toho človeka neuhne zlé.
14Kto zaczyna zwadę, jest jako ten, co przekopuje wodę; przetoż niż się zwada rozsili, zaniechaj go.
14Počiatok zvady je, ako keď pretŕha voda hať; preto prv, ako by sa rozmohol, nechaj spor.
15Kto usprawiedliwia niezbożnego, a winnym czyni sprawiedliwego, oba jednako są obrzydliwością Panu.
15Ten, kto ospravedlňuje bezbožného, jako i ten, kto odsudzuje spravedlivého, obidvaja sú ohavnosťou Hospodinovi.
16Cóż po dostatku w ręku głupiego, ponieważ do nabycia mądrości rozumu nie ma?
16Načo je kúpne v ruke blázna kúpiť múdrosť, keď nemá rozumu?!
17Wszelkiego czasu miłuje przyjaciel, a w ucisku stawia się jako brat.
17Priateľ miluje každého času, a v súžení sa rodí brat.
18Człowiek głupi daje rękę, czyniąc rękojemstwo przed twarzą przyjaciela swego.
18Človek bez rozumu udiera na ruku, ten, kto sa zaručuje pred svojím blížnym.
19Kto miłuje zwadę, miłuje grzech; a kto wynosi usta swe, szuka upadku.
19Ten, kto miluje zvadu, miluje hriech; ten, kto vyvyšuje svoje dvere, hľadá skrúšenie.
20Przewrotny w sercu nie znajduje dobrego; a kto jest przewrotnego języka, wpadnie we złe.
20Človek krivolakého srdca nenajde dobrého, a ten, kto je prevrátený čo do svojho jazyka, padne do zlého.
21Kto spłodził głupiego, na smutek swój spłodził go, ani się rozweseli ojciec niemądrego.
21Ten, kto splodil sprostáka, splodil ho na svoj zármutok, a nebude sa radovať otec blázna.
22Serce wesołe oczerstwia jako lekarstwo; ale duch sfrasowany wysusza kości.
22Radostné srdce je výborným liekom; ale zronený duch suší kosti.
23Niezbożny potajemnie dar bierze, aby podwrócił ścieszki sądu.
23Bezbožník berie úplatný dar z lona, aby zohnul stezky súdu.
24Na twarzy roztropnego znać mądrość; ale oczy głupiego aż na kraju ziemi.
24Na tvári rozumného vidieť múdrosť; ale oči blázna behajú až na koniec zeme.
25Syn głupi żałością jest ojcu swemu, a gorzkością rodzicielce swojej.
25Bláznivý syn je na mrzutosť svojmu otcovi a na horkosť tej, ktorá ho porodila.
26Zaiste nie dobra, winować sprawiedliwego, albo żeby przełożeni kogo dla cnoty bić mieli.
26Ani pokutovať spravedlivého nie je dobré jako ani biť kniežatá pre úprimnosť.
27Kto zawściąga mowy swe, jest umiejętnym; drogiego ducha jest mąż rozumny.
27Ten, kto zdŕža svoje reči, vie čo je známosť; a ten, kto je chladného ducha, je umný muž.
28Gdy głupi milczy, za mądrego poczytany bywa; a który zatula wargi swoje, za rozumnego.
28Aj blázon, keď mlčí, býva považovaný za múdreho, keď si zapcháva svoje rty, za rozumného.