1Maahmaahyadii Sulaymaan. Wiilka caqliga lahu aabbihiisuu ka farxiyaa, Laakiinse wiilka nacaska ahu waa u caloolxumo hooyadiis.
1Proverbs of Solomon. A wise son causeth a father to rejoice, And a foolish son [is] an affliction to his mother.
2Qasnadaha sharnimadu faa'iido ma leh, Laakiinse xaqnimada ayaa dhimasho kaa samatabbixisa.
2Treasures of wickedness profit not, And righteousness delivereth from death.
3Kii xaq ah naftiisu inay gaajooto Rabbigu u oggolaan maayo, Laakiinse doonista kuwa sharka leh ayuu ridaa.
3Jehovah causeth not the soul of the righteous to hunger, And the desire of the wicked He thrusteth away.
4Kii gacan caajis ah lahu wuu caydhoobaa, Laakiinse kuwa dadaala gacantoodu hodan bay ka dhigtaa.
4Poor [is] he who is working — a slothful hand, And the hand of the diligent maketh rich.
5Kii guga wax soo urursadaa waa wiil caqli leh, Laakiinse kii wakhtiga beergooyska seexdaa waa wiil ceeb sameeya.
5Whoso is gathering in summer [is] a wise son, Whoso is sleeping in harvest [is] a son causing shame.
6Barako waxay saaran tahay kan xaqa ah madaxiisa, Laakiinse kuwa sharka leh afkooda dulmi baa qariya.
6Blessings [are] for the head of the righteous, And the mouth of the wicked cover doth violence.
7Kan xaqa ah xusuustiisu barako bay leedahay, Laakiinse kuwa sharka leh magacoodu waa qudhmi doonaa.
7The remembrance of the righteous [is] for a blessing, And the name of the wicked doth rot.
8Kii qalbiga caqli ku lahu amarro buu aqbalaa, Laakiinse kan bushimaha ka nacaska ahu afgembi buu u dhacaa.
8The wise in heart accepteth commands, And a talkative fool kicketh.
9Kii qummanaan ku socdaa ammaan buu ku socdaa; Laakiinse kii jidadkiisa qalqalloociya waa la ogaan doonaa.
9Whoso is walking in integrity walketh confidently, And whoso is perverting his ways is known.
10Kii indhaha ku baaqaa murug buu keenaa. Laakiinse kan bushimaha ka nacaska ahu afgembi buu u dhacaa.
10Whoso is winking the eye giveth grief, And a talkative fool kicketh.
11Ninkii xaq ah afkiisu waa il nololeed, Laakiinse kuwa sharka leh afkooda dulmi baa qariya.
11A fountain of life [is] the mouth of the righteous, And the mouth of the wicked cover doth violence.
12Necbaantu waxay kicisaa isqabashada, Laakiinse jacaylku xadgudubyada oo dhan buu qariyaa.
12Hatred awaketh contentions, And over all transgressions love covereth.
13Kii waxgarasho leh bushimihiisa waxaa laga helaa xigmad, Laakiinse ushu waxay u taal kan garaadka daran dhabarkiisa.
13In the lips of the intelligent is wisdom found, And a rod [is] for the back of him who is lacking understanding.
14Dadkii caqli lahu waxay kaydsadaan aqoon, Laakiinse nacaska afkiisu waa baabba' dhow.
14The wise lay up knowledge, and the mouth of a fool [is] near ruin.
15Ninkii hodan ah maalkiisu waa u magaalo xoog leh, Laakiinse masaakiinta caydhnimadoodu waa u baabba'.
15The wealth of the rich [is] his strong city, The ruin of the poor [is] their poverty.
16Kuwa xaqa ah hawshoodu waxay u waddaa nolol, Laakiinse waxa kan sharka leh u kordhaa, dembi bay u sii kexeeyaan.
16The wage of the righteous [is] for life, The increase of the wicked for sin.
