¹Then six days before the Passover, Jesus came to Bethany, where Lazarus was, who had been dead, whom he raised from the dead.

¹شش روز پیش از عید فِصَح، عیسی به بیت عنیا، محل زندگی ایلعازَر یعنی همان کسی که او را پس از مردن زنده کرده بود، آمد.

²So they made him a supper there. Martha served, but Lazarus was one of those who sat at the table with him.

²آن ها در آنجا برای او دعوتی ترتیب کردند. مرتا خدمت می کرد و ایلعازَر با مهمانان پهلوی عیسی سر دسترخوان نشست.

³Mary, therefore, took a pound a Roman pound of 12 ounces, or about 340 grams of ointment of pure nard, very precious, and anointed the feet of Jesus, and wiped his feet with her hair. The house was filled with the fragrance of the ointment.

³آنگاه مریم پیمانه ای از عطر بسیار گرانبها که روغن سنبل خالص بود آورد و بر پاهای عیسی ریخت و با موهای خود آن ها را خشک کرد بطوری که آن خانه از بوی عطر پُر شد.

⁴Then Judas Iscariot, Simon’s son, one of his disciples, who would betray him, said,

⁴در این وقت یهودای اسخریوطی پسر شمعون که یکی از شاگردان عیسی بود و بزودی تسلیم کنندۀ وی می شد گفت:

⁵“Why wasn’t this ointment sold for three hundred denarii, 300 denarii was about a year’s wages for an agricultural laborer. and given to the poor?”

⁵«چرا این عطر به قیمت سه صد سکۀ نقره فروخته نشد تا پول آن به فقرا داده شود؟»

⁶Now he said this, not because he cared for the poor, but because he was a thief, and having the money box, used to steal what was put into it.

⁶او این را از روی دلسوزی برای فقرا نگفت، بلکه به این دلیل گفت که خودش مسئول کیسۀ پول و شخص دزدی بود و از پولی که به او می دادند بر می داشت.

⁷But Jesus said, “Leave her alone. She has kept this for the day of my burial.

⁷عیسی گفت: «با او کاری نداشته باش، بگذار آن را تا روزی که مرا دفن می کنند نگه دارد.

⁸ For you always have the poor with you, but you don’t always have me.”

⁸فقرا همیشه در بین شما خواهند بود اما من همیشه با شما نخواهم بود.»

⁹A large crowd therefore of the Jews learned that he was there, and they came, not for Jesus’ sake only, but that they might see Lazarus also, whom he had raised from the dead.

⁹عده زیادی از یهودیان شنیدند که عیسی در آنجا است. پس آمدند تا نه تنها عیسی بلکه ایلعازَر را هم که زنده کرده بود ببینند.

¹⁰But the chief priests conspired to put Lazarus to death also,

¹⁰بنابراین سران کاهنان تصمیم گرفتند که ایلعازَر را نیز بکشند،

¹¹because on account of him many of the Jews went away and believed in Jesus.

¹¹زیرا او باعث شده بود بسیاری از یهودیان از رهبران خود روگردان شده به عیسی ایمان آورند.

¹²On the next day a great multitude had come to the feast. When they heard that Jesus was coming to Jerusalem,

¹²فردای آن روز جمعیت بزرگی که برای عید آمده بودند. وقتی شنیدند عیسی در راه اورشلیم است،

¹³they took the branches of the palm trees, and went out to meet him, and cried out, “Hosanna “Hosanna” means “save us” or “help us, we pray.” ! Blessed is he who comes in the name of the Lord, Psalm 118:25-26 the King of Israel!”

¹³شاخه های درخت خرما را به دست گرفتند و به استقبال او رفتند. آن ها فریاد می کردند: «هوشیعانا، فرخنده باد پادشاه اسرائیل که به نام خداوند می آید.»

¹⁴Jesus, having found a young donkey, sat on it. As it is written,

¹⁴عیسی کره الاغی یافت و بر آن سوار شد، چنانکه کلام خدا می فرماید:

¹⁵“Don’t be afraid, daughter of Zion. Behold, your King comes, sitting on a donkey’s colt.” Zechariah 9:9

¹⁵«ای دختر سهیون، دیگر نترس، اکنون پادشاه تو که بر کره الاغی سوار است می آید.»

¹⁶His disciples didn’t understand these things at first, but when Jesus was glorified, then they remembered that these things were written about him, and that they had done these things to him.

¹⁶در ابتدا مقصد این چیزها برای شاگردان روشن نبود اما پس از آنکه عیسی به جلال رسید آن ها بیاد آوردند که این چیزها دربارۀ او نوشته شده بود و همانطور هم آن ها برای او انجام داده بودند.

¹⁷The multitude therefore that was with him when he called Lazarus out of the tomb, and raised him from the dead, was testifying about it.

