Shona

Persian

Proverbs

23

1Kana ukagara pakudya pamwechete nomubati, Cherekedza zvakanaka zviri pamberi pako;
1 وقتی با حاکم غذا می‌خوری، به‌خاطر داشته باش که با چه کسی نشسته‌ای.
2Uzvigure huro dzako, Kana uri munhu wamadyo
2 اگر شخص پُرخوری هستی، خودت را کنترل کن
3Usapanga zvinozipa zvake, nekuti zvokudya izvo zvinonyengedzera.
3 و حریص غذاهای لذیذ او نباش، زیرا ممکن است تو را فریب بدهد.
4Usazvinetsa kuwana fuma; Rega huchenjeri hwako.
4 عاقل باش و برای کسب ثروت، خود را خسته نکن،
5Unoda kuzvitarira nameso ako? Zvaenda! nekuti zvirokwazvo fuma inozviitira mapapiro, Segondo rinobhururukira kudenga
5 زیرا ثروت پایدار نیست و مانند عقاب می‌پرد و ناپدید می‌شود.
6Usadya zvokudya zvomunhu anoruchiva; Kana kupanga zvinozipa zvake.
6 از سفرهٔ شخص خسیس غذا نخور و برای خوراکهای لذیذ او حریص نباش،
7nekuti sezvaanofunga mumoyo make, ndozvaakaita; Anoti kwauri, Chidya, chimwa; , Asi moyo wake haune hanya newe.
7 زیرا او حساب هرچه را که بخوری در فکر خود نگاه می‌دارد. او تعارف می‌کند و می‌گوید: «بخور و بنوش»، امّا این را از صمیم دل نمی‌گوید.
8Musuva wawadya, uchaurutsazve, Ukarashikirwa namashoko ako akanaka.
8 لقمه‌ای را که خورده‌ای استفراغ خواهی کرد و تشکّرات تو برباد خواهد رفت.
9Usataura paunonzwikwa nebenzi; nekuti richazvidza uchenjeri hwamashoko ako.
9 آدم احمق را نصیحت نکن، زیرا او سخنان حکیمانهٔ تو را بی‌اهمیّت می‌شمارد.
10Usabvisa muganhu wekare; Uye usapinda paminda yenherera;
10 حدود زمین خود را که از قدیم تعیین شده، تغییر نده و زمین یتیمان را بزور نگیر،
11nekuti Mudzikunuri wavo ane simba; Iye uchavarwira pamhaka dzavo newe.
11 زیرا پشتیبان ایشان قوی است و به داد آنها می‌رسد.
12moyo wako ushingaire kudzidziswa, Nenzeve dzako kunzwa mashoko ezivo.
12 وقتی معلّم تو را تعلیم می‌دهد، از صمیم دل به سخنان آموزندهٔ او گوش بده.
13Usarega kuranga mwana; nekuti kunyange ukamurova neshamhu, haangafi.
13 از تأدیب کردن فرزند خویش کوتاهی نکن، زیرا تنبیه او را نمی‌کشد،
14Umurove neshamhu, Ugorwira mweya wake paSheori.
14 بلکه جان او را از هلاکت نجات می‌دهد.
15Mwanakomana wangu, kana moyo wako wochenjera, Nomoyo wangu uchafarawo.
15 فرزندم، اگر حکمت بیاموزی، دل من شاد می‌شود،
16Zvirokwazvo, itsvo dzangu dzichafarisisa, Kana miromo yako ichitaura zvinhu zvakarurama.
16 و هنگامی‌که سخن راست بگویی، تمام وجودم شادمان می‌گردد.
17moyo wako ngaurege kugodora vatadzi; Asi utye Jehovha mazuva ose.
17 به شریران حسادت نورز، بلکه آرزوی تو اطاعت از خداوند باشد؛
18nekuti zvirokwazvo mubayiro uripo; Chawakatarira hachingaparadzwi.
18 زیرا در این صورت آیندهٔ خوبی خواهی داشت و امید تو برباد نخواهد رفت.
19Inzwa, iwe mwanakomana wangu, uchenjere, Ururamise moyo wako munzira.