17Kii edbinta xajistaa wuxuu ku socdaa jidka nolosha, Laakiinse kii canaanta diidaa wuu qaldamaa.
17A traveller to life [is] he who is keeping instruction, And whoso is forsaking rebuke is erring.
18Kii necbaanta qariyaa wuxuu leeyahay bushimo been badan, Oo kii xanta ku hadlaana waa nacas.
18Whoso is covering hatred with lying lips, And whoso is bringing out an evil report is a fool.
19Hadal badan dembi lagama waayo, Laakiinse kii bushimihiisa ceshaa caqli buu leeyahay.
19In the abundance of words transgression ceaseth not, And whoso is restraining his lips [is] wise.
20Kii xaq ah carrabkiisu waa sida lacag la doortay, Laakiinse kuwa sharka leh qalbigoodu waa qiimo yar yahay.
20The tongue of the righteous [is] chosen silver, The heart of the wicked — as a little thing.
21Kii xaq ah bushimahiisu waxay masruufaan kuwa badan, Laakiinse nacasyadu waxgarashola'aantooda ayay u dhintaan.
21The lips of the righteous delight many, And fools for lack of heart die.
22Rabbiga barakadiisu hodan bay kaa dhigtaa, Oo isna caloolxumo kuma daro.
22The blessing of Jehovah — it maketh rich, And He addeth no grief with it.
23Nacasku inuu xumaan sameeyo waa u sidii cayaareed, Laakiinse ninka garaadka lahu xigmad buu leeyahay.
23To execute inventions [is] as play to a fool, And wisdom to a man of understanding.
24Kii shar leh wuxuu ka cabsado ayaa ku soo dul degi doona, Laakiinse kuwa xaqa ah waxay doonayaan waa la siin doonaa.
24The feared thing of the wicked it meeteth him, And the desire of the righteous is given.
25Markii dabaysha cirwareenta ahu dhaafto, ka sharka leh mar dambe la arki maayo, Laakiinse kii xaq ahu waa aasaas weligiis waaraya.
25As the passing by of a hurricane, So the wicked is not, And the righteous is a foundation age-during.
26Khalku siduu ilkaha u yahay, iyo sida qiiqu indhaha u yahay, Ayaa kan caajiska ahu u yahay kuwa isaga dirta.
26As vinegar to the teeth, And as smoke to the eyes, So [is] the slothful to those sending him.
27Rabbiga ka cabsashadiisu cimrigay dheeraysaa, Laakiinse kuwa sharka leh cimrigoodu waa soo gaaban doonaa.
27The fear of Jehovah addeth days, And the years of the wicked are shortened.
28Kuwa xaqa ah rajadoodu waa farxad, Laakiinse kuwa sharka leh filashadoodu way baabbi'i doontaa.
28The hope of the righteous [is] joyful, And the expectation of the wicked perisheth.
29Rabbiga jidkiisu waa u qalcad kuwa qumman; Laakiinse xumaanfalayaasha waa u baabba'.
29The way of Jehovah [is] strength to the perfect, And ruin to workers of iniquity.
30Kan xaqa ah weligiis la dhaqaajin maayo, Laakiinse kuwa sharka lahu dhulka ma fadhiyi doonaan.
30The righteous to the age is not moved, And the wicked inhabit not the earth.
31Kan xaqa ah afkiisa waxaa ka soo baxda xigmad, Laakiinse carrabkii qalloocan waa la gooyn doonaa.Kan xaqa ah bushimahiisu waxay yaqaaniin waxa la aqbali karo, Laakiinse kan sharka leh afkiisu qallooc buu ku hadlaa.
31The mouth of the righteous uttereth wisdom, And the tongue of frowardness is cut out.
32Kan xaqa ah bushimahiisu waxay yaqaaniin waxa la aqbali karo, Laakiinse kan sharka leh afkiisu qallooc buu ku hadlaa.
32The lips of the righteous know a pleasing thing, And the mouth of the wicked perverseness!