1Izvowo ndizvo zvirevo zvaSoromoni, zvakanyorwa navanhu vaHezekia mambo wavaJudha,
1
اینها نیز از امثال سلیمان است که کاتبان حزقیا، پادشاه یهودا آنها را نوشتهاند:
2Ndiko kukudzwa kwaMwari kuti avanze chinhu; Asi kukudzwa kwamadzimambo ndiko kuti vanzvere mhosva.
2
عظمت خدا در پوشاندن اسرار اوست، امّا عظمت پادشاه در جستجو کردن امور.
3Kukwirira kwedenga, nokudzika kwenyika, Nemoyo yamadzimambo hazvibviri kunzverwa.
3
پی بردن به افکار پادشاه مانند پی بردن به بلندی آسمان و عمق زمین، غیر ممکن است.
4Bvisa marara pasirivha, Muumbi agobudisirwa hari.
4
ناخالصی را از نقره جدا کن تا زرگر بتواند از آن ظرفی بسازد.
5Bvisa akaipa pamberi pamambo, Chigaro chake choushe chisimbiswe nokururama.
5
مأموران شریر پادشاه را از او دور کن تا تخت او در عدالت پایدار بماند.
6Usava namanyawi pamberi pamambo; Usamira panzvimbo yavakuru.
6
وقتی به حضور پادشاه میروی، خود را شخص بزرگی مپندار و در جای بزرگان منشین،
7nekuti zviri nani kuti vati kwauri, Kwira pano, Pakuti uninipiswe pamberi pomuchinda. Wawaona nameso ako.
7
چون بهتر است به تو گفته شود: «بالاتر بنشین»، تا اینکه تو را در برابر چشمان بزرگان در جای پایینتر بنشانند.
8Usakurumidza kundoita nharo; nekuti uchazodini pashure, Kana wokwako akunyadzisa?
8
وقتی با همسایهات اختلاف داری، با شتاب به دادگاه نرو، زیرا اگر در آخر ثابت شود که حق با او بوده است، تو چه خواهی کرد؟
9Rangana nowakaipa pamusoro pemhosva iri pakati penyu, Asi usareurura zvakavanzika zvomumwe;
9
وقتی با همسایهات دعوا میکنی، رازی را که از دیگران شنیدهای فاش نکن،
10Kuti mumwe anozvinzwa arege kukutuka, Guhwa rako rikasaguma.
10
زیرا در این صورت دیگر کسی به تو اطمینان نخواهد کرد و بدنام خواهی شد.
11Shoko rinotaurwa nenguva yakafanira, Rakafanana namatamba endarama mumidziyo yesirivha.
11
سخنی که بجا گفته شود، مانند نگین طلاست که در ظرف نقرهای نشانده شده باشد.
12Murairi akachenjera panzeve inoteerera, Zvakafanana nechindori chenzeve chendarama noukomba hwendarama yakaisvonaka.
12
نصیحت شخص دانا برای گوش شنوا، مانند حلقهٔ طلا و جواهر، با ارزش است.
13Nhume yakatendeka kuna vanoituma yakafanana nokutonhorera kwechando panguva yokukohwa; nekuti anoponesa mweya yavatenzi vayo.
13
خدمتکار امین همچون آب سرد در گرمای تابستان، روح آقای خود را تازه میکند.
14Munhu anozvirumbidza pamusoro pechipo chenhema, Akafanana namakore nemhepo zvisina mvura.
14
کسیکه دَم از سخاوت میزند، امّا چیزی به کسی نمیبخشد، مانند ابر و بادی است که باران نمیآورد.
15Mubati anokundwa kana achiitirwa moyo murefu, Uye rurimi runyoro runovhuna mafupa.
15
شخص صبور میتواند حتّی حاکم را قانع سازد و زبان نرم میتواند هر مانع قوی را از بین بردارد.
16Wawana uchi here? Chidya hunokuringana, Kuti urege kuzvimbirwa nahwo, ukahurutsa.
16
اگر به عسل دست یافتی، به اندازهٔ کافی بخور، وگرنه آن را استفراغ خواهی کرد.
17Rutsoka rwako ngarurege kuwanza kupinda paimba yowokwako; Arege kuzoneta newe, akakuvenga.
17
بیش از حد به خانهٔ همسایهات نرو، مبادا از تو متنفّر شود.
18Munhu anopupurira wokwake nhema, Akafanana netsvimbo, nomunondo, nomuseve unopinza.
18
شهادت دروغ برضد همسایه، مانند تبر و شمشیر و تیرِ تیز، صدمه میزند.
19Kutenda munhu asina kutendeka panguva yenhamo, Kwakafanana nezino rakagurika norutsoka rwakashodoka.
19
اعتماد کردن به شخص خائن در زمان سختی، مانند جویدن غذا با دندان لق و دویدن با پای شکسته است.
20Somunhu anobvisa nguvo kana kuchitonhora, uye sevhiniga kana ichiiswa pasoda, Ndizvo zvakaita munhu anoimbira moyo unorwadza nziyo.
20
آواز خواندن برای شخص غمگین، مانند لخت شدن در هوای سرد و پاشیدن نمک بر زخم است.
21Kana muvengi wako ane nzara, umupe zvokudya adye; Kana ane nyota, umupe mvura amwe.
21
اگر دشمنت گرسنه باشد، به او غذا بده و اگر تشنه باشد، او را آب بنوشان.
22nekuti uchatutira mazimbe omoto pamusoro wake, Uye Jehovha achakuripira.
22
این کار تو او را شرمنده میسازد و خداوند به تو پاداش میدهد.
23Mhepo inobva kumaodzanyemba inouyisa mvura; Saizvozvo rurimi runa makuhwa runouyisa chiso chakatsamwa.
23
همانطور که باد شمال باران میآورد، بدگویی هم خشم و عصبانیّت به بار میآورد.
24Zviri nani kugara pakona redenga, Pakugara muimba imwe nomukadzi unokakavara.
24
سکونت در گوشهٔ بام، بهتر است از زندگی کردن با زن غرغرو در یک خانه.
25Shoko rakanaka, rinobva kunyika iri kure, Rakafanana nemvura inotonhorera kumweya ane nyota.
25
خبر خوشی که از دیار دور میرسد، همچون آب سردی برای آدم تشنه است.
26Munhu akarurama, anozununguka pamberi pavakaipa, Akafanana netsime rakabvongodzwa nechitubu chine tsvina.
26
سازش آدم درستکار با شخص شریر مانند آلوده کردن منبع آب و گِل آلود ساختن چشمه است.
27Hazvina kunaka kudya uchi huzhinji; Asi kunzvera zvinorema ndiko kukudzwa.
27
همانطور که زیاده روی در خوردن عسل ضرر دارد، انتظار شنیدن تعریف و تمجید از مردم نیز ناپسند است.
کسیکه بر نفس خویش تسلّط ندارد، مثل شهر بیدیوار، ناامن است.
28Munhu asingadzori mweya wake, Akafanana neguta rakaputswa, risina rusvingo.
28
کسیکه بر نفس خویش تسلّط ندارد، مثل شهر بیدیوار، ناامن است.