19 فرزندم، عاقل باش و به سخنانم گوش بده. در راه راست قدم بردار
20Usava pakati pavanokarira waini, Pakati pavanokarira nyama.
20 و با میگساران و شکم‌پرستان معاشرت نکن،
21nekuti mumwi neane madyo vachava varombo; Hope dzichapfekedza munhu mamvemve.
21 زیرا کسانی‌که کارشان فقط خوردن و خوابیدن است، فقیر و محتاج می‌شوند.
22Teerera baba vako vakakubereka; Usazvidza mai vako kana vachembera.
22 به نصیحت پدرت که تو را به وجود آورده است، گوش بده و مادرت را هنگامی‌که پیر می‌شود، خوار نشمار.
23Tenga zvokwadi, urege kuzoitengesazve; Uye tenga uchenjeri nedzidzo nenjere.
23 در پی حقیقت باش و حکمت و ادب و دانش را کسب کن و به هیچ قیمتی آنها را از دست نده.
24Baba vovakarurama vachafara kwazvo; Uye akabereka mwana akachenjera, achafadzwa naye.
24 فرزندی درستکار و دانا باش تا باعث خوشی و خشنودی پدر و مادرت شوی.
25Baba vako namai vako ngavafare, Mai vakakubereka ngavafare kwazvo.
25 فرزندم، سخنان مرا بشنو و زندگی مرا سرمشق خود قرار ده.
26Mwanakomana wangu, ndipe moyo wako; Meso ako ngaafarire nzira dzangu.
26 بدان که زن بدکاره دام خطرناکی است.
27nekuti chifeve igoronga rakadzika; Nomukadzi wokumwe gomba rakamanikana.
27 او مانند راهزن در کمین قربانی‌های خود می‌نشیند و به تعداد مردم خیانتکار می‌افزاید.
28Zvirokwazvo anovandira segororo; Anowedzera vanyengedzeri pakati pavanhu.
28 مصیبت و بدبختی نصیب چه کسی می‌شود؟ چه کسی همیشه جنگ و دعوا برپا می‌کند؟ چه کسی بی‌جهت زخمی می‌شود و چشمانش تار می‌گردد؟
29Ndiani ane: Urombo? Ndiani ane: Urombo? Ndiani anokukakavara? Ndiani anokuchema? Ndiani anemavanga pasina mhaka? Ndiani ane meso akatsvuka?
29 کسی‌که دایم شراب می‌خورد و به دنبال میگساری می‌رود.
30Ndivo vanogarisa pawaini; Ivo vanondotsvaka waini yavhenganiswa.
30 پس فریفتهٔ شراب سرخ‌فام نشو که در جام به تو چشمک می‌زند و بعد آهسته از گلویت پایین می‌رود.
31Usatarira waini kana yakatsvuka, Kana ichivaima mumukombe, Kana ichitapira pakumwiwa.
31 در آخر، همچون مار، تو را خواهد گزید و مانند افعی تو را نیش خواهد زد.
32Pakupedzisira inoruma senyoka, Inobaya semvumbi.
32 چشمانت چیزهای عجیب و غریب می‌بینند و گرفتار وهم و خیال می‌گردی.
33Meso ako achaona zvisingazikamwi, moyo wako uchabudisa zvisakarurama.
33 مانند کسی می‌شوی که در دریا خوابیده و با امواج آن دست و پنجه نرم می‌کند. می‌گویی: «مرا زدند، امّا دردی را احساس نمی‌کنم. چه وقت به هوش می‌آیم تا یک پیالهٔ دیگر بنوشم؟»
34Zvirokwazvo uchava somunhu avete pasi mukati megungwa, Kana soavete pamusoro pedanda rechikepe.
34 می‌گویی: «مرا زدند، امّا دردی را احساس نمی‌کنم. چه وقت به هوش می‌آیم تا یک پیالهٔ دیگر بنوشم؟»
35Uchati, Vakandirova, asi handina kurwadziwa, Vakandirova, asi handina kuzvinzwa; Ndichapepuka rinhiko? Ipapo ndichandoitsvakazve.