1DE más estima es la buena fama que las muchas riquezas; Y la buena gracia más que la plata y el oro.
1 Mwy dymunol yw enw da na chyfoeth lawer, a gwell yw parch nag arian ac aur.
2El rico y el pobre se encontraron: A todos ellos hizo Jehová.
2 Y mae un peth yn gyffredin i gyfoethog a thlawd: yr ARGLWYDD a'u creodd ill dau.
3El avisado ve el mal, y escóndese: Mas los simples pasan, y reciben el daño.
3 Y mae'r craff yn gweld perygl ac yn ei osgoi, ond y gwirion yn mynd rhagddo ac yn talu am hynny.
4Riquezas, y honra, y vida, Son la remuneración de la humildad y del temor de Jehová.
4 Gwobr gostyngeiddrwydd ac ofn yr ARGLWYDD yw cyfoeth, anrhydedd a bywyd.
5Espinas y lazos hay en el camino del perverso: El que guarda su alma se alejará de ellos.
5 Y mae drain a maglau ar ffordd y gwrthnysig, ond y mae'r un gwyliadwrus yn cadw draw oddi wrthynt.
6Instruye al niño en su carrera: Aun cuando fuere viejo no se apartará de ella.
6 Hyffordda blentyn ar ddechrau ei daith, ac ni thry oddi wrthi pan heneiddia.
7El rico se enseñoreará de los pobres; Y el que toma prestado, siervo es del que empresta.
7 Y mae'r cyfoethog yn rheoli'r tlawd, ac y mae'r benthyciwr yn was i'r echwynnwr.
8El que sembrare iniquidad, iniquidad segará: Y consumiráse la vara de su ira.
8 Y mae'r un sy'n hau anghyfiawnder yn medi gofid, a bydd gwialen ei ymffrost yn methu.
9El ojo misericordioso será bendito, Porque dió de su pan al indigente.
9 Bendithir yr un hael am ei fod yn rhannu ei fara i'r tlawd.
10Echa fuera al escarnecedor, y saldrá la contienda, Y cesará el pleito y la afrenta.
10 Bwrw allan y gwatwarwr, a cheir terfyn ar ymryson, a diwedd ar ddadlau a gwawd.
11El que ama la limpieza de corazón, Por la gracia de sus labios su amigo será el rey.
11 Yr un sy'n hoffi purdeb meddwl a geiriau grasol, y mae ef yn gyfaill i frenin.
12Los ojos de Jehová miran por la ciencia; Mas él trastorna las cosas de los prevaricadores.
12 Y mae llygaid yr ARGLWYDD yn gwarchod deall, ond y mae ef yn dymchwel geiriau twyllwr.
13Dice el perezoso: El león está fuera; En mitad de las calles seré muerto.
13 Dywed y diog, "Y mae llew y tu allan; fe'm lleddir yn y stryd."
14Sima profunda es la boca de las extrañas: Aquel contra el cual estuviere Jehová airado, caerá en ella.
14 Y mae genau'r wraig ddieithr fel pwll dwfn; y mae'r un a ddigiodd yr ARGLWYDD yn syrthio iddo.
15La necedad está ligada en el corazón del muchacho; Mas la vara de la corrección la hará alejar de él.
15 Y mae ffolineb ynghlwm wrth feddwl plentyn, ond y mae gwialen disgyblaeth yn ei yrru oddi wrtho.
16El que oprime al pobre para aumentarse él, Y que da al rico, ciertamente será pobre.
16 Y sawl sy'n gorthrymu'r tlawd i geisio elw iddo'i hun, ac yn rhoi i'r cyfoethog, bydd hwnnw'n diweddu mewn angen.
17Inclina tu oído, y oye las palabras de los sabios, Y pon tu corazón á mi sabiduría:
17 Rho sylw, a gwrando ar eiriau'r doethion, a gosod dy feddwl ar fy neall;
18Porque es cosa deleitable, si las guardares en tus entrañas; Y que juntamente sean ordenadas en tus labios.
18 oherwydd y mae'n werth iti eu cadw yn dy galon, ac iddynt oll gael eu sicrhau ar dy wefusau.
19Para que tu confianza sea en Jehová, Te las he hecho saber hoy á ti también.
19 Er mwyn i ti roi dy hyder yn yr ARGLWYDD yr wyf yn eu dysgu iti heddiw � ie, i ti!
20¿No te he escrito tres veces En consejos y ciencia,
20 Onid wyf wedi ysgrifennu iti ddeg ar hugain o ddywediadau, yn llawn cyngor a deall,
21Para hacerte saber la certidumbre de las razones verdaderas, Para que puedas responder razones de verdad á los que á ti enviaren?
21 i ddysgu iti wirionedd geiriau cywir, fel y gelli roi ateb cywir i'r rhai a'th anfonodd?
22No robes al pobre, porque es pobre, Ni quebrantes en la puerta al afligido:
22 Paid ag ysbeilio'r tlawd am ei fod yn dlawd, a phaid � sathru'r anghenus yn y porth;
23Porque Jehová juzgará la causa de ellos, Y despojará el alma de aquellos que los despojaren.
23 oherwydd bydd yr ARGLWYDD yn dadlau eu hachos, ac yn difetha'r rhai sy'n eu difetha hwy.
24No te entrometas con el iracundo, Ni te acompañes con el hombre de enojos;
24 Paid � chyfeillachu � neb a chanddo dymer ddrwg, nac aros yng nghwmni'r dicllon,
25Porque no aprendas sus maneras, Y tomes lazo para tu alma.
25 rhag iti ddysgu ei ffordd, a'th gael dy hun mewn magl.
26No estés entre los que tocan la mano, Entre los que fían por deudas.
26 Paid � rhoi gwystl, a mynd yn feichiau am ddyledion;
27Si no tuvieres para pagar, ¿Por qué han de quitar tu cama de debajo de ti?
27 os na fydd gennyt ddim i dalu, oni chymerir dy wely oddi arnat?
28No traspases el término antiguo Que pusieron tus padres.
28 Paid � symud yr hen derfynau a osodwyd gan dy hynafiaid.
29¿Has visto hombre solícito en su obra? delante de los reyes estará; No estará delante de los de baja suerte.
29 Gwelaist un medrus yn ei waith; bydd yn gwasanaethu brenhinoedd, ond ni fydd yn gwasanaethu pobl ddibwys.