¹⁷موقعی که عیسی ایلعازَر را صدا زد و زنده از قبر بیرون آورد، عدۀ زیادی حضور داشتند. آن ها آنچه را که دیده و شنیده بودند نقل کردند.

¹⁸For this cause also the multitude went and met him, because they heard that he had done this sign.

¹⁸به این دلیل آن جمعیت بزرگ به استقبال عیسی آمدند، زیرا شنیده بودند که عیسی این معجزه را انجام داده بود.

¹⁹The Pharisees therefore said among themselves, “See how you accomplish nothing. Behold, the world has gone after him.”

¹⁹فریسی ها به یکدیگر گفتند: «نمی بینید که هیچ کاری از شما ساخته نیست؟ تمام دنیا به دنبال او رفته است.»

²⁰Now there were certain Greeks among those that went up to worship at the feast.

²⁰در میان کسانی که برای عبادت عید به اورشلیم آمده بودند عده ای یونانی بودند.

²¹These, therefore, came to Philip, who was from Bethsaida of Galilee, and asked him, saying, “Sir, we want to see Jesus.”

²¹آن ها نزد فیلیپُس که اهل بیتسَیدای جلیل بود آمدند و گفتند: «ای آقا، ما می خواهیم عیسی را ببینیم.»

²²Philip came and told Andrew, and in turn, Andrew came with Philip, and they told Jesus.

²²فیلیپُس رفت و این را به اندریاس گفت و آن وقت هر دوی آن ها رفتند و به عیسی گفتند.

²³Jesus answered them, “The time has come for the Son of Man to be glorified.

²³عیسی به آن ها گفت: «ساعت آن رسیده است که پسر انسان جلال یابد.

²⁴ Most certainly I tell you, unless a grain of wheat falls into the earth and dies, it remains by itself alone. But if it dies, it bears much fruit.

²⁴بیقین بدانید که اگر دانۀ گندم به داخل خاک نرود و نمیرد، هیچ وقت از یک دانه بیشتر نمی شود اما اگر بمیرد دانه های بی شماری به بار می آورد.

²⁵ He who loves his life will lose it. He who hates his life in this world will keep it to eternal life.

²⁵کسی که جان خود را دوست دارد آن را از دست می دهد و کسی که در این دنیا از جان خود بگذرد آن را تا به زندگی ابدی حفظ خواهد کرد.

²⁶ If anyone serves me, let him follow me. Where I am, there will my servant also be. If anyone serves me, the Father will honor him.

²⁶اگر کسی می خواهد مرا خدمت کند به دنبال من بیاید و هرجا من باشم خادم من نیز در آنجا با من خواهد بود و اگر کسی مرا خدمت کند پدر من او را سرافراز خواهد کرد.

²⁷ “Now my soul is troubled. What shall I say? ‘Father, save me from this time?’ But for this cause I came to this time.

²⁷همین حالا جان من مضطرب است. چه بگویم؟ آیا بگویم: «ای پدر مرا از این ساعت برهان؟» اما برای همین منظور من به این ساعت رسیده ام.

²⁸ Father, glorify your name!” Then there came a voice out of the sky, saying, “I have both glorified it, and will glorify it again.”

²⁸ای پدر، نام خود را جلال بده.» در آن وقت صدائی از آسمان رسید که می گفت: «آن را جلال داده ام و باز هم جلال خواهم داد.»

²⁹The multitude therefore, who stood by and heard it, said that it had thundered. Others said, “An angel has spoken to him.”

²⁹گروهی که آنجا ایستاده بودند گفتند: «صدای رعد بود.» و دیگران گفتند: «فرشته ای با او سخن گفت.»

³⁰Jesus answered, “This voice hasn’t come for my sake, but for your sakes.

³⁰عیسی در جواب گفت: «این صدا به خاطر شما آمد، نه بخاطر من.

³¹ Now is the judgment of this world. Now the prince of this world will be cast out.

³¹اکنون موقع داوری این جهان است و سردار این دنیا بیرون رانده می شود.

³² And I, if I am lifted up from the earth, will draw all people to myself.”

³²وقتی از روی زمین بلند کرده شوم همۀ آدمیان را به سوی خود می کشانم.»

³³But he said this, signifying by what kind of death he should die.

³³عیسی این را در اشاره به نوع مرگی که در انتظارش بود گفت.

³⁴The multitude answered him, “We have heard out of the law that the Christ remains forever. Isaiah 9:7; Daniel 2:44 (but see also Isaiah 53:8) How do you say, ‘The Son of Man must be lifted up?’ Who is this Son of Man?”

