¹LOS proverbios de Salomón, hijo de David, rey de Israel:

¹Ang mga proverbio ni Salomon anak nga lalake ni David, hari sa Israel:

²Para entender sabiduría y doctrina; Para conocer las razones prudentes;

²Sa paghibalo sa kaalam ug pahamangno; Sa pag-ila sa mga pulong salabutan;

³Para recibir el consejo de prudencia, Justicia, y juicio y equidad;

³Sa pagdawat sa pahamangno sa maalamon nga pagbuhat, Sa pagkamatarung ug sa justicia ug sa pagkatul-id;

⁴Para dar sagacidad á los simples, Y á los jóvenes inteligencia y cordura.

⁴Sa paghatag ug salabutan sa mga walay-pagtagad, Alang sa batan-ong lalake ang kahibalo ug kabuot:

⁵Oirá el sabio, y aumentará el saber; Y el entendido adquirirá consejo;

⁵Aron ang tawo nga manggialamon makadungog, ug magadugang sa kinaadman; Ug aron ang tawo nga masinabuton makabaton sa maayong mga tambag:

⁶Para entender parábola y declaración; Palabras de sabios, y sus dichos oscuros.

⁶Sa pagsabut sa usa ka proverbio, ug sa usa ka pulong salabton, Mga pulong sa manggialamon, ug sa ilang mga tigmo.

⁷El principio de la sabiduría es el temor de Jehová: Los insensatos desprecian la sabiduría y la enseñanza.

⁷Ang pagkahadlok kang Jehova maoy sinugdan sa kahibalo; Apan ang mga buangbuang nagatamay sa kaalam ug pahamangno.

⁸Oye, hijo mío, la doctrina de tu padre, Y no desprecies la dirección de tu madre:

⁸Anak ko, pamatia ang pahamangno sa imong amahan, Ug ayaw pagbiyai ang pagtulon-an sa imong inahan:

⁹Porque adorno de gracia serán á tu cabeza, Y collares á tu cuello.

⁹Kay sila maingon sa usa ka purongpurong bulak sa gracia sa imong ulo, Ug mga kulentas sa imong liog.

¹⁰Hijo mío, si los pecadores te quisieren engañar, No consientas.

¹⁰Anak ko, kong ang mga makasasala mag-ulog-ulog kanimo, Ayaw pag-uyon kanila.

¹¹Si dijeren: Ven con nosotros, Pongamos asechanzas á la sangre, Acechemos sin motivo al inocente;

¹¹Kong sila moingon: Umuban ka kanamo, Managbanhig kita alang sa dugo; Managbanhig kita sa tago alang sa inocente sa walay pasikaran;

¹²Los tragaremos vivos como el sepulcro, Y enteros, como los que caen en sima;

¹²Lamyon nato sila nga buhi ingon sa Sheol, Ug ang tibook, ingon niadtong nangahulog sa gahong;

¹³Hallaremos riquezas de todas suertes, Henchiremos nuestras casas de despojos;

¹³Makaplagan ta ang tanang bililhon nga manggad; Pagapun-on ta ang atong mga balay sa inagaw;

¹⁴Echa tu suerte entre nosotros; Tengamos todos una bolsa:

¹⁴Mag-ambitay kita sa imong kapalaran sa among taliwala; Usahon ta ang atong puntil:

¹⁵Hijo mío, no andes en camino con ellos; Aparta tu pie de sus veredas:

¹⁵Anak ko, ayaw paglakat sa dalan uban kanila; Ilikay ang imong tiil gikan sa ilang alagianan:

¹⁶Porque sus pies correrán al mal, E irán presurosos á derramar sangre.

¹⁶Kay ang ilang mga tiil nanagdalagan ngadto sa kadautan, Ug sila nanagdali aron sa pag-ula ug dugo.

¹⁷Porque en vano se tenderá la red Ante los ojos de toda ave;

¹⁷Kay sa kawang lamang ang pukot nga giladlad Diha sa atubangan sa bisan unsang langgam:

¹⁸Mas ellos á su propia sangre ponen asechanzas, Y á sus almas tienden lazo.

¹⁸Ug sila nanaghubong tungod sa ilang kaugalingong dugo; Sila nagabanhig sa tago alang sa ilang kaugalingong mga kinabuhi.

