1 Bi nga xamee ne Yeesu wax na loolu lépp ba noppi, mu ne taalibeem ya:
1商议怎样杀害耶稣（可14:1-2；路22:1-2）
2 «Xam ngeen ne, ñaari fan a des ci màggalu bésu Jéggi ba, te dinañu wor Doomu nit ki, daaj ko ci bant.»
2“你们知道两天之后就是逾越节，人子将要被交给人，钉在十字架上。”
3 Booba nag saraxalekat yu mag ya ak njiiti xeet wa dajaloo ca kër gu réy gu saraxalekat bu mag ba, tudd Kayif.
3那时，祭司长和民间的长老聚集在大祭司该亚法的官邸，
4 Ñu daldi gise, ba xam lu ñu man a fexe, ba jàpp Yeesu, reylu ko.
4商议怎样用诡计逮捕耶稣，把他杀害。
5 Waaye ñu ne: «Bumu doon ci bésu màggal bi, ngir yengu-yengu bañ a am ci nit ñi.»
5不过他们说：“不可在节期下手，免得引起民众暴动。”
6 Bi nga xamee ne Yeesu nekkoon na dëkku Betani ca kër Simoŋ ma gaana woon,
6有女人用香膏膏主（可14:3-9；约12:1-8）耶稣在伯大尼，在患痲风的西门家里的时候，
7 jenn jigéen ñëw ci moom, yor njaq lu ñu yette doj wu ñuy wax albaatar. Njaq la def latkoloñ bu jar lu baree-bare. Noonu bi Yeesu toogee di lekk, jigéen ji tuur ko ci boppu Yeesu.
7有一个女人拿着一瓶珍贵的香膏，前来把它浇在耶稣的头上。
8 Waaye bi ko taalibe ya gisee, ñu daldi mer ne: «Yàq gii lu muy jariñ?
8门徒看见了，就很生气，说：“为什么这样浪费呢？
9 Maneesoon na koo jaay ci lu bare, jox xaalis bi miskin yi.»
9这香膏可以卖很多钱，赒济穷人。”
10 Yeesu nag xam la ñu wax, mu ne leen: «Jigéen ji defal na ma jëf ju rafet; lu tax ngeen di ko sonal?
10耶稣知道了，就说：“为什么难为这个女人呢？她为我作了一件美事。
11 Miskin yaa ngi ak yéen bés bu nekk, waaye dungeen ma gis ba fàww.
11你们常常有穷人跟你们在一起，然而却不常有我。
12 Kii, ci li mu tuur latkoloñ bii ci sama yaram, def na ko ngir waajal sama rob.
12她把这香膏浇在我身上，是为了安葬我而作的。
13 Ci dëgg maa ngi leen koy wax, fépp fu ñuy yéene xebaar bu baax bi ci àddina sépp, dinañu fa fàttali it li jigéen jii def.»
13我实在告诉你们，这福音无论传到世界上什么地方，这女人所作的都要传讲，来记念她。”
14 Ca waxtu woowu kenn ci fukki taalibe ya ak ñaar, ku tudd Yudaa Iskariyo, dem ca saraxalekat yu mag ya,
14犹大出卖耶稣（可14:10-11；路22:3-6）那时，十二门徒中的一个，就是加略人犹大，去见祭司长，说：
15 ne leen: «Lan ngeen ma man a jox, ngir ma jébbal leen Yeesu?» Noonu saraxalekat ya daldi ko waññal fanweeri poseti estateer.
15“如果我把他交给你们，你们愿意给我什么呢？”他们就给了他三十块银子。
16 Li dale ci saa soosa nag Yudaa di fexe jamono ju mu leen man a jébbal Yeesu.
16从那时起，他就找机会把耶稣交给他们。
17 Bés bu jëkk ca màggal, ga ñuy wax Mburu ya amul lawiir, taalibe yi ñëw ci Yeesu ne ko: «Foo bëggoon nu defaral la reeru màggalu Jéggi ba?»