³⁴مردم به او گفتند: «تورات به ما تعلیم می دهد که مسیح تا به ابد زنده می ماند. پس تو چگونه می گوئی که پسر انسان باید بلند کرده شود؟ این پسر انسان کیست؟»

³⁵Jesus therefore said to them, “Yet a little while the light is with you. Walk while you have the light, that darkness doesn’t overtake you. He who walks in the darkness doesn’t know where he is going.

³⁵عیسی به آنها گفت: «فقط تا زمانی کوتاه نور با شما است. تا وقتی این نور با شما است راه بروید مبادا تاریکی شما را فرا گیرد. کسی که در تاریکی راه می رود نمی داند به کجا می رود.

³⁶ While you have the light, believe in the light, that you may become children of light.” Jesus said these things, and he departed and hid himself from them.

³⁶تا زمانی که نور را دارید به نور ایمان بیاورید تا فرزندان نور شوید.»عیسی این را گفت و از پیش آنها رفت و پنهان شد.

³⁷But though he had done so many signs before them, yet they didn’t believe in him,

³⁷با وجود معجزات بسیاری که در حضور آنها انجام داد آن ها به او ایمان نیاوردند،

³⁸that the word of Isaiah the prophet might be fulfilled, which he spoke, “Lord, who has believed our report? To whom has the arm of the Lord been revealed?” Isaiah 53:1

³⁸تا سخن اشعیای نبی تمام شود که گفته بود: «ای خداوند، آیا پیام ما را کسی باور نموده و آیا بازوی خداوند به کسی آشکار گردیده است؟»

³⁹For this cause they couldn’t believe, for Isaiah said again,

³⁹پس آن ها نتوانستند ایمان آورند، زیرا اشعیا باز هم فرموده است:

⁴⁰“He has blinded their eyes and he hardened their heart, lest they should see with their eyes, and perceive with their heart, and would turn, and I would heal them.” Isaiah 6:10

⁴⁰«چشمان آن ها را نابینا و دل های شان را سخت گردانیده است تا با چشمان خود نبینند و با دل های خود نفهمند و به سوی من باز نگردند تا ایشان را شفا دهم.»

⁴¹Isaiah said these things when he saw his glory, and spoke of him. Isaiah 6:1

⁴¹اشعیا این را فرمود زیرا جلال عیسی را دید و دربارۀ او سخن گفت.

⁴²Nevertheless even of the rulers many believed in him, but because of the Pharisees they didn’t confess it, so that they wouldn’t be put out of the synagogue,

⁴²با وجود این بسیاری از بزرگان یهود به او گرویدند. ولی به خاطر فریسی ها و از ترس از آنکه مبادا از کنیسه خارج شوند به ایمان خود اقرار نمی کردند،

⁴³for they loved men’s praise more than God’s praise.

⁴³زیرا آنها تعریف و تمجید از انسان را بیش از حرمت و عزتی که از جانب خداست دوست می داشتند.

⁴⁴Jesus cried out and said, “Whoever believes in me, believes not in me, but in him who sent me.

⁴⁴پس عیسی با صدای بلند گفت: «هرکه به من ایمان بیاورد نه فقط به من بلکه به فرستندۀ من نیز ایمان آورده است.

⁴⁵ He who sees me sees him who sent me.

⁴⁵هرکه مرا می بیند فرستندۀ مرا دیده است.

⁴⁶ I have come as a light into the world, that whoever believes in me may not remain in the darkness.

⁴⁶من نوری هستم که به دنیا آمده ام تا هرکه به من ایمان آورد در تاریکی نماند،

⁴⁷ If anyone listens to my sayings, and doesn’t believe, I don’t judge him. For I came not to judge the world, but to save the world.

⁴⁷اما اگر کسی سخنان مرا بشنود و اطاعت نکند، من در حق او داوری نمی کنم، زیرا نیامده ام تا دنیا را ملامت سازم بلکه تا دنیا را نجات بخشم.

⁴⁸ He who rejects me, and doesn’t receive my sayings, has one who judges him. The word that I spoke, the same will judge him in the last day.

⁴⁸داوری هست که هرکه مرا رد کند و سخنانم را قبول نکند او را ملامت می سازد. سخنانی که من گفتم در روز آخرت او را ملامت خواهد ساخت.

⁴⁹ For I spoke not from myself, but the Father who sent me, he gave me a commandment, what I should say, and what I should speak.

⁴⁹چون من از خود سخن نمی گویم بلکه پدری که مرا فرستاده است به من فرمان داد که چه بگویم و چگونه صحبت کنمو من می دانم که فرمان او زندگی ابدی است. پس آنچه من می گویم کاملاً همان چیزی است که پدر به من گفته است.»

⁵⁰ I know that his commandment is eternal life. The things therefore which I speak, even as the Father has said to me, so I speak.”

⁵⁰و من می دانم که فرمان او زندگی ابدی است. پس آنچه من می گویم کاملاً همان چیزی است که پدر به من گفته است.»