¹COMO la nieve en el verano, y la lluvia en la siega, Así conviene al necio la honra.

¹Jako śnieg w lecie, i jako deszcz we żniwa; tak głupiemu nie przystoi chwała.

²Como el gorrión en su vagar, y como la golondrina en su vuelo, Así la maldición sin causa nunca vendrá.

²Jako się ptak tam i sam tuła, i jako jaskółka lata: tak przeklęstwo niezasłużone nie przyjdzie.

³El látigo para el caballo, y el cabestro para el asno, Y la vara para la espalda del necio.

³Bicz na konia, ogłów na osła, a kij potrzebny jest na grzbiet głupiego.

⁴Nunca respondas al necio en conformidad á su necedad, Para que no seas tú también como él.

⁴Nie odpowiadaj głupiemu według głupstwa jego, abyś mu i ty nie był podobny.

⁵Responde al necio según su necedad, Porque no se estime sabio en su opinión.

⁵Odpowiedz głupiemu według głupstwa jego, aby się sobie nie zdał być mądrym.

⁶Como el que se corta los pies y bebe su daño, Así es el que envía algo por mano de un necio.

⁶Jakoby nogi obciął, tak się bezprawia dopuszcza, kto się głupiemu poselstwa powierza.

⁷Alzar las piernas del cojo. Así es el proverbio en la boca del necio.

⁷Jako nierówne są golenie u chromego: tak jest powieść w ustach głupich.

⁸Como quien liga la piedra en la honda, Así hace el que al necio da honra.

⁸Jako kiedy kto przywiązuje kamieó drogi do procy: tak czyni ten, który uczciwość głupiemu wyrządza.

⁹Espinas hincadas en mano del embriagado, Tal es el proverbio en la boca de los necios.

⁹Jako ciernie, gdy się dostaną w rękę pijanego: tak przypowieść jest w ustach głupich.

¹⁰El grande cría todas las cosas; y da la paga al insensato, Y la da á los transgresores.

¹⁰Wielki Pan stworzył wszystko, a daje zapłatę głupiemu, daje także zapłatę przestępcom.

¹¹Como perro que vuelve á su vómito, Así el necio que repite su necedad.

¹¹Jako pies wraca się do zwrócenia swego: tak głupi powtarza głupstwo swoje.

¹²¿Has visto hombre sabio en su opinión? Más esperanza hay del necio que de él.

¹²Ujrzyszli człowieka, co się sobie zda być mądrym, nadzieja o głupim lepsza jest, niżeli o nim.

¹³Dice el perezoso: El león está en el camino; El león está en las calles.

¹³Leniwy mówi: lew na drodze, lew na ulicach.

¹⁴Las puertas se revuelven en sus quicios: Así el perezoso en su cama.

¹⁴Jako się drzwi obracają na zawiasach swoich: tak leniwiec na łóżku swojem.

¹⁵Esconde el perezoso su mano en el seno; Cánsase de tornarla á su boca.

¹⁵Leniwiec rękę kryje do zanadrzy swych, a ciężko mu jej podnosić do ust swoich.

¹⁶A su ver es el perezoso más sabio Que siete que le den consejo.

¹⁶Leniwiec zda się sobie być mędrszym, niżeli siedm odpowiadających z rozsądkiem.

¹⁷El que pasando se deja llevar de la ira en pleito ajeno, Es como el que toma al perro por las orejas.

¹⁷Jakoby też psa za uszy łapał, kto się mimo idąc w cudzą zwadę wdaje.

¹⁸Como el que enloquece, y echa llamas Y saetas y muerte,

¹⁸Jako szalony wypuszcza iskry i strzały śmiertelne:

¹⁹Tal es el hombre que daña á su amigo, Y dice: Ciertamente me chanceaba.

¹⁹Tak jest każdy, który podchodzi przyjaciela swego, a mówi: Azam ja nie żartował?

²⁰Sin leña se apaga el fuego: Y donde no hay chismoso, cesa la contienda.

²⁰Gdy niestaje drew, gaśnie ogieó; tak gdy nie będzie klatecznika, ucichnie zwada.

²¹El carbón para brasas, y la leña para el fuego: Y el hombre rencilloso para encender contienda.

²¹Jako węgiel martwy służy do rozniecenia, i drwa do ognia; tak człowiek swarliwy do rozniecenia zwady.

²²Las palabras del chismoso parecen blandas; Mas ellas entran hasta lo secreto del vientre.

²²Słowa obmówcy są jako słowa zranionych; a wszakże przenikają do wnętrzności żywota.

²³Como escoria de plata echada sobre el tiesto, Son los labios enardecidos y el corazón malo.

²³Wargi nieprzyjacielskie i serce złe są jako srebrna piana, którą polewają naczynie gliniane.

²⁴Otro parece en los labios al que aborrece; Mas en su interior pone engaño.

²⁴Ten, co kogo nienawidzi, za inszego się udaje wargami swemi; ale w sercu swojem myśli o zdradzie.

²⁵Cuando hablare amigablemente, no le creas; Porque siete abominaciones hay en su corazón.

²⁵Gdyć się ochotnym mową swą ukazuje, nie wierz mu: bo siedmioraka obrzydliwość jest w sercu jego.

²⁶Encúbrese el odio con disimulo; Mas su malicia será descubierta en la congregación.

²⁶Nienawiść zdradliwie bywa pokryta; ale odkryta bywa złość jej w zgromadzeniu.

²⁷El que cavare sima, caerá en ella: Y el que revuelva la piedra, á él volverá.

²⁷Kto drugiemu dół kopie, wpada weó; a kto kamieó toczy, na niego się obraca.

²⁸La falsa lengua atormenta al que aborrece: Y la boca lisonjera hace resbaladero.

²⁸Człowiek języka kłamliwego ma utrapienie w nienawiści, a usta łagodne przywodzą do upadku.