17最后的晚餐（可14:12-26；路22:7-23；约13:21-30）除酵节的第一天，门徒前来问耶稣：“你要我们在哪里为你预备逾越节的晚餐呢？”
18 Yeesu tontu leen: «Demleen ca dëkk ba, jëm ca diw, ngeen ne ko: “Kilifa gi nee na: Sama jamono jege na; ci sa kër laay màggalsi xewu Jéggi ba, man ak samay taalibe.”»
18他说：“你们到城里去见某人，对他说，老师说：‘我的时候快到了；我要到你那里和我的门徒守逾越节。’”
19 Noonu taalibe yi defar reeru Jéggi ba, na leen Yeesu waxe woon.
19门徒照耶稣的指示去作，预备好了逾越节的晚餐。
20 Bi nga xamee ne timis jot na, Yeesu toog di lekk, moom ak fukki taalibe yi ak ñaar.
20到了晚上，耶稣和十二门徒一同吃晚餐。
21 Bi ñuy lekk, mu ne leen: «Ci dëgg maa ngi leen koy wax, kenn ci yéen dina ma wor.»
21他们吃的时候，耶稣说：“我实在告诉你们，你们中间有一个人要出卖我。”
22 Taalibe ya am naqaru xol bu réy; ku nekk daldi ne ko: «Mbaa du man, Boroom bi?»
22他们就很忧愁，一个一个地问他：“主啊，是我吗？”
23 Yeesu tontu leen ne: «Ki dugal loxoom ak man ci ndab li, kooku moo may wor.
23他回答：“那和我一同把手蘸在盘子里的人，他要出卖我。
24 Doomu nit ki mu ngi dem, ni ñu ko waxe ci Mbind mi, waaye ki koy wor dina torox; bañoon a juddu moo gënoon ci moom.»
24正如经上指着人子所说的，他固然要离世，但出卖人子的那人有祸了！他没有生下来倒好。”
25 Yudaa, mi ko nar a wor, laaj ko: «Mbaa du man, kilifa gi?» Yeesu ne ko: «Wax nga ko.»
25那出卖耶稣的犹大说：“拉比，是我吗？”他说：“这是你说的。”
26 Noonu bu ñuy lekk, Yeesu jël mburu, sant Yàlla, damm ko, jox ko taalibe ya. Mu ne leen: «Jël-leen lekk, lii sama yaram la.»
26他们吃的时候，耶稣拿起饼来，祝谢了就擘开，递给门徒，说：“你们拿去吃吧，这是我的身体。”
27 Gannaaw loolu mu jël kaas, sant Yàlla, jox leen ko. Mu ne leen: «Yéen ñépp naanleen ci,
27耶稣又拿起杯来，祝谢了就递给他们，说：“你们都喝吧，
28 ndaxte lii sama deret la, ji fas kóllëre gi, te mu tuuru, ngir ñu bare jot mbaalug bàkkaar yi.
28这是我的血，是为立约的，为许多人流出来，使罪得赦。
29 Maa ngi leen di wax, dootuma naan gannaawsi tey ndoxum réseñ mii, ba kera may naan ak yéen ndoxum réseñ mu bees ci sama nguuru Baay.»
29我告诉你们，从今以后我必不再喝这葡萄酒，直到我和你们在我父的国里喝新酒的那一天。”
30 Gannaaw loolu ñu woy Yàlla, ba noppi génn, dem ca tundu Oliw ya.
30他们唱完了诗，就出来往橄榄山去。
31 Booba Yeesu ne leen: «Yéen ñépp dingeen ma dàggeeku ci guddi gii, ndaxte bind nañu: “Dinaa dóor sàmm bi, xari jur gi tasaaroo.”