¹⁹Tales son las sendas de todo el que es dado á la codicia, La cual prenderá el alma de sus poseedores.

¹⁹Busa mao man ang mga dalan sa tagsatagsa nga hakog sa ganancia; Kini nagakuha sa kinabuhi sa mga tag-iya niana.

²⁰La sabiduría clama de fuera, Da su voz en las plazas:

²⁰Ang kaalam nagasinggit sa makusog sa kadalanan; Siya nagasulti sa iyang tingog diha sa halapad nga mga dapit;

²¹Clama en los principales lugares de concurso; En las entradas de las puertas de la ciudad dice sus razones:

²¹Siya nagasinggit sa mga masabang dapit sa kadalanan; Sa dapit sa mga ganghaan, Diha sa ciudad, siya nagasulti sa iyang mga pulong:

²²¿Hasta cuándo, oh simples, amaréis la simpleza, Y los burladores desearán el burlar, Y los insensatos aborrecerán la ciencia?

²²Unsang kadugayon, kamo nga mga walay-pagtagad, nga higugmaon ninyo ang pagkawalay-pagtagad? Ug ang mga mayubiton mahimuot kanila sa pagyubit, Ug ang mga buang sa pagdumot sa kinaadman?

²³Volveos á mi reprensión: He aquí yo os derramaré mi espíritu, Y os haré saber mis palabras.

²³Bumalik kamo sa akong pagbadlong: Ania karon, ibubo ko ang akong espiritu sa ibabaw ninyo; Akong ipahibalo ang akong mga pulong kaninyo.

²⁴Por cuanto llamé, y no quisisteis: Extendí mi mano, y no hubo quien escuchase;

²⁴Tungod kay ako nagtawag, ug kamo mingbalibad; Akong gibayaw ang akong kamot, ug walay tawo nga nagtagad;

²⁵Antes desechasteis todo consejo mío, Y mi reprensión no quisisteis:

²⁵Apan gisalikway ninyo ang tanan ko nga tambag, Ug dili mobuot sa akong pagbad-long:

²⁶También yo me reiré en vuestra calamidad, Y me burlaré cuando os viniere lo que teméis;

²⁶Ako usab mokatawa sa adlaw sa inyong pagkaalaut; Ako magatamay sa diha nga moabut ang inyong kahadlok;

²⁷Cuando viniere como una destrucción lo que teméis, Y vuestra calamidad llegare como un torbellino; Cuando sobre vosotros viniere tribulación y angustia.

²⁷Sa diha nga moabut ang inyong kahadlok sama sa usa ka bagyo, Ug moabut ang inyong pagkaalaut sama sa usa ka alimpulos; Sa diha nga ang kasakit ug kaguol modangat kaninyo.

²⁸Entonces me llamarán, y no responderé; Buscarme han de mañana, y no me hallarán:

²⁸Unya sila magasangpit kanako, apan ako dili motubag; Sila magapangita nga masingkamoton kanako, apan sila dili makakaplag kanako.

²⁹Por cuanto aborrecieron la sabiduría, Y no escogieron el temor de Jehová,

²⁹Tungod kay ilang gidumtan ang kinaadman, Ug wala magpili sa pagkahadlok kang Jehova,

³⁰Ni quisieron mi consejo, Y menospreciaron toda reprensión mía:

³⁰Sila wala mobuot sa akong tambag, Sila nagtamay sa tanan ko nga pagbadlong.

³¹Comerán pues del fruto de su camino, Y se hartarán de sus consejos.

³¹Busa sila magakaon sa bunga sa ilang kaugalingong dalan, Ug mangabusog sa ilang kaugalingong mga lalang.

³²Porque el reposo de los ignorantes los matará, Y la prosperidad de los necios los echará á perder.

³²Kay ang pagkasukihan sa mga tawong walay-pagtagad mopatay kanila, Ug ang mapasagarong pagpatuyang sa mga buang molaglag kanila.

³³Mas el que me oyere, habitará confiadamente, Y vivirá reposado, sin temor de mal.

³³Apan bisan kinsa nga mamati kanako magapuyo sa kasigurohan, Ug magamalinawon nga walay kahadlok sa kadautan.