1Anak ko, kung ikaw ay naging mananagot sa iyong kapuwa, kung iyong ikinamay ang iyong kamay sa di kilala,
1替人作保要謹慎我兒,如果你作朋友的保證人,替外人擊掌擔保;
2Ikaw ay nasilo ng mga salita ng iyong bibig, ikaw ay nahuli ng mga salita ng iyong bibig.
2如果你給自己口裡的話纏累,給你口裡的話綁住;
3Gawin mo ito ngayon, anak ko, at lumigtas ka, yamang ikaw ay nahulog sa kamay ng iyong kapuwa: yumaon ka, magpakababa ka, at mangayupapa ka sa iyong kapuwa.
3我兒,既然你落在你朋友的手中,就要這樣行,好解救你自己,你要自己降卑,去懇求你的朋友。
4Huwag mong bigyan ng tulog ang iyong mga mata. O magpaidlip man sa iyong mga talukap-mata.
4不要讓你的眼睛睡覺,不要容你的眼瞼打盹;
5Lumigtas ka na parang usa sa kamay ng mangangaso, at parang ibon sa kamay ng mamimitag.
5要解救自己,像羚羊脫離獵人的手,像飛鳥脫離捕鳥人的手。
6Pumaroon ka sa langgam, ikaw na tamad; masdan mo ang kaniyang mga lakad at magpakapantas ka:
6不可懶惰懶惰人哪!你去看看螞蟻,察看牠們所行的,就可得著智慧。
7Na bagaman walang pangulo, tagapamahala, o pinuno,
7螞蟻沒有元帥,沒有官長,也沒有統治者,
8Naghahanda ng kaniyang pagkain sa taginit, at pinipisan ang kaniyang pagkain sa pagaani.
8尚且在夏天預備食物,在收割的時候積聚糧食。
9Hanggang kailan matutulog ka, Oh tamad? Kailan ka babangon sa iyong pagkakatulog?
9懶惰人哪,你要睡到幾時呢?你甚麼時候才睡醒呢?
10Kaunti pang pagkakatulog, kaunti pang pagkaidlip, kaunti pang paghahalukipkip ng mga kamay upang matulog:
10再睡片時,打盹片時,抱著手躺臥片時,
11Sa gayo'y ang iyong karalitaan ay darating na parang magnanakaw, at ang iyong kasalatan na parang lalaking may sandata.
11你的貧窮就必像強盜來到,你的缺乏就必像拿兵器的人來到。
12Taong walang kabuluhan, taong masama, ay siya na lumalakad na may masamang bibig;
12耶和華憎惡的事無賴漢、壞人到處使用欺詐的口;
13Na kumikindat ng kaniyang mga mata, na nagsasalita ng kaniyang mga paa, na nagsasalita ng kaniyang mga daliri;
13他以眼傳神,用腳示意,用指頭指點,
14Pagdaraya ay nasa kaniyang puso, siya'y laging kumakatha ng kasamaan; siya'y naghahasik ng pagtatalo.
14心存乖謬,圖謀惡事,常常散布紛爭。
15Kaya't darating na bigla ang kaniyang kasakunaan; sa kabiglaanan ay mababasag siya, at walang kagamutan.
15因此,災難必忽然臨到,他必突然毀滅,無法挽救。
16May anim na bagay na ipinagtatanim ng Panginoon; Oo, pito na mga kasuklamsuklam sa kaniya:
16耶和華恨惡的事有六樣,連他心裡厭惡的,共有七樣,
17Mga palalong mata, sinungaling na dila, at mga kamay na nagbububo ng walang salang dugo;
17就是高傲的眼、說謊的舌頭、流無辜人血的手、
18Puso na kumakatha ng mga masamang akala, mga paa na matulin sa pagtakbo sa kasamaan;
18圖謀惡事的心、快跑行惡的腳、
19Sinungaling na saksi na nagsasalita ng kabulaanan, at ang naghahasik ng pagtatalo sa gitna ng magkakapatid.
19說謊的假證人,和在弟兄中散布紛爭的人。
20Anak ko, ingatan mo ang utos ng iyong ama, at huwag mong kalimutan ang kautusan ng iyong ina:
20犯姦淫的必惹禍患我兒,要謹守你父親的誡命,不可離棄你母親的訓誨。
21Ikintal mong lagi sa iyong puso, itali mo sa iyong leeg.
21要把它們常常繫在你的心上,綁在你的頸項上。
22Pagka ikaw ay lumalakad, papatnubay sa iyo; pagka ikaw ay natutulog, babantay sa iyo; at pagka ikaw ay gumigising, makikipagusap sa iyo.
22你行走的時候,它們必引導你;你睡覺的時候,它們必保護你;你醒來的時候,它們必和你交談。
23Sapagka't ang utos ay tanglaw; at ang kautusan ay liwanag; at ang mga saway na turo ay daan ng buhay:
23因為誡命是燈,訓誨是光,出於管教的責備是生命之道,
24Upang ingatan ka sa masamang babae, Sa tabil ng dila ng di kilala.
24能保護你遠離邪惡的女人,遠離妓女諂媚的舌頭。
25Huwag mong pitahin ang kaniyang kagandahan sa iyong puso; at huwag ka mang hulihin niya ng kaniyang mga talukap-mata.
25你心裡不要貪戀她的美色,也不要給她的媚眼勾引。
26Sapagka't dahil sa isang masamang babae ay walang naiiwan sa lalake kundi isang putol na tinapay: at hinuhuli ng mangangalunya ang mahalagang buhay.
26因為妓女使人只剩一塊餅,通姦的婦人獵取人寶貴的生命。
27Makakukuha ba ng apoy ang tao sa kaniyang sinapupunan, at hindi masusunog ang kaniyang mga suot?
27如果人把火藏在懷裡,他的衣服怎能不燒著呢?
28O makalalakad ba ang sinoman sa mga mainit na baga, at ang kaniyang mga paa ay hindi mapapaso?
28如果人在火炭上行走,他的腳怎能不灼傷呢?
29Gayon ang sumisiping sa asawa ng kaniyang kapuwa; sinomang humipo ay hindi maaaring di parusahan.
29凡是和別人的妻子通姦的,也是這樣;凡是親近她的,都必不免受罰。
30Hindi hinahamak ng mga tao ang magnanakaw kung siya'y nagnanakaw, upang busugin siya pagka siya'y gutom:
30盜賊因飢餓偷竊充飢,人不會鄙視他。
31Nguni't kung siya'y masumpungan, isasauli niyang makapito; kaniyang ibibigay ang lahat na laman ng kaniyang bahay.
31但如果他被捉住,就要七倍償還,要把他家裡所有的財物都交出來。
32Siyang nagkakamit ng pangangalunya sa isang babae ay walang bait: ang gumagawa niyaon ay nagpapahamak sa kaniyang sariling kaluluwa.
32和婦人通姦的,實在無知;行這事的,是自我毀滅。
33Mga sugat at kasiraang puri ang tatamuhin niya; at ang kaniyang kapintasan ay hindi mapapawi.
33他必遭受擊打,被凌辱,他的恥辱永不能塗抹。
34Sapagka't ang paninibugho ay pagiinit ng tao; at hindi siya magpapatawad sa kaarawan ng panghihiganti.
34因為嫉妒激起了丈夫的烈怒,使他在報仇的時候,必不留情。
35Hindi niya pakukundanganan ang anomang tubos; ni magpapahinga man siyang tuwa, bagaman ikaw ay magbigay ng maraming suhol.
35任何賠償,他都不接受,縱使你餽送許多禮物,他也不肯罷休。