31预言彼得不认主（可14:27-31；路22:31-34；约13:36-38）那时，耶稣对他们说：“今天晚上，你们因我的缘故都要后退，因为经上记着：‘我要击打牧人，羊群就分散了。’
32 Waaye bu ma dekkee, dinaa leen jiituji Galile.»
32我复活以后，要比你们先到加利利去。”
33 Piyeer nag daldi jël kàddu gi naan: «Bu la ñépp dàggeekoo, man duma la dàggeeku mukk.»
33彼得对他说：“就算所有的人都因你的缘故后退，我却永不后退。”
34 Yeesu ne ko: «Ci dëgg maa ngi la koy wax, ci guddi gii, bala ginaar a sab, dinga ma weddi ñetti yoon.»
34耶稣对他说：“我实在告诉你，今天晚上鸡叫以前，你会三次不认我。”
35 Piyeer tontu ko: «Boo xamee ne sax, damaa war a dee ak yaw, duma la weddi mukk.» Taalibe yépp it waxe noonu.
35彼得对他说：“就算必须与你一同死，我也决不会不认你。”门徒也都这样说。
36 Bi loolu amee Yeesu ànd ak ñoom ba ca bérab bu tudd Setsemane, mu ne taalibe ya: «Toogleen fii, ma dem fale, ñaan fa.»
36在客西马尼祷告（可14:32-42；路22:39-46）耶稣和门徒来到一个地方，名叫客西马尼，就对门徒说：“你们坐在这里，我要到那边去祷告。”
37 Bi mu waxee loolu, mu ànd ak Piyeer ak ñaari doomi Sebede, daldi am tiis ba xonett.
37他带了彼得和西庇太的两个儿子一起去，心里忧愁难过，
38 Mu ne leen: «Sama xol dafa tiis, ba may bëgg a dee; toogleen fi, xool ak man.»
38对他们说：“我的心灵痛苦得快要死了；你们留在这里，与我一同警醒吧。”
39 Bi mu waxee loolu, Yeesu dem ci kanam tuuti, ne nërëm ci suuf, di ñaan ne: «Sama Baay, bu manee am, na ma kaasu naqar bii teggi! Moona, bumuy ci sama coobare, waaye na sa coobare am.»
39他稍往前走，把脸俯伏在地上，祷告说：“我的父啊！可能的话，求你使这杯离开我；但不要照我的意思，只要照你的旨意。”
40 Noonu mu ñëw ca taalibe ya, fekk leen ñuy nelaw. Mu ne Piyeer: «Amuleen sax dooley xoolandoo ak man benn waxtu?
40耶稣回到门徒那里，看见他们都睡着了，就对彼得说：“你们连一个小时也不能同我警醒吗？
41 Xool-leen te ñaan, ngir bañ a daanu cig fiir; seen xol jag na, waaye seen bind a woyof.»
41应当警醒、祷告，免得陷入试探；你们心灵虽然愿意，肉体却是软弱的。”
42 Yeesu delluwaat di ñaan ne: «Sama Baay, bu fekkee ne kaasu naqar bii mënu maa teggi te naanuma ko, kon na sa coobare am.»
42他又再次走开，祷告说：“我的父啊！如果这杯不能离开我，一定要我喝，就愿你的旨意成全。”
43 Yeesu ñëwaat ca taalibe ya, fekk leen ñuy nelaw, ndaxte seeni bët dañoo diis.
43他再回来的时候，看见门徒睡着了，因为他们十分疲倦。
44 Mu daldi leen bàyyi, waxaat loolu ñetteel bi yoon.
44他又离开他们，第三次去祷告，说的也是同样的话。
45 Noonu mu ñëw ca taalibe ya ne leen: «Nelawleen léegi te noppalu. Waxtu wu ñu ma war a jébbale ci loxoy bàkkaarkat yi, jege na.
45然后，他回到门徒那里，对他们说：“你们还在睡觉休息吗？看哪，时候到了，人子要被交在罪人的手里了。
46 Jógleen nu dem; xool-leen, ki may wor a ngi nii, di ñëw.»
46起来，我们走吧！出卖我的人来了。”
47 Bi muy wax loolu nag, Yudaa, mi bokkoon ca fukki taalibe ya ak ñaar te naroon koo wor, agsi, ànd ak mbooloo mu bare, jóge ca saraxalekat yu mag ya ak ca njiiti xeet wa, te gànnaayoo jaasi ak yet.
