1Zvirevo zvaSoromoni, mwanakomana waDhavhidhi, mambo waIsiraeri.
1
امثال سلیمان، پسر داوود، پادشاه اسرائیل.
2Kuti vanhu vazive uchenjeri nokurairirwa; Nokunzwisisa mashoko enjere;
2
این مثلها به شما کمک میکنند تا حکمت و نصیحت مفید را تشخیص داده و سخنان پر معنی را بفهمید.
3Varairirwe nzira yokungwara, Neyokururama, nokururamisa, nokutendeka;
3
آنها میتوانند به شما یاد دهند که چگونه عاقلانه و با عدالت و انصاف زندگی کنید.
4Vasina mano vapiwe kungwara, Jaya ripiwe zivo nokuchenjera;
4
آنها میتوانند به اشخاص بیتجربه، ذکاوت ببخشند و به جوانان، کاردانی.
5Kuti wakachenjera anzwe, awedzere kudzidza; Nomunhu wenjere awane mano akanaka.
5
این مثلها حتّی میتوانند حکمت دانایان را افزون نموده و تحصیلکردگان را راهنمایی نمایند تا بتوانند اسرار پیچیدهٔ مثلها و معماهای دانایان را درک نمایند.
6Vanzwisise chirevo nomufananidzo, Mashoko avakachenjera nezvirabwe zvavo.
6
ترس از خداوند، ابتدای حکمت است. امّا مردم احمق توجهی به آن نمینمایند و علم را رد میکنند.
7Kutya Jehovha ndiko kuvamba kwezivo; Mapenzi anoshora uchenjeri nokurairirwa.
7
ای فرزند من، نصیحت پدر خود را بشنو و تعالیم مادرت را فراموش مکن.
8Mwanakomana wangu, inzwa kurairira kwababa vako; Usarasha kudzidzisa kwamai vako.
8
تعالیم و نصایح آنها مانند تاج عزّت و جلال بر سرت و گردنبند زیبایی و شکوه بر گردنت خواهند بود.
9nekuti zvichava chishongo chakanaka pamusoro wako, Nengetani pamutsipa pako.
9
ای فرزند من، وقتی گناهکاران کوشش میکنند تو را فریب دهند، تسلیم نشو.
10Mwanakomana wangu, kana vatadzi vachikugombedzera, Usatenda iwe.
10
اگر بگویند: «بیا با هم متّحد شویم تا یک نفر را بکشیم و کمین کنیم تا خون بیگناهان را بریزیم،
11Kana vachiti, Hendei tose, Ngatirindire ropa; Ngativandire vasina mhosva kunyange pasina mhaka.
11
بیا تا مثل قبر آنها را زندهزنده ببلعیم و مانند مرگ بر سر آنها نازل شویم،
12Ngativamedze vari vapenyu seSheori, Vari vakukutu saivo vanoburukira kugomba.
12
هرگونه اموال گرانبها به دست میآوریم و خانههای خود را از اموال دزدی پر میکنیم.
13Tichawana fuma yamarudzi mazhinji; Tichazadza dzimba dzedu nezvatakapamba;
13
بیا جزو دستهٔ ما باش تا هرچه بدزدیم با هم قسمت کنیم.»
14Iwe uchava mumwe wedu; Tose tichava nechikwama chimwechete.
14
ای فرزند من، با آنها همراه مشو و از ایشان دوری کن.
15Mwanakomana wangu, usafamba navo nenzira yavo; Dzora rutsoka rwako panzira yavo;
15
چون پاهای ایشان به سوی شرارت میدود و برای ریختن خون میشتابند.
16nekuti tsoka dzavo dzinovangira zvakaipa; Vanokurumidza kudurura ropa.
16
گذاشتن دام در مقابل چشمان پرنده کار بیهودهای است.
17nekuti mumbure unodzikirwa pasina Shiri dzamarudzi ose dzichizviona.
17
امّا این قبیل افراد، برای خود دام میگسترانند، دامی که در آن هلاک خواهند شد.
18Vanhu ava vanogarira ropa ravo vamene; Vanozvivandira hupenyu hwavo.
18
دزدی، عاقبت باعث هلاکت دزد میشود. عاقبت کسانیکه با قتل و غارت زندگی میکنند، مرگ و نابودی است.
19Ndizvo zvakaitawo nzira dzavose vanokarira fuma; Zvinotorera mwene wazvo upenyu hwake.
19
حکمت در کوچهها و در خیابانها با صدای بلند، همه را صدا میزند.
20Uchenjeri hunodanidzira panzira dzomumusha; hunonzwisa inzwi rahwo panzvimbo dzakafara;
20
در دروازهٔ شهرها و هر جایی که مردم دور هم جمع میشوند فریاد میکند:
21hunodana panzvimbo panoungana vazhinji; Pavanopinda pamasuwo, Paguta, ndipo pahunotaura mashoko ahwo, huchiti,
21
«ای مردم احمق تا کی میخواهید احمق باشید؟ تا کی میخواهید از مسخره کردن دانایی لذّت ببرید؟ آیا شما هرگز خواهید آموخت؟
22Nhai imwi vasina mano, muchada kusava namano kusvikira rinhiko? nemwi vaseki kufarira kuseka kwenyu, Namapenzi kuvenga zivo?
22
وقتی شما را صدا میزنم، گوش دهید. پندهای خوبی میدهم و آنچه میدانم به شما میآموزم.
23Dzokai kana muchinzwa kuraira kwangu, Tarirai ndichadurura mweya wangu pamusoro penyu; Ndichakuzivisai mashoko angu.
23
چندین بار شما را صدا کردم ولی نیامدید. دستهای خود را به طرف شما دراز کردم، اعتنا نکردید.
24Zvandakadana, imwi mukaramba; Ndikatambanudza ruoko rwangu, kukasava nomunhu akarangarira;
24
نصایح مرا قبول نکردید و نخواستید که شما را اصلاح کنم.
25Asi makazvidza mano angu ose, Mukaramba chose kuraira kwangu,
25
پس وقتی گرفتار شوید، به شما میخندم و هنگامیکه دچار ترس و وحشت شوید، شما را مسخره میکنم.
26Naizvozvo neniwo ndichaseka kana mava munhamo yenyu; Ndichakudadirai, kana kutya kwenyu kuchisvika.
26
وقتی ترس مثل توفان به شما حمله کند و مصیبت مانند گردباد دور شما را بگیرد، وقتیکه به تنگدستی و پریشانی دچار شوید.
27Kana kutya kwenyu kuchisvika sedutu guru, Nenhamo yenyu ichisvika sechamupupuri; Kana kutambudzika nokudumbirwa zvichikuwirai.
27
آنگاه مرا صدا خواهید کرد، ولی جواب نخواهم داد. همهجا به دنبال من خواهید گشت ولی مرا پیدا نخواهید کرد.
28Nenguva iyo uchadana kwandiri, asi handingapinduri; Vachanditsvaka zvikuru, asi havangandiwani.
28
زیرا شما هرگز به حکمت توجّه نکردید و از خداوند اطاعت ننمودید.
29Zvavakavenga zivo, Vakasazvitsaurira kutya Jehovha,
29
هرگز با من مشورت نکردید و به نصیحتهای من توجّه ننمودید.
30Vakaramba mano angu ose, Vakashora kuraira kwangu kose,
30
بنابراین، آنچه کاشتهاید درو خواهید کرد و کارهای شما، شما را گرفتار میسازد.
31Naizvozvo vachadya zvibereko zvenzira yavo; Vachagutswa namano avo.
31
مردم نادان که حکمت را قبول نمیکنند، نابود میشوند و بیتوجّهی ایشان، آنها را هلاک خواهد کرد.
امّا کسانیکه به من گوش دهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»
32nekuti kudzokera shure kwavasina mano kuchavauraya, Kusava nehanya kwamapenzi kuchavaparadza.
32
امّا کسانیکه به من گوش دهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»
33Asi ani naani anonditeerera achagara zvakasimba, Achagadzikana, asingatyi zvakaipa.