47耶稣被捕（可14:43-50；路22:47-53；约18:3-11）耶稣还在说话的时候，十二门徒中的犹大，带着一大群拿着刀棒的人来到，他们是祭司长和民间的长老派来的。
48 Fekk Yudaa moomu joxoon na leen tegtal ne leen: «Ki may fóon, moom la; jàppleen ko.»
48出卖耶稣的人给他们一个暗号，说：“我跟谁亲嘴，谁就是他；你们可以抓住他。”
49 Mu daldi ñëw ci Yeesu nag ne ko: «Salaamu àleykum, kilifa gi!» daldi ko fóon bu tàng.
49他立刻前来对耶稣说：“拉比，你好。”跟着就与他亲嘴。
50 Yeesu tontu ko: «Sama xarit, xam naa lu tax nga ñëw.» Noonu ñu daldi jegesi, song ko, jàpp ko.
50耶稣对他说：“朋友，你来要作的事，快作吧！”于是那些人上前来，动手拿住耶稣，逮捕了他。
51 Ca saa sa kenn ci ñi ànd ak Yeesu bocci jaaseem, dóor surgab saraxalekat bu mag ba, nopp ba dagg.
51有一个与耶稣在一起的人，伸手拔出刀来，砍了大祭司的仆人一刀，削掉他的一只耳朵。
52 Waaye Yeesu ne ko: «Roofal sa jaasi ci mbaram, ndaxte ku bocci jaasi, jaasi moo lay rey.
52耶稣对他说：“把你的刀收回原处！凡动刀的必死在刀下。
53 Xanaa xamuloo ne, man naa laaj sama Baay, te dina ma may ci taxawaay bi mbooloom malaaka mu xel dajul?
53你以为我不能求我的父，他就马上给我派十二营以上的天使下来吗？
54 Waaye su ma ko defoon, nan la Mbind mi man a ame? Ndaxte Mbind mi nee na, nii la war a ame.»
54如果这样，经上预言这事必须发生，怎能应验呢？”
55 Booba Yeesu ne mbooloo mi: «Jóg ngeen ngir jàpp ma, gànnaayoo jaasi ak yet, mel ni ñuy topp sàcc. Moona daa naa toog bés bu nekk ca kër Yàlla ga, di jàngale, te jàppuleen ma.
55那时，耶稣对众人说：“你们带着刀棒出来，把我当作强盗捉拿吗？我天天坐在殿里教导人，你们却没有逮捕我。
56 Waaye lii lépp xew na, ngir amal Mbindi yonent yi.» Ci kaw loolu taalibe yépp dëddu ko, daw.
56但这整件事的发生，是要应验先知书上的话。”那时，门徒都离开他逃跑了。
57 Ña jàppoon Yeesu yóbbu ko kër Kayif, saraxalekat bu mag ba, fa xutbakat ya ak njiit ya daje.
57大祭司审问耶稣（可14:53-65；路22:54、66-71；约18:12-13、19-24）那些逮捕了耶稣的人，把他押去见大祭司该亚法。那时经学家和长老已经聚集在那里了。
58 Piyeer topp ko fu sore, ba ci ëttu saraxalekat bu mag ba; mu dugg, toog ak surga ya, ngir seet nu mbir may mujje.
58彼得远远地跟着耶稣，直到大祭司的官邸。他进到里面，和差役坐在一起，要看事情怎样了结。
59 Noonu saraxalekat yu mag ya ak kureelu àttekat ya di seet naaféq bu man a seede ci Yeesu, ba ñu man koo rey,
59祭司长和公议会全体都想找假证供来控告耶稣，好把他处死；
60 waaye mënuñu koo am. Teewul ñu bare ñëwoon nañu, di seede lu dul dëgg. Ba mujj ñaari nit ñëw naan:
60虽然有许多人前来作假证供，却找不着证据。最后有两个人前来说：
61 «Kii nee woon na: “Man naa toj kër Yàlla ga, tabaxaat ko ci ñetti fan.”»
61“这人说过：‘我可以拆毁 神的圣所，三日之内又把它建造起来。’”
62 Ci kaw loolu saraxalekat bu mag ba jóg ne ko: «Ndax doo tontu dara? Loo xam ci li ñii seede ci yaw?»
62大祭司就站起来，对耶稣说：“你为什么不回答？这些人作证，控告你的是什么呢？”
63 Waaye Yeesu ne cell. Saraxalekat bu mag ba ne ko: «Giñloo naa la ci Yàlla miy dund, nga wax nu, ndax yaa di Almasi bi, Doomu Yàlla ji.»
63耶稣却不作声。大祭司又对他说：“我指着永生的 神要你起誓，告诉我们你是不是基督、 神的儿子。”
64 Yeesu tontu ko: «Wax nga ko. Maa ngi leen koy wax it, li dale fii dingeen gis Doomu nit ki toog ci ndeyjooru Aji Kàttan ji, di ñëw ci niiri asamaan si.»
64耶稣回答：“这是你说的；但我告诉你们：从今以后，你们要看见人子，坐在权能者的右边，驾着天上的云降临。”
65 Bi mu déggee loolu, saraxalekat bu mag ba daldi mer lool, ba xotti ay yéreem, daldi ne: «Weddi na Yàlla, lu nu doyeeti seede? Dégg ngeen ni mu weddee.
65大祭司就撕开衣服，说：“他说了亵渎的话，我们还要什么证人呢？你们现在听见了这亵渎的话，
66 Lu ngeen ci xalaat?» Ñu tontu ko: «Yoon teg na ko dee.»
66认为怎样呢？”他们回答：“他是该死的。”
67 Ci kaw loolu ñu daldi tifli ci xar-kanamam, dóor ko ay kurfeñ. Ñeneen talaata ko,
67于是他们吐唾沫在他的脸上，用拳头打他，也有人用掌掴他，说：
68 ne ko: «Yaw Kirist, yonent bi, ndax xam nga ku la dóor?»
68“基督啊，向我们说预言吧！是谁打你呢？”
69 Bi looluy xew, Piyeer moom ma nga toogoon ca biti ca ëtt ba. Noonu benn mbindaan ñëw ci moom ne ko: «Yaw itam àndoon nga ak Yeesum Galile.»
69彼得三次不认主（可14:66-72；路22:55-62；约18:16-18、25-27）彼得坐在外面的院子里，有一个婢女走过来对他说：“你也是和加利利人耶稣一伙的。”
70 Waaye Piyeer weddi ko ci kanamu ñépp ne ko: «Xawma li ngay wax.»
70彼得却当众否认，说：“我不知道你说什么。”
71 Bi mu ko waxee, mu jëm ca bunt ba, te beneen mbindaan gis ko, mu wax ña fa nekkoon: «Kii àndoon na ak Yeesum Nasaret.»
71他出到门口，又有一个婢女看见他，就对那里的人说：“这人是和拿撒勒人耶稣一伙的。”
72 Waaye Piyeer weddiwaat, boole ko ak ay ngiñ ne ko: «Xawma nit kooku.»
72彼得再次否认，并且发誓说：“我不认识那个人。”
73 Nes tuuti ña fa taxawoon ñëw ci Piyeer ne ko: «Ci lu wóor ne yaw itam bokk nga ci ñoom, ndaxte sa waxin feeñal na la.»
73过了一会，站在那里的人前来对他说：“你的确是他们中间的一个，因为一听你的口音就认出来了。”
74 Bi mu ko déggee, Piyeer daldi giñ ak di waat ne: «Xawma nit kooku.» Te ci taxawaay ginaar daldi sab.
74彼得就发咒起誓说：“我不认识那一个人。”立刻鸡就叫了。
75 Noonu Piyeer fàttaliku la Yeesu waxoon ne: «Bala ginaar a sab, dinga ma weddi ñetti yoon.» Mu daldi génn, di jooy jooy yu metti.
75彼得想起耶稣所说的话：“鸡叫以前，你会三次不认我”，他就出去